III SA/Wr 297/08

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec, Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Asesor WSA Olga Białek (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 września 2008 r. sprawy ze skargi W. Sz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G., po rozpatrzeniu odwołania W. Sz., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta J. G. z dnia [...] nr [...] o cofnięciu W.Sz. uprawnień kategorii A, B i T do kierowania pojazdami silnikowymi. Decyzja ta podjęta została w następującym stanie faktycznym i prawnym. Na skutek wystąpienia Prokuratora Prokuratury Rejonowej w J. G. Prezydent Miasta J. G. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie skierowania W. Sz. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi. Do wystąpienia Prokuratora dołączone zostały opinie biegłych lekarzy psychiatrów, którzy stwierdzili u strony chorobę psychiczną i zaburzenia urojeniowe znoszące zdolność do rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim postępowaniem. Wskazane postępowanie zakończone zostało decyzją z dnia [...] - wydaną na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym - o skierowaniu W.Sz. na badania lekarskie do A. Decyzja ta w toku kontroli instancyjnej została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. rozstrzygnięciem z dnia [...] utrzymana w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. wyrokiem z dnia [...] (sygn.akt [...]) oddalił skargę W. Sz. na powyższe rozstrzygnięcie, zaś Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie orzeczeniem z dnia [...] (sygn.akt [...]) oddalił skargę kasacyjną na przywołany wyrok. Z tym też dniem, prawomocny stał się wyrok sądu pierwszej instancji. Mając na względzie powyższe okoliczności organ pierwszej instancji pismem z dnia [...] pouczył W. Sz. o wykonalności decyzji kierującej go na badania lekarskie, zwracając się jednocześnie o dostarczenie w terminie 14 dni orzeczenia lekarskiego, w którym lekarz uprawniony do badania kierowców stwierdzi brak lub istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowym. Zaznaczono również, że niedostarczenie w zakreślonym terminie badań spowoduje wydanie decyzji o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi kat. A, B i T. W odpowiedzi W. Sz., przy piśmie z dnia [...] przekazał opinię sądowo – psychiatryczną sporządzoną w [...], do sprawy [...] na zlecenie Prokuratury Rejonowej w J. G., przez biegłych lekarzy psychiatrii. W oparciu o powyższy dowód strona wykazywała, że nie cierpi na chorobę psychiczną, zatem decyzja z dnia [...] jest całkowicie chybiona, a jeśli organ ma wątpliwość co do jego stanu zdrowia powinien przysłać mu nowe skierowanie na badanie. Prezydent Miasta J. G. po uprzednim zawiadomieniu strony o zakończeniu postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi określonej kategorii i pouczeniu o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie materiałów, decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 140 ust 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) orzekł o cofnięciu W. Sz. uprawnień kategorii A, B i T, a na podstawie art. 108 §1 k.p.a. nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu – po przedstawieniu dotychczasowego stanu sprawy - organ wyjaśnił, że skoro W. Sz., nie wykonał decyzji z dnia [...] i nie poddał się kontrolnym badaniom lekarskim, konieczne było cofnięcie mu uprawnień. W odwołaniu od powyższej decyzji W. Sz. podniósł, że do czasu, kiedy sprawa była przedmiotem postępowania sądowego nie było podstawy do poddawania się badaniom lekarskim. Po otrzymaniu prawomocnego wyroku przedstawił organowi opinię sądowo-psychitryczną, której wnioski – jego zdaniem - wykluczają potrzebę dalszego badania. Stwierdził również, że w postępowaniu pominięto jego pismo z dnia [...] w którym podał, że zgłosił się na badania do A, lecz zażądano od niego aktualnego skierowania na badania. Wnosi zatem o uchylenie decyzji i o wyjaśnienie, kto zapłaci za przedmiotowe badania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. - po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego - utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W toku postępowania, w związku z zarzutami odwołania Kolegium uzyskało informację z A we W. – Oddział w J. G., z której wynikało, że badania lekarskie przeprowadzane są na podstawie skierowania niezależnie od daty figurującej na tym skierowaniu. Z informacją tą zapoznano stronę, która w odpowiedzi wniosła o wstrzymanie wydania decyzji do czasu wyjaśnienia "kwestii prawnej: kto będzie płatnikiem badań". Organ odwoławczy wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia podał, że zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy – Prawo o ruchu drogowym, starosta zobowiązany jest wydać decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym, w razie niepoddania się przez kierowcę badaniu lekarskiemu w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 3-5 tej ustawy. W niniejszej sprawie odwołujący się skierowany został w trybie art. 122 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy decyzją z dnia [...] na badania kontrolne do A, ze względu na informację o zastrzeżeniach co do jego stanu zdrowia, mogącego powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu. Decyzja ta była ostateczna i prawomocna, bezspornie więc strona powinna poddać się badaniom lekarskim w ośrodku do którego została skierowana. W zaistniałej sytuacji, zdaniem organu odwoławczego, za bezskuteczne należy uznać próby zakwestionowania przez stronę ww. decyzji, poprzez przedkładanie opinii sądowo – psychiatrycznej, która wydana została na potrzeby innego postępowania i nie orzeka o predyspozycjach do kierowania pojazdami mechanicznymi. W toku postępowania bezspornie ustalono, że W. Sz. nie poddał się badaniu na które został skierowany ww. decyzją i to pomimo upływu 3 lat od dnia jej wydania. Powyższe wypełniało przesłankę określoną w art. 140 ust. 1 pkt 4 lit b ustawy – Prawo o ruchu drogowymi kwalifikującą do wydania orzeczenia o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Kolegium wyjaśniło również, że jeśli chodzi o podnoszone przez stronę wątpliwości co do obciążenia opłatą za badania lekarskie, to wątpliwości te nie mogły powodować wstrzymania wydania decyzji odwoławczej ani nie mogły wpłynąć na jej treść. Organ podał, że zgodnie z przepisami ustawy – Prawo o ruchu drogowym przedmiotowe badanie wykonywane jest na koszt osoby badanej, chyba, że przepisy szczególne stanowią inaczej. Dla sytuacji w jakiej znalazł się odwołujący nie ma zaś przepisu inaczej regulującego tę kwestię. Tym samym, nie ma potrzeby rozstrzygania zagadnienia prawnego w tym zakresie. Dlatego podnoszone przez stronę wątpliwości nie mogły stanowić podstawy do wstrzymania wydania decyzji lub do zawieszenia postępowania odwoławczego. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem W. Sz. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł o jego uchylenie, zarzucając, że organy nie uwzględniły dowodów koniecznych dla ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, pomimo, że dowody takie zostały przez niego dostarczone i były organom znane. Skarżący wskazał na opinię sądowo-psychiatryczną z [...]., którą przesłał organowi pierwszej instancji. Opinia ta – jak podaje - wyklucza u niego chorobę psychiczną, upośledzenie umysłowe oraz inne zaburzenia czynności i dostatecznie wyjaśnia stan jego zdrowia psychicznego. W tej sytuacji powielanie następnych badań ze skierowania z [...] r. jest jego zdaniem, przejawem nadgorliwości urzędniczej, która w nieuprawniony sposób naraża go na wydatek [...] zł. W końcowej części skargi strona wniosła o rozstrzygnięcie, czy wobec treści przedłożonej opinii, musi nadal wyjaśniać wątpliwości co do swojego stanu psychicznego i kto ma ponieść koszty badania na które został skierowany. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację i wywody prawne zawarte w kwestionowanej decyzji. W pismach procesowych z dnia [...] i z dnia [...] skarżący podtrzymał zasadniczą argumentację skargi zauważając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wydając wyrok w dniu [...]., nie znał przedstawionej przez niego opinii sądowej, zaś koszty badania ([...] zł) które będzie zmuszony ponieść, odbiją się negatywnie na jego sytuacji materialno-bytowej i pozbawią go środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Przedstawił również opinię sądowo-psychiatryczną i sądowo-psychologiczną z dnia [...] sporządzoną na polecenie Wydziału [...] Sądu Rejonowego w W. w której stwierdzono, że skarżący nie cierpi na chorobę psychiczną ani upośledzenie umysłowe. Strona przeciwna w piśmie procesowym z dnia [...] podtrzymała dotychczasową argumentację zaznaczając, że opinia na którą powołuje się skarżący nie odnosi się do przedmiotu sprawy i nie wyjaśnia, czy może on kierować pojazdami. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 z późn.zm.) kompetencje sądów administracyjnych w zakresie kontroli działalności administracji publicznej ograniczone zostały wyłącznie do oceny działalności tych organów pod względem zgodności z prawem. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 przywołanej wyżej ustawy ustrojowej umożliwia sądowi wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnych uchybiających prawu materialnemu - jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm., zwana dalej u.p.p.s.a.) - jak też rozstrzygnięć dotkniętych wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b przywołanego przepisu), a także wydanych bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c ww. przepisu). Jeżeli zaś decyzja dotknięta jest wadliwością określoną w art. 156 k.p.a., Sąd zobligowany jest do stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w pierwszym rzędzie zbadał legalność zaskarżonej decyzji w kontekście przyczyn stwierdzenia jej nieważności, nie dopatrując się przesłanek uzasadniających takie orzeczenie. Sąd nie stwierdził również, aby decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 § 1 wskazanej wyżej ustawy, zwłaszcza zaś aby naruszała przepisy prawa materialnego w sposób wpływający na wynik sprawy lub przepisy prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Materialnoprawną podstawę niniejszego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 z późn. zm.), konkretnie zaś art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b, zgodnie z którym starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym w razie nie poddana się badaniu lekarskiemu w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 3-5 tej ustawy. Z treści przepisu art. 122 ust.1 pkt 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym wynika zaś, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, podlega kierujący pojazdem, skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. W niniejszej sprawie Prezydent Miasta J. G., działając na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy – Prawo o ruchu drogowym - decyzją z dnia [...] skierował skarżącego na badania lekarskie do A, w celu stwierdzenia istnienia lub braku istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Decyzja ta w toku instancji stała się ostateczna i wykonalna. Legalność tej decyzji poddana została kontroli sądowoadministracyjnej, w wyniku której Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. wyrokiem z dnia [...] (sygn.akt [...]) oddalił skargę W. Sz. na decyzję organu odwoławczego utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta. Przywołany wyrok po przeprowadzeniu postępowaniu kasacyjnego stał się prawomocny z dniem [...]. Przywołane okoliczności mają doniosłe znaczenie prawne dla obecnie rozpoznawanej sprawy. Zgodnie bowiem z art. 170 u.p.p.s.a. wyrok prawomocny wiąże nie tylko strony i sąd, który go wydał ale również inne sądy i organy państwowe a w określonych przypadkach także inne osoby. Skoro zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny prawomocnym wyrokiem dokonał już kontroli legalności decyzji kierującej skarżącego na badania lekarskie i decyzja ta nie została wzruszona w trybach właściwych dla wzruszenia decyzji ostatecznej, to będąc związany prawomocnym orzeczeniem z dnia [...] skład orzekający w niniejszej sprawie, nie tylko nie może dokonać ponownej kontroli skierowania skarżącego na badania lekarskie, lecz bezwzględnie musi przy orzekaniu uwzględnić skutki wynikające z prawomocnego wyroku z dnia [...]. Tym samym należy uznać decyzję z dnia [...] za legalną, zaś skarżący będąc zobowiązany do jej wykonania, nie może w niniejszym postępowaniu sądowym skutecznie kwestionować jej prawidłowości i zasadności. Zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza również w sposób jednoznaczny, że do chwili rozpatrzenia odwołania przez Kolegium, skarżący wbrew obowiązkowi nałożonemu na niego decyzją Prezydenta Miasta J. G. z dnia [...]., nie poddał się we wskazanej przez organ placówce badaniom lekarskim w celu stwierdzenia istnienia lub braku istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Fakt ten potwierdzają zwłaszcza pisma kierowane przez skarżącego do organów administracji, z treści których jasno wynika, że strona dotychczas nie poddała się przedmiotowym badaniom. Powyższe okoliczności wskazują, że w niniejszej sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki określone w art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy – Prawo o ruchu drogowym a zatem Prezydent Miasta J. G. prawidłowo zastosował przywołany przepis i orzekł o cofnięciu uprawnień stronie skarżącej do kierowania pojazdami kategorii A, B i T. Z omawianej normy jasno wynika, że decyzja o której w niej mowa, ma charakter decyzji związanej i nie należy do sfery uznana administracyjnego. Organ nie ma więc tu swobody orzekania, a wręcz zobowiązany jest do cofnięcia uprawnień, jeżeli zaistnieją wskazane w przepisie okoliczności. Zatem zarówno zaskarżona decyzja, jak też decyzja ją poprzedzająca, są konsekwencją niepoddania się przez skarżącego badaniom lekarskim w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W ocenie Sądu podnoszone przez skarżącego zarzuty i okoliczności nie zasługują na uwzględnienie. Przede wszystkim przywoływana przez skarżącego opinia sądowo – psychiatryczna sporządzona przez biegłych lekarzy psychiatrii [...] nie może być uznana za dowód w niniejszej sprawie. Nie jest bowiem orzeczeniem lekarskim, w którym stwierdza się lub nie, brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Jak trafnie zauważył organ odwoławczy nie odnosi się więc do przedmiotu sprawy i nie wyjaśnia, czy skarżący może kierować pojazdami. Ponadto zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w spawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 2, poz. 15) skarżący – jako osoba skierowana na badania w trybie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, zobowiązany był do odbycia badań w odpowiednim wojewódzkim ośrodku medycyny pracy a orzeczenie lekarskie – sporządzone zgodnie ze wzorem określonym w załączniku do rozporządzenia - powinno być wydane przez lekarza uprawnionego do badania kierowców. Przywołana przez stronę opinia, z oczywistych względów, nie spełnia również wskazanych warunków formalnych. Wobec powyższego nie można zasadnie stawiać organom zarzutu nienależytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, ze względu na nieuwzględnienie przedmiotowej opinii. W ocenie składu orzekającego stan faktyczny niniejszej sprawy ustalony został z poszanowaniem wymogów wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W oparciu o obowiązujące przepisy organy podjęły wszelkie niezbędne czynności w celu gruntownego wyjaśnienia sprawy. Udokumentowane zostały wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy, zaś zarzuty skarżącego nie podważyły ustaleń i dowodów na których oparły się organy. Zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. stronie zapewniono czynny udział w postępowaniu informując ją o toczącym się postępowaniu oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie materiałów przed wydaniem decyzji (zarówno pierwszej jak i drugiej instancji), z czego zresztą skarżący korzystał. W postępowaniu odwoławczym wyjaśniono zarzut strony co do konieczności wydania nowego skierowania z tego względu, że skierowanie [...] nie jest obecnie honorowane przez A. Organ drugiej instancji dokonał ponownego rozstrzygnięcia sprawy oraz szczegółowo odniósł się do zarzutów i wniosków strony zgłaszanych w postępowaniu odwoławczym, wyjaśniając w sposób jasny i przekonujący powody dla których wnioski strony nie mogły być uwzględnione. Kolegium prawidłowo wyjaśniło też, że zgodnie z art. 122 ust. 6 ustawy – Prawo o ruchu drogowym badania kontrolne przeprowadzane są na koszt osoby badanej chyba, że przepisy odrębne stanowią inaczej. Wobec braku odrębnej regulacji prawnej, która mogłaby mieć zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy, trafnie Kolegium uznało, że kwestia obciążenia kosztami badań regulowana jest ww. przepisem. Oznacza to, że w takich przypadkach jak w niniejszej sprawie, ustawowo przewidziana odpłatność za uzyskanie orzeczenia o zdolności do prowadzenia pojazdów mechanicznych obciąża zainteresowanego uzyskaniem tego orzeczenia. Wątpliwości podnoszone w tym względzie przez stronę, nie stanowiły też zagadnienia prawnego, które mogłoby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W sprawie o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami organy nie mają bowiem żadnych podstaw ani możliwości do orzekania o kosztach badań. Zatem brak było jakiegokolwiek uzasadnienia prawnego dla wstrzymywania z tego względu toku postępowania zmierzającego do wydania zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy należycie uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie choć nie odniósł się do kwestii nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji. Skoro jednak niewykonanie decyzji Prezydenta Miasta J. G. z dnia [...] i nie poddanie się badaniom lekarskim stawia pod znakiem zapytania warunki zdrowotne kierowcy, a tym samym nie wiadomo, czy może on bezpiecznie uczestniczyć w ruchu drogowym, jako kierujący pojazdem silnikowym (R.A Stefański, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz. Dom Wydawniczy ABC, 2005 r.), to istniały dostateczne podstawy do skorzystania przez organy z możliwości zastosowania omawianej instytucji. Nieumieszczenie w uzasadnieniu decyzji odpowiednich wywodów w tym względzie stanowi oczywiście naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. ale wobec istnienia dostatecznych podstaw prawnych do zastosowania omawianej instytucji, uchybienie to pozostało bez wpływu na wynik sprawy. Na koniec dodać wypada, że skarżący zobowiązany był przystąpić do badań na które skierowany został decyzją z dnia [...]., a wobec prawomocnych orzeczeń sądowych kontrolujących legalność tej decyzji, bez znaczenia pozostają wszelkie próby podważenia w niniejszym postępowaniu tego skierowania. Tym samym poza oceną i uwagą Sądu pozostaje też opinia z [...] przedłożona w toku postępowania sądowego przez skarżącego. Mając powyższe na względzie należało przyjąć, że zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji prawidłowo uznały, że przypadku skarżącego istnieje konieczność cofnięcia wspominanych na wstępie uprawnień do kierowania pojazdami. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.