II SA/Wa 380/09

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.) Eugeniusz Wasilewski Protokolant Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2009 r. sprawy ze skargi Z. S. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] i z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej 1) stwierdza nieważność orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], 2) stwierdza nieważność orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] oraz orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r., 3) stwierdza, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości. UZASADNIENIE Orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...], wydanym na podstawie § 4 pkt 4 w związku z § 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.), Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska [...] uznała Z. S. za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej – kategoria "N" i zaliczyła go do trzeciej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia i do trzeciej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową. Komisja uznała, że schorzeniami powodującymi niezdolność do zawodowej służby wojskowej są: 1. [...], 2. [...], 3. [...]. Jako schorzenia współistniejące Komisja stwierdziła: 4. [...], 5. [...], 6. [...], 7. [...], 8. [...], 9. [...], 10. [...]. Kategorię zdolności do służby wojskowej Komisja określiła w oparciu o art. 5 ust. 6 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.) oraz w oparciu o przepisy powołanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Komisja orzekła również o związku schorzenia ze służbą. W uzasadnieniu orzeczenia Komisja wskazała, że wydano je na podstawie opinii służbowo-lekarskiej, odpisu przebiegu służby wojskowej, kart zdrowia żołnierza zawodowego, wykonywanych badań laboratoryjnych i dodatkowych, książeczek zdrowia oraz przeprowadzonych specjalistycznych konsultacji medycznych. Ponadto orzeczenie zawierało pouczenie o przysługującym 14-dniowym odwołaniu do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej za pośrednictwem Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej [...]. Z. S. otrzymał powyższe orzeczenie Komisji w dniu 1 października 2008 r. Odwołanie od orzeczenia, sporządzone 20 października 2008 r., skarżący złożył w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w L. w dniu 23 października 2008 r. (prezentata WKU). W odwołaniu od orzeczenia Z. S. zakwestionował ustalenie orzeczenia w zakresie grupy schorzenia współistniejącego, zawarte w pkt 7 orzeczenia, oraz pominięcie w treści orzeczenia [...], którego doznał dnia 5 października 2006 r. w trakcie zajęć W-F na terenie Jednostki Wojskowej [...]. Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska, działając na podstawie § 11 pkt 1, § 16, § 21, § 23, § 25 ust. 1, § 26 ust. 1, § 29 pkt 6 i § 32 ust. 1-3 powołanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, uchyliła zaskarżone orzeczenie oraz zarządziła ponowne rozpatrzenie sprawy przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską [...] z wydaniem nowego orzeczenia z uwzględnieniem uwag zawartych w uzasadnieniu. W uzasadnieniu orzeczenia Centralna Wojskowa Komisja Lekarska stwierdziła, że po wnikliwej analizie treści odwołania i akt orzeczniczo-lekarskich przeprowadzono w dniu [...] grudnia 2008 r. w Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej ponowne badanie [...] Z. S. Na podstawie tych badań stwierdzono, że rozpoznanie Nr [...] w pkt [...] orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej [...] nie ujmuje aktualnego stanu przedmiotowego i dlatego należy go zmienić na "[...]". Ponadto, uznając słuszność odwołującego się, wskazano, że należy umieścić w grupie schorzeń współistniejących dodatkowe rozpoznanie: "[...]". Orzeczenie to stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uzupełnionej następnie pismem z dnia 29 kwietnia 2009 r., w części dotyczącej ustaleń w zakresie [...], poprzez uwzględnienie w orzeczeniu [...]. W uzasadnieniu skargi Z. S. opisał ciąg wydarzeń związanych z podanym urazem oraz podał, że brak zapisu o [...] w treści orzeczenia nr [...] Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej nie oddaje w pełni całokształtu uszkodzeń [...]. W uzupełnieniu skargi wniósł o uchylenie pkt 2 orzeczenia nr [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że skarga jest nieuzasadniona z medycznego punktu widzenia, gdyż oparta jest na nieprawdziwych stwierdzeniach skarżącego. Organ odniósł się do [...], które miało miejsce w dniu 5 października 2006 r. i stwierdził, że zmiany, które wykazano w artroskopii z dnia 16 października 2006 r. nie miały żadnego związku z zaistniałym w dniu 5 października 2006 r. wypadkiem, gdyż na ich powstanie potrzeba było wielu tygodni, a nawet miesięcy, a nie 11 dni. Organ odniósł się również do przebytych przez skarżącego urazów [...] w latach 1985 i 1997. Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska [...] w miejsce uchylonego orzeczeniem Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r., działając na podstawie § 4 pkt 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r., wydała orzeczenie, w którym Z. S. uznany został za niezdolnego do służby wojskowej – kategoria "N" i zaliczony do trzeciej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia, zaliczony został do trzeciej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową i nie został zaliczony do żadnej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową, powstałego wskutek wypadku/chorób, z tytułu których przysługuje świadczenie odszkodowawcze. Orzeczenie wydane obecnie przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską [...] różni się jedynie co do zapisu odnośnie pkt 7 rozporządzenia, w dziale schorzenia współistniejące i brzmi "[...]". Skarżący odwołał się od tego orzeczenia, jednakże Centralna Wojskowa Komisja Lekarska, orzeczeniem nr [...] z dnia [...] maja 2009 r., utrzymała orzeczenie w mocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. S. wniósł o uchylenie orzeczenia, skierowanie do powtórnego rozpatrzenia oraz o łączne rozpatrzenie sprawy ze sprawą o sygn. akt II SA/Wa 380/09. W uzasadnieniu skargi wskazał, że kwestionuje ustalenia Komisji dotyczące sprawności [...]. Podał, że w dniu 5 października 2006 r. w trakcie zajęć służbowych doznał [...]. Z tego powodu był operowany w dniu 16 października 2006 r. W trakcie zabiegu artroskopii stwierdzono u niego: 1) [...] Zabieg operacyjny wykonany w dniu 16 października 2006 r. polegał na [...]. Kwestionowane orzeczenie traktuje wykonany zabieg na [...] jako zabieg wyłącznie diagnostyczny [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego i to z przepisami obowiązującymi w dacie jego wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Wskazać ponadto należy, że z przepisu art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Na rozprawie w dniu 12 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił, na podstawie art. 111 § 2 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, połączyć sprawy ze skarg Z. S. o sygnaturze akt: II SA/Wa 380/09 oraz sygn. akt II SA/Wa 949/09 do łącznego rozpoznania, a także rozstrzygnięcia i prowadzenia pod jedną sygnaturą akt II SA/Wa 380/09, uznając, że sprawy te pozostają ze sobą w związku i mogą być objęte jedną skargą. Rozpoczynając rozważania nad zgodnością z prawem zaskarżonych decyzji należy wskazać, że zostały one wydane z rażącym naruszeniem prawa i dlatego skargi zasługują na uwzględnienie. Przypomnieć należy, że orzeczeniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska [...] uznała skarżącego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej – kategoria zdrowia "N" i zaliczyła do trzeciej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia i do trzeciej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową. Skarżący otrzymał orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej [...] w dniu 1 października 2008 r. Orzeczenie zawierało pouczenie o możliwości złożenia, w terminie 14 dni, odwołania od orzeczenia do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej, za pośrednictwem Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej [...]. Na dowód tego w aktach znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru potwierdzające fakt otrzymania ww. orzeczenia. Pismem z dnia 20 października 2008 r., skierowanym do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej skarżący odwołał się od orzeczenia organu I instancji, które złożone zostało w dniu 23 października 2008 r. w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w L.. Fakt ten potwierdził również organ, udzielając odpowiedzi na pytanie Sądu odnośnie złożenia przez skarżącego odwołania. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska, rozpoznając odwołanie, orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], uchyliła zaskarżone orzeczenie i zarządziła ponowne rozpatrzenie sprawy przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską [...] z wydaniem nowego orzeczenia. Wskazać należy, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.), zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska, która wydaje w tej sprawie orzeczenie. Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej jest decyzją. Zgodnie zaś z § 31 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.), odwołanie od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Z kolei stosownie do ust. 1 § 31 od orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej wydanego w pierwszej instancji służy stronie odwołanie na zasadach określonych w kpa. Wskazać należy, że zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania administracyjnego organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki do niezbędnego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Przepis ten formułuje zasadę kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa przez podmioty w nim uczestniczące. Podkreślić należy, że obowiązkiem organu odwoławczego po wpłynięciu odwołania, jest dokonanie w pierwszej kolejności ustalenia czy zostało ono wniesione w terminie. Zachowanie terminu jest bowiem jednym z podstawowych warunków formalnych umożliwiających rozpoznanie wniesionego środka zaskarżenia przez organ II instancji, a jego dochowanie podlega badaniu z urzędu. Dlatego też stwierdzenie, że odwołanie zostało wniesione po terminie, powoduje, że organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia sprawy i musi wydać postanowienie o uchybieniu terminu, stosownie do treści art. 134 kpa. Jak wynika z akt sprawy, skarżący otrzymał orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej [...] w dniu 1 października 2008 r., odwołanie sporządził w dniu 20 października 2008 r., złożył je zaś w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w L. w dniu 23 października 2008 r., czym uchybił terminowi do wniesienia tego środka. Niewątpliwie z chwilą upływu terminu do wniesienia środka odwoławczego orzeczenie to stało się ostateczne. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądowego, rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, uważane jest za rażące naruszenie prawa, określone w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Stanowi ono bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości – art. 16 § 1 kpa. Merytoryczne rozpatrzenie odwołania wniesionego po upływie ustawowego terminu, stanowi rażące naruszenie prawa (zob. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 1999 r., sygn. akt I SA 1823/98 – ONSA 2/2000, poz. 70). Wzruszenie takiej decyzji nastąpić może jedynie w jednym z trybów nadzwyczajnych przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Tak więc rozpoznając odwołanie Z. S., organ II instancji – Centralna Wojskowa Komisja Lekarska - dopuścił się zatem rażącego naruszenia prawa, co powoduje, że zaskarżona decyzja obarczona jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Taką samą wadą nieważności dotknięte jest również orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r. oraz orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej nr [...] z dnia [...] maja 2009 r., jako decyzji wydanych w następstwie decyzji dotkniętej wadą nieważności. Z tego względu i na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd stwierdził nieważność orzeczeń wymienionych w sentencji wyroku. Określenie, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w całości znajduje uzasadnienie w dyspozycji art. 152 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.