II SA/Sz 947/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi [...] Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego Spółki z o.o. w P. na czynność Komendanta Policji w przedmiocie zatrzymania dowodu rejestracyjnego I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, II. zasądza od Komendanta Policji na rzecz strony skarżącej [...] Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego Spółki z o.o. w P. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE A. Sp. z o. o. w P., dalej jako "strona" lub "skarżąca", wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, ze skargą na czynność zatrzymania dowodu rejestracyjnego autobusu [...] o nr rej. [...], przez policjanta Komendy Miejskiej w S., w dniu [...] czerwca 2021 r., wnosząc o stwierdzenie jej bezskuteczności. W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że jako powód zatrzymania dowodu rejestracyjnego wskazany został art. 81 ust. 11 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym, co w ocenie skarżącej było nieprawidłowe, bowiem wzór pokwitowania wymaga, aby w skierowaniu pojazdu na dodatkowe badania techniczne wyszczególnione zostały usterki wyłącznie przez wskazanie numeru pozycji zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego albo opisowo, jeżeli nie są wymienione w tym załączniku. Skarżąca podniosła, że gdyby policjant wykonał ciążący na nim obowiązek odniesienia się do załącznika nr 1 do rozporządzenia i stanu faktycznego pękniętej szyby czołowej, to niewątpliwie doszedłby do wniosku, że brak było jakichkolwiek podstaw nie tylko do zakazu dalszej jazdy, ale i zatrzymania dowodu rejestracyjnego. Wyjaśniła również, że dokonana przez pracowników ocena lewej szyby czołowej wykazała faktycznie jej pęknięcie, ale było to pęknięcie poza obszarem oczyszczanym przez wycieraczki szyby przedniej. Podniosła, że zgodnie z pkt 3.2 lit. a załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz.U. poz. 2141 ze zm.), dalej jako "rozporządzenie", pęknięcie szyby poza obszarem oczyszczanym przez wycieraczki szyby przedniej należy do kategorii usterka drobna. Stosownie zaś do § 5 ust. 7 pkt 1 w/w rozporządzenia usterka drobna pozostaje bez znaczącego wpływu na bezpieczeństwo pojazdu i nie powoduje ograniczenia w dalszym użytkowaniu pojazdu. Tym samym, zdaniem skarżącej, funkcjonariusz Policji zatrzymując dowód rejestracyjny pojazdu w sposób rażący naruszył art. 132 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Skarżąca wskazała, że pismem z dnia [...] lipca 2021 r. wniosła do Komendanta Policji o niezwłoczne uchylenie i stwierdzenie bezskuteczności czynności zatrzymania dowodu rejestracyjnego, przywołując tożsamą argumentację jak w skardze, jednak w udzielonej przez ten organ odpowiedzi zatrzymanie dowodu rejestracyjnego zostało ocenione jako prawidłowe . W odpowiedzi na skargę Komendant Policji, dalej jako "organ", wniósł o oddalenie skargi. Organ wyjaśnił, że w trakcie oględzin pojazdu funkcjonariusz Wydziału Ruchu Drogowego KMP w S., poza znacznym pęknięciem szyby czołowej, stwierdził ponadto odprysk na szybie w obszarze oczyszczanym przez wycieraczki szyby przedniej. Jak wynika z notatki służbowej z dnia [...] lipca 2021 r., pęknięcie szyby nie było w żaden sposób zabezpieczone. Funkcjonariusz uznał, że pęknięcie szyby oraz odprysk w pojeździe przeznaczonym do przewozu pasażerów, stwarza realne zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Dalej organ wskazał, że wbrew wywodom skarżącej stwierdzona usterka nie została zakwalifikowana jako drobna. Zgodnie z art. 132 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2021 r., poz. 450 z późn. zm.) - dalej jako: "p.r.d. " - policjant zatrzyma dowód rejestracyjny (pozwolenie czasowe) w razie stwierdzenia lub uzasadnionego przypuszczenia, że pojazd zagraża bezpieczeństwu w szczególności po wypadku drogowym, w którym zostały uszkodzone zasadnicze elementy nośne konstrukcji nadwozia, podwozia lub ramy. Uzasadnione przypuszczenie oznacza, że informacje, dane lub własna wiedza znajdujące się w posiadaniu - w tym przypadku funkcjonariusza - pozwalają przypuszczać, że pojazd zagraża bezpieczeństwu w ruchu drogowym. W ocenie organu, skarżący dokonał błędnej wykładni powyższego przepisu, wskazując, że zatrzymanie dowodu może nastąpić tylko w razie uszkodzenia zasadniczych elementów nośnych nadwozia, podwozia lub ramy. Organ podkreślił, że powyższy przepis zawiera sformułowanie: "w szczególności", co oznacza, że przypadki w nim wymienione wskazane są jedynie przykładowo. Dopiero rozporządzenie w sprawie kontroli ruchu drogowego reguluje szczegółowo, w załączniku nr 1, kryteria uznania stanu pojazdu za niezadowalający oraz kategorie usterek (drobne, poważne, niebezpieczne). I tak zgodnie z pkt 3.2 ww. załącznika: pęknięcia lub przebarwienia szyby szklanej, poza obszarem oczyszczanym przez wycieraczki szyby przedniej, stanowią usterkę drobną. Natomiast ograniczenie widzenia w obszarze oczyszczanym przez wycieraczki szyby przedniej stanowi już usterkę poważną. Stosownie do § 5 ust. 7 pkt 2 ww. rozporządzenia usterki poważne to usterki mogące zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego lub naruszać wymagania ochrony środowiska albo inne istotne nieprawidłowości, które dają podstawę do ograniczenia dalszego używania pojazdu oraz określenia warunków tego używania. Jednocześnie organ podkreślił, iż zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 i 5 p.r.d. pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę (pkt 1) oraz zapewniało dostateczne pole widzenia kierowcy oraz łatwe, wygodne i pewne posługiwanie się urządzeniami do kierowania, hamowania, sygnalizacji i oświetlenia drogi przy równoczesnym jej obserwowaniu (pkt 5). Stosownie do § 8 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. z 2016 r., poz. 2022 z późn. zm.) przednia szyba powinna zapewnić kierowcy pełną i wyraźną widoczność bez zniekształcenia obrazu. W tym stanie rzeczy, znaczne pęknięcie szyby czołowej autobusu oraz odprysk nad pęknięciem w obszarze oczyszczanym przez wycieraczki należało, zdaniem organu, zakwalifikować jako usterkę poważną. Odnosząc się do twierdzeń zawartych w odpowiedzi na skargę, skarżąca w piśmie z dnia [...] września 2021 r. podtrzymała swoje stanowisko w przedmiocie charakteru stwierdzonej usterki. Jednocześnie podniosła, że żaden z przepisów powszechnie obowiązującego prawa nie daje podstawy do zatrzymania dowodu rejestracyjnego pojazdu z uwagi na odprysk na szybie, chociażby znajdował się on w obszarze oczyszczanym przez wycieraczki, a nawet, gdyby uznać to za podstawę zatrzymania dowodu rejestracyjnego, z całą pewnością przedmiotowy fakt znalazłby odzwierciedlenie w pokwitowaniu zatrzymania dokumentu, gdzie funkcjonariusz, jako powód zatrzymania dokumentu wskazał przepis art. 132 ust. 1 pkt 1 lit. a Prawa o ruchu drogowym (dalej: "p.r.d.") oraz uszkodzenie pęknięcie szyby czołowej. W ocenie skarżącej, gdyby uznać drobne odpryski na szybie, jako wystarczające do zatrzymania dowodu rejestracyjnego pojazdu, to większość pojazdów nie zostałaby dopuszczona do jazdy lub musiałaby wymieniać szyby czołowe ze znaczną częstotliwością, po każdym drobnym uderzeniu np. kamieniem. Faktem oczywistym jest, że takie zdarzenia mają miejsce bardzo często i nie zagrażają bezpieczeństwu w ruchu lub nie wpływają na stan techniczny pojazdu. Skarżąca przyznała, że szyba autobusu rzeczywiście była pęknięta jednak pęknięcie nie było w żadnym wypadku znaczne, co potwierdza dokumentacja fotograficzna. Nie można się jednak w jej ocenie zgodzić z tezą, że pęknięcie zagrażało w jakikolwiek sposób bezpieczeństwu w ruchu drogowym, co mogłoby stanowić podstawę do zatrzymania dowodu rejestracyjnego pojazdu. Skarżąca podkreśliła, że niewielkie pęknięcie szyby nie wpływało na bezpieczeństwo w ruchu drogowym, ani nie ograniczało nawet w najmniejszym stopniu pola widzenia kierowcy oraz łatwego, wygodnego i pewnego posługiwania się urządzeniami do kierowania, hamowania, sygnalizacji i oświetlenia drogi przy równoczesnym jej obserwowaniu. Szyba w stanie w dniu kontroli zapewniała kierowcy pełną i wyraźną widoczność bez zniekształcania obrazu, w związku z powyższym spełniała wszystkie wymagania wynikające z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 z późn. zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje: Na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem CIVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 – j.t.), została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skarga okazała się zasadna, bowiem sądowa kontrola zaskarżonej czynności, dokonana zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 – j.t.), według kryterium zgodności z prawem, doprowadziła Sąd do przekonania, że narusza ona prawo. Przedmiotem skargi w badanej sprawie jest czynność Komendanta Policji, polegająca na zatrzymaniu dowodu rejestracyjnego pojazdu z powodu uszkodzenia przedniej szyby w taki sposób, że w ocenie funkcjonariusza dokonującego kontroli pojazdu, stan ten zagrażał bezpieczeństwu ruchu drogowego. Z przedłożonych Sądowi dokumentów wynika, że w dniu [...] czerwca 2021 r. Policja została wezwana do zdarzenia drogowego przy ul. [...] w S., na wysokości przystanku "[...]". W trakcie oględzin pojazdu funkcjonariusz Policji stwierdził uszkodzenie – pęknięcie przedniej szyby czołowej. Taki opis usterki został uwidoczniony w protokole oględzin pojazdu z dnia [...] czerwca 2021 r. oraz pokwitowaniu zatrzymania dokumentu, gdzie dodatkowo jako podstawę zatrzymania dowodu rejestracyjnego wskazano art. 132 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym, a w miejscu przeznaczonym na wyszczególnienie usterki art. 81 ust. 11 pkt 1 lit. a tej ustawy. Zgodnie z art. 132 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym policjant, funkcjonariusz Straży Granicznej albo funkcjonariusz Służby Celno-Skarbowej zatrzyma dowód rejestracyjny (pozwolenie czasowe) w razie stwierdzenia lub uzasadnionego przypuszczenia, że pojazd: zagraża bezpieczeństwu w szczególności po wypadku drogowym, w którym zostały uszkodzone zasadnicze elementy nośne konstrukcji nadwozia, podwozia lub ramy. Natomiast stosownie do art. 81 ust. 11 pkt 1 lit. a przywołanej ustawy, niezależnie od badań, o których mowa w ust. 3-5, dodatkowemu badaniu technicznemu podlega pojazd skierowany przez organ kontroli ruchu drogowego w razie uzasadnionego przypuszczenia, że zagraża bezpieczeństwu ruchu lub narusza wymagania ochrony środowiska. Tak określone podstawy zatrzymania dowodu rejestracyjnego mają charakter ogólny i nie wskazują jaka była faktyczna przyczyna zatrzymania dokumentu. W sporządzonej w dacie oględzin pojazdu dokumentacji, poza opisowym określeniem stwierdzonej usterki nie wskazano numeru pozycji zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego. Odwołanie się do załącznika ma o tyle istotny charakter, że opisano w nim szczegółowo rodzaje usterek i ich kwalifikację, co z kolei umożliwia obiektywne określenie, czy stwierdzona usterka jest istotna, a w konsekwencji stanowi podstawę do zatrzymania dowodu rejestracyjnego. W punkcie 3.1 załącznika, jeżeli chodzi o stan szyb w pojeździe przewidziano, że przeszkody w polu widzenia kierowcy znacząco ograniczające widoczność do przodu lub na boki (poza obszarem oczyszczanym przez wycieraczki szyby przedniej) stanowią usterkę drobną, natomiast ograniczone widzenie w obszarze oczyszczanym przez wycieraczki szyby przedniej lub niewidoczne lusterka zewnętrzne stanowi usterkę poważną. Z punktu 3.2 pkt a) załącznika wynika z kolei, że pęknięcia lub przebarwienia szyby szklanej lub z tworzywa (o ile jest dozwolona), poza obszarem oczyszczanym przez wycieraczki szyby przedniej stanową usterkę drobną, natomiast ograniczone widzenie w obszarze oczyszczanym przez wycieraczki szyby przedniej lub niewidoczne lusterka zewnętrzne, stanowi usterkę poważną. Analiza przytoczonych przepisów załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego prowadzi do wniosku, że każde uszkodzenie szyby przedniej, którego skutkiem jest ograniczenie widzenia w obszarze oczyszczanym przez wycieraczki stanowi usterkę poważną. Nie ma zatem racji pełnomocnik skarżącej wywodząc, że odprysk na szybie znajdujący się w polu oczyszczanym przez wycieraczki szyby przedniej nie stanowi usterki poważnej. Jeżeli bowiem taki odprysk, znajdujący się w obszarze, o którym mowa ogranicza pole widzenia, to należy go traktować jako usterkę poważną, której istnienie może przekładać się na bezpieczeństwo ruchu drogowego. W badanej sprawie, w ocenie Sądu, nie było podstaw do zatrzymania dowodu rejestracyjnego pojazdu z innego powodu. Przedstawiona Sądowi, wraz z odpowiedzią na skargę, dokumentacja nie potwierdziła bowiem tego, aby na szybie przedniej pojazdu, w polu oczyszczanym przez wycieraczki, w dacie przeprowadzenia jego kontroli, po pierwsze znajdował się odprysk, a po wtóre że ograniczał on pole widzenia kierowcy. Informacji takiej nie zawiera sporządzony w dniu [...] czerwca 2021 r. protokół oględzin pojazdu, wskazania takiego, z powołaniem się na załącznik nr 1 rozporządzenia w sprawie kontroli drogowej, nie ma w pokwitowaniu zatrzymania dokumentu. Na załączonych do akt zdjęciach widoczne jest pęknięcie szyby znajdujące się poza polem oczyszczanym przez wycieraczki, nie jest jednak widoczny odprysk szyby. Informacja o tym, że przyczyną zatrzymania dowodu rejestracyjnego był odprysk szyby przedniej znajdujący się w obszarze oczyszczanym przez wycieraczki znalazła się w notatce służbowej, sporządzonej w dniu [...] lipca 2021 r., a więc po upływie 5 dni od przeprowadzenia kontroli pojazdu. W ocenie Sądu dokument ten nie może stanowić wiarygodnej informacji o tym, że w dniu kontroli stwierdzono na przedniej szybie odprysk, ograniczający pole widzenia. Takie dane powinny być umieszczone w dokumentacji sporządzonej w dacie przeprowadzenia oględzin, a także w pokwitowaniu zatrzymania dowodu rejestracyjnego. To bowiem te dokumenty powinny zawierać szczegółowy opis stanu pojazdu, z uwzględnieniem stwierdzonych uszkodzeń, zwłaszcza jeżeli te uszkodzenia te stanowią podstawę do władczego działania organu, a konsekwencje tego działania rodzą dla właściciela pojazdu określone obowiązki. Niedopuszczalne jest, w ocenie Sądu, uzupełnianie protokołu w taki sposób jak uczyniono to w niniejszej sprawie. Dokumenty, o których mowa, zwłaszcza protokół oględzin pojazdu powinien być sporządzony w taki sposób, aby możliwe było dokonanie oceny podjętych na jego podstawie działań. Jeżeli zatem – jak w niniejszej sprawie stwierdzono odprysk na szybie, to należało szczegółowo go opisać, wskazać jego położenie i wykazać, że ogranicza on pole widzenia. Tego rodzaju danych protokół nie zawiera, a skoro tak to – zdaniem Sądu, nie mógł on stanowić podstawy do zatrzymania dowodu rejestracyjnego pojazdu. Należy się bowiem zgodzić ze skarżącą, że pęknięcie szyby przedniej poza obszarem oczyszczanym przez wycieraczki nie stanowi usterki poważnej. Wynika to wprost z pkt 3.2 lit. a) załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli drogowej. Z załączonych zdjęć nie wynika natomiast, aby było to pęknięcie znaczne. Zatem stwierdzenie tej usterki, które jest niewątpliwe i niekwestionowane przez strony, również nie dawało podstaw do zatrzymania dokumentu. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 – j.t. ze zm.), stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności.