II GPP 20/12

SENTENCJA Dnia 15 listopada 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Czesława Socha (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Marzenna Kosewska po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi J. D. Ł. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2440/11 ze skargi J D. Ł. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania UZASADNIENIE W skardze z [...] października 2012 r. [...] wniosła o stwierdzenie przewlekłości postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2440/11. Skarżąca wniosła również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz przeprowadzenia dowodu z akt sprawy sygn. akt VI SA/Wa 2440/11 na okoliczność stwierdzenia nieuzasadnionej zwłoki w wydaniu postanowienia w przedmiocie odrzucenia skargi. W uzasadnieniu skargi skarżąca podała, że Sąd I instancji wydał postanowienie o odrzuceniu skargi dopiero [...] września 2012 r. podczas gdy już [...] lutego 2012 r., - kiedy podjęto zarządzenie o wyznaczeniu pierwszego terminu rozprawy – Sąd dysponował wszelkimi informacjami do wydania postanowienia o odrzuceniu skargi. Chodzi o to, że uchwała nie zawierała jednego z podpisów członków komisji egzaminacyjnej był to podstawowy argument Sądu dla odrzucenia tejże skargi, który skarżąca wskazywała w pierwszym zarzucie skargi. W związku z tym przez okres od [...] lutego 2012 r. do [...] września 2012 r. (7 miesięcy) Sąd I instancji dopuścił się nieuzasadnionej zwłoki do rozpoznania sprawy skarżącej. Powyższe doprowadziło do braku merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym terminie. Skarżąca podkreśliła, że na podstawie informacji zamieszczonych w Centralnej Bazie Orzeczeń NSA inne postanowienia o odrzuceniu skargi były wydawane przez Sąd I instancji w terminie 1,5 miesiąca. Powyższe doprowadziło do braku merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym terminie. Zdaniem skarżącej jej działaniom na gruncie tej sprawy, nie można przypisać winy w przyczynieniu się do zwłoki w postępowaniu. Okoliczność zawieszenia postępowania nie ma w sprawie znaczenia albowiem zostało ono zawieszone na wniosek pełnomocnika organu, a nie skarżącej. Wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego (uchwała Komisji Egzaminacyjnej II stopnia) został doręczony organowi [...] listopada 2012 r. (winno być 2011 r.). Z tą datą należy wiązać moment wszczęcia postępowania w trybie nadzwyczajnym. Skarga została nadana w dniu [...] listopada 2011 r. W związku z tym, Sąd I instancji zawiesił postępowanie w sytuacji, gdy nie wypełniły się przesłanki z art. 56 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm., gdyż Sąd winien zawiesić postępowanie po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu stwierdzenia nieważności aktu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na przewlekłość postępowania nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 149, poz. 1843 ze zm.) wynika, że strona może wnieść skargę o stwierdzenie, iż w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie w tej sprawie trwa dłużej, niż to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Skarga wówczas podlega uwzględnieniu, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 tej ustawy). Dla uwzględnienia skargi konieczne jest zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym oraz, że zwłoka ta jest nieuzasadniona. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, gdy postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne do jej wyjaśnienia, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także charakter sprawy, zachowanie stron, a w szczególności strony, która zarzucała przewlekłość postępowania. Ocena ta, nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Szybkość orzekania nie może bowiem stanowić przeszkody we właściwym funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości. Ocena, czy wystąpiła przewlekłość postępowania jest dokonywana na podstawie obiektywnych i ustawowych kryteriów w odniesieniu do realiów faktycznych i prawnych danej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., II FPP 11/11, oraz postanowienie NSA z 8 maja 2012 r., II FPP 3/12). Ustawa nie określa wprost jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r., który stanowi, że ponowna skarga na przewlekłość postępowania w tej samej sprawie może być wniesiona po upływie 12 miesięcy. Oznacza to, iż ustawodawca uznał za przewlekłe postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy (por. postanowienie NSA z 7 grudnia 2011 r., II GPP 7/11). W świetle powyższych standardów szybkości postępowania sądowego, które ustawodawca zabezpieczył ustawą, należy ocenić, że skarżąca w skardze powołała okoliczności, które nie mogą być podstawą do uczynienia zadość jej wnioskowi. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w tej sprawie nie nastąpiła przewlekłość postępowania sądowoadministracyjnego. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] listopada 2011 r. (data nadania k. 32 akt sądowych) [...] wniosła skargę na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołania od wyników egzaminu adwokackiego z [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego (uchwała Komisji Egzaminacyjnej II stopnia). Skarga ta, (wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę) została nadana przez organ do Sądu I instancji w dniu [...] grudnia 2011 r. (k. 43 akt sądowych). Następnie Sąd I instancji zarządzeniem z [...] lutego 2012 r. (k. 47 akt sądowych) wyznaczył termin rozprawy na dzień [...] marca 2012 r. Z protokołu rozprawy przed WSA w Warszawie z 16 marca 2012 r. (k. 54 akt sądowych) wynika, że skarżąca oświadczyła, iż odrębnym pismem nadanym w tej samej dacie co skarga, zainicjowała postępowanie o stwierdzenie nieważności uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia. W związku z powyższym, organ wniósł o zawieszenie postępowania prowadzonego przed WSA. Sąd I instancji postanowieniem z [...] marca 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 2440/11 – działając na podstawie art. 124 § 1 pkt 6 p.p.s.a. - zawiesił postępowanie przed WSA w Warszawie (k. 56 akt sądowych). Skarżąca pismem z [...] marca 2012 r. (data nadania k. 69 akt sądowych) wniosła o uchylenie ww. postanowienia i wyznaczenie terminu rozprawy. Z kolei pismem z [...] marca 2012 (data nadania k. 78 akt sądowych) wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania. Podała w nim, że wystąpiła do organu z wnioskiem o umorzenie postępowania w przedmiocie unieważnienia uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia. W związku z powyższym, Sąd I instancji zarządzeniem z [...] kwietnia 2012 r. (k. 89 akt sądowych) wezwał organ do nadesłania informacji na jakiem etapie jest postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącej o umorzenie postępowania w przedmiocie unieważnienia uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości. Nadto zobowiązał do nadesłania kopii wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności ww. uchwały z [...] października 2011 r. Organ ustosunkował się do wezwania Sądu I instancji pismem z [...] kwietnia 2012 r. (data nadania k 94 akt sądowych). Postanowieniem z 28 maja 2012 r. podjęto zawieszone postępowanie, a zarządzeniem z 20 czerwca 2012 r. (k. 104 akt sądowych) wyznaczono termin rozprawy na dzień 18 lipca 2012 r. Sprawę wyznaczoną na ten dzień zdjęto z wokandy posiedzenia jawnego z powodu choroby sędziego sprawozdawcy (k. 110 akt sądowych). Kolejnym zarządzeniem z [...] sierpnia 2012 r. (k. 116 akt sądowych) wyznaczono termin rozprawy na dzień [...] września 2012 r. Postanowieniem z 12 września 2012 r. Sąd I instancji odrzucił skargę [...] oraz zwrócił skarżącej kwotę 200 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi. Przedstawiony powyżej przebieg podejmowanych czynności w toku postępowania sądowoadministracyjnego, nie daje podstaw do uwzględnienia skargi na przewlekłość tego postępowania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie dopuścił się nieuzasadnionej zwłoki przy rozpoznawaniu skargi [...] W przedmiotowej sprawie, nie można zarzucić przewlekłości postępowania sądowoadministracyjnego, ponieważ pomimo relatywnie długiego czasu trwania całego postępowania (9 miesięcy) poszczególne czynności procesowe podejmowane były prawidłowo, bez nadmiernej i nieuzasadnionej zwłoki, co wynika z przytoczonego przebiegu postępowania. Podkreślić należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie w oparciu o art. 124 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Następnie na skutek wniosku skarżącej o podjęcie zawieszonego postępowania (w którym przyznała, że cofa wniosek o stwierdzenie nieważności uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia) podjął je z urzędu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego samo zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego na mocy art. 124 § 1 pkt 6 p.p.s.a. nie daje podstaw do przyjęcia, że w sprawie zachodzi nieuzasadniona przewlekłość postępowania. Faktem jest, że postępowanie w niniejszej sprawie trwa długo, co w odczuciu skarżącej jest równoznaczne z przewlekłością postępowania. Trzeba jednak mieć na względzie, że długi czas trwania postępowania nie może być utożsamiany z przewlekłością postępowania, na którą - jak to już wyżej wskazano - składają się także inne elementy. Nie można też nie zauważyć, iż skarżąca winna mieć świadomość, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym Sąd zawiesza postępowanie z urzędu w przypadku o którym mowa w art. 56 p.p.s.a. Inicjując (równolegle ze skargą) postępowanie nadzwyczajne swym wnioskiem o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego skarżąca winna być świadoma tego, że Sąd zawiesi postępowanie sądowoadministracyjne do czasu rozstrzygnięcia tegoż postępowania administracyjnego. Powyższe działanie Sądu znajduje oparcie w treści art. 124 § 1 pkt 6 w związku z art. 56 p.p.s.a. Sąd jest zobligowany do zawieszenia postępowania z urzędu w sytuacji zaistnienia, którejkolwiek z przesłanek zawartych w art. 124 § 1 p.p.s.a. Dalsze prowadzenie postępowania przez Sądu I instancji związane było działaniem samej skarżącej, mimo, że nie wniosła o zawieszenie postępowania. Powyższe wydłużyło czasu trwania postępowania sądowoadministracyjnego, jednak co istotne, nie ponad dopuszczalną granicę 12 miesięcy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego postępowanie sądowe toczące się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2440/11 nie trwało dłużej niż było to konieczne. Nadto terminowo i prawidłowo podejmowano poszczególne czynności sądowe, a tym samym nie naruszono prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Należy podkreślić, że celem postępowania ze skargi na przewlekłość postępowania jest stwierdzenie faktu przewlekłości i ewentualne zasądzenie odpowiedniego odszkodowania. Skarga ma charakter wstępny i stanowi doraźną interwencję przeciwdziałającą trwałej przewlekłości postępowania. Funkcją jej jest przede wszystkim wymuszenie nadania sprawie odpowiedniego biegu, czemu służy zarówno samo stwierdzenie przewlekłości postępowania (art. 12 ust. 2 ustawy), jak też możliwość zalecenia podjęcia przez sąd rozpoznający sprawę co do istoty odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie (art. 12 ust. 3 ustawy). Skarga ma zapewnić szybką reakcję na trwającą zwłokę w czynnościach sądu (por. postanowienie NSA z dnia 30 marca 2011 r. o sygn. akt II GPP 2/11). W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja jednak nie wystąpiła. Ze wskazanych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - orzekł jak w sentencji postanowienia.