II FZ 548/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 18 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 sierpnia 2011 r., sygn. akt I SA/Rz 180/11 w sprawie ze skargi B. sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia 8 lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku od gier za styczeń 2010 r. postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE 1. Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2011 r. o sygn. akt I SA/Rz 180/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił B. sp. z o.o. w W. (dalej: Spółka) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi Spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia 8 lutego 2011 r. o nr [...], wydaną w przedmiocie podatku od gier za styczeń 2010 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). 2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji: 2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Rzeszowie podał, że Spółka zwróciła się do Sądu o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, tj. wpisu sądowego od skargi w wysokości 1.500 zł. Ze złożonego przez nią na urzędowym formularzu oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że Spółka, której kapitał zakładowy wynosi 1.000.000 zł a wartość będących w jej dyspozycji środków trwałych wynosi 13.545.277,28 zł, za ostatni rok obrotowy odnotowała stratę w wysokości 2.344.896,11 zł, natomiast saldo jej rachunku bankowego na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy wynosiło 6.655,63 zł. Spółka uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy podała, że prowadzi działalność gospodarczą obejmującą działalność wydawniczą, produkcję gier, zabawek, działalność związaną z grami losowymi oraz zakładami wzajemnymi, działalność rozrywkową, sportową, rekreacyjną, transportową, handlową (zarówno hurtową jak i detaliczną), działalność związaną z zatrudnieniem. Podkreśliła przy tym, że aktualnie znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, co wynika głównie ze zmiany przepisów dotyczących podatku od gier, albowiem w związku z wejściem w życie nowych regulacji w tym zakresie, nie była w stanie regulować na bieżąco swoich zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od gier, zaś w następstwie wszczętych postępowań egzekucyjnych zajęte zostały jej rachunki bankowe, a także posiadane przez nią udziały w innej spółce kapitałowej. Spółka zaznaczyła również, że obecnie czyni starania mające na celu zmniejszenie kosztów własnych, dlatego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest w jej ocenie uzasadniony. Do wniosku załączono: (a) bilans Spółki na dzień 31 grudnia 2010 r., z którego wynika, że Spółka posiada środki trwałe o wartości 13.545.277,28 zł, aktywa i pasywa spółki na koniec roku 2010 równoważyły się i wynosiły 34.421.519,86 zł, po stronie aktywów figurowały m.in. należności krótkoterminowe w kwocie 14.014.491,01 zł, a po stronie pasywów zobowiązania krótkoterminowe w wysokości 19.723.293,68 zł, w tym z tytułu dostaw towarów i usług 4.437.689,16 zł, (b) rachunek zysków i strat za 2010 r., z którego wynika, że Spółka osiągnęła w 2010 r. przychód netto za sprzedaży gry na automatach w wysokości 149.157.110,62 zł i poniosła stratę w wysokości 2.344.896,11 zł, (c) wyciąg z rachunku bieżącego, z którego wynika, że Spółka w dniu 31 maja 2011 r. miała na rachunku ujemne saldo w wysokości 6.625,63 zł i brak obrotów na rachunku od dnia 1 maja 2011 r. do dnia 31 maja 2011 r., (d) przykładowe tytuły wykonawcze wystawione przeciwko Spółce. Załączono nadto postanowienie Referendarza sądowego w WSA w Gdańsku z dnia 6 czerwca 2011 r., sygn. I SA/Gd 68/11, o przyznaniu Spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. 2.2. Postanowieniem z dnia 26 lipca 2011 r. o sygn. akt I SA/Rz 180/11 Referendarz sądowy WSA w Rzeszowie odmówił przyznania Spółce prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. 2.3. Na w.w. postanowienie Spółka w dniu 8 sierpnia 2011 r. wniosła do WSA w Rzeszowie sprzeciw. 3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie : 3.1. Odmawiając przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, Sąd pierwszej instancji ocenił, że Spółka nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym, gdyż, jak wynika ze złożonego przez nią oświadczenia o stanie majątkowym, dysponuje ona majątkiem o znacznej wartości, o czym świadczy chociażby wartość zgromadzonych przez nią środków trwałych, wynosząca 13.545.277,28 zł. W tej zaś sytuacji nie sposób zasadnie twierdzić, że sytuacja Spółki uzasadnia przyznanie jej pomocy ze środków publicznych, w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie. 3.2. Spółka, utrzymując, że nie posiada środków na pokrycie kosztów postępowania w pełnej wysokości, nie wykazała również, że podjęła jakiekolwiek działania zmierzające do pozyskania niezbędnych środków. Występując o przyznanie prawa pomocy Spółka cały czas prowadzi swoją działalność o charakterze zarobkowym, podejmując kroki zmierzające do zmniejszenia kosztów własnych. Trudno zaś przyjąć, że źródła oszczędności w tym zakresie powinna poszukiwać przede wszystkim poprzez czynienie starań mających na celu uzyskanie prawa pomocy w sprawie. Nie może ona bowiem domagać się przerzucenia części kosztów związanych z funkcjonowaniem w obrocie gospodarczym, do których to kosztów zaliczyć należy koszty postępowań sądowych, poprzez pokrycie ich ze środków publicznych, tym bardziej, że odmowa uwzględnienia jej wniosku w tym przedmiocie nie będzie skutkować pozbawieniem jej prawa do sądu. 4. Stanowisko Spółki w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym: 4.1. Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na w.w. postanowienie WSA w Rzeszowie Spółka zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa procesowego, tj. art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia Spółki od kosztów sądowych i odmowę udzielenia tego zwolnienia w jakiejkolwiek części. Ze względu na to naruszenie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. 4.2. Uzasadniając swoje zażalenie Spółka podniosła, że posiadany przez nią majątek nie może zostać spieniężony, gdyż stanowią go w przeważającej części automaty do gier o niskich wygranych, które w wyniku wprowadzenia nowych przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych mogą być eksploatowane jedynie do czasu wygaśnięcia udzielonej licencji. Z uwagi na fakt, że nowe licencje nie będą wydawane, ewentualni nabywcy nie mogliby eksploatować zakupionych automatów, stąd popyt na ten składnik majątku Spółki jest obecnie zerowy. Co więcej sprzedaż majątku trwałego, który w chwili obecnej jest jedynym źródłem dochodu Spółki, pomijając brak faktycznej możliwość zbycia posiadanych rzeczowych składników majątku, doprowadziłby do jej niewypłacalności, uniemożliwiając dalsze istnienie w obrocie gospodarczym oraz przynajmniej częściowe regulowanie innych zobowiązań publicznoprawnych. Jednocześnie Spółka podniosła, że sprzedaż majątku nieruchomego miałaby charakter nieodwracalny. W przypadku, gdy w wyniku sądowej weryfikacji zaskarżonej decyzji podatkowej zostałaby ona uchylona (co zdaniem Spółki powinno nastąpić) a na rzecz Spółki zostałyby zasądzone koszty sądowe, spowodowałoby to odzyskanie poniesionych nakładów finansowych, ale odzyskanie posiadanego majątku trwałego nie byłoby już możliwe. W związku z tym Spółka powołała się na pogląd wyrażony przez NSA m.in. w postanowieniu z dnia 6 czerwca 2008 r., sygn. akt I GSK 1202/07, że "przepisy o kosztach sądowych nie mogą w swych skutkach prowadzić do likwidacji majątku osób dochodzących swoich praw przed sądem". Z uwagi na bardzo trudną sytuację finansową Spółki, uzyskanie przez nią kredytu lub pożyczki bądź pozyskanie inwestorów celem podwyższenia kapitału zakładowego jest nierealne. Biorąc pod uwagę ilość zarejestrowanych w chwili obecnej w WSA w Rzeszowie spraw (wskazując, że analogiczne sprawy Spółka prowadzi przez sądami administracyjnymi na terenie całego kraju), i łączną wysokość wpisów we wszystkich sprawach, tj. 14.497 zł, Spółka nie jest w stanie uiścić wpisu w rozpoznawanej sprawie. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a rozstrzygnięcie WSA w Rzeszowie odpowiada prawu. W związku z tym zażalenie Spółki podlega oddaleniu. Wbrew twierdzeniom Spółki, które przedstawiła w zażaleniu, należy ocenić jako prawidłową konstatację Sądu pierwszej instancji, że nie wykazała ona, iż jej sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Uwzględniając analogiczny stan faktyczny sprawy oraz powtórzenie argumentacji Spółki, którą przedstawiono w sprawie o sygn. akt II FZ 522/11, należy podzielić ocenę wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w tejże sprawie. 5.2. Stosownie do art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 185/10, z dnia 19 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 156/10, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu pierwszej instancji, że w świetle tak znacznych przychodów, jakie uzyskuje Spółka, a także wartości jej majątku trwałego, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Spółka w istocie nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności - przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody – przychód osiągnięty przez Spółkę w 2010 r. wyniósł około 150.000.000 zł. Wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez danego przedsiębiorcę. Spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, posiada płynność finansową, obecnie koncentruje się na obniżeniu kosztów działalności. W rozpoznawanej sprawie poza - powoływaniem się na stratę - Spółka nie przedłożyła żadnych dowodów na ryzyko utraty płynności finansowej. Przedłożone przez nią kopie tytułów wykonawczych świadczą jedynie o braku dobrowolnego regulowania zobowiązań publicznoprawnych, lecz nie są to dokumenty finansowe, obrazujące w sposób bezpośredni i jednoznaczny sytuację finansową Spółki. Stąd twierdzenia Spółki o trudnej sytuacji finansowej należy ocenić jako gołosłowne. Trudno przyjąć, uwzględniwszy zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, że Spółka, która uzyskała przychody w 2010 r. w w.w. wysokości, nie jest w stanie z takiej kwoty wygospodarować około 14.500 zł (wysokość wpisów we wszystkich sprawach prowadzonych przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi - według oświadczenia Spółki w zażaleniu), na pokrycie wpisów sądowych w sprawach sądowoadministracyjnych, a także innych kosztów, które ewentualnie w tym postępowaniu mogą wystąpić. Podkreślenia wymaga, że z treści zażalenia nie wynikają w istocie żadne konkretne informacje o sytuacji finansowej Spółki, a jego autor w zasadzie nie nawiązał do argumentacji Sądu pierwszej instancji, która stanęła u podstaw oddalenia wniosku. Zażalenie sprowadza się do polemiki z WSA w Rzeszowie co do braku możliwości wyzbycia się składników majątku oraz luźnych stwierdzeń o konieczności rozważenia przez Sąd realnych, a nie hipotetycznych, możliwości poniesienia opłat w postępowaniu, a także celu wymiaru sprawiedliwości. 5.4. Argumenty Spółki o niemożliwości wyzbycia się części majątku, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługują na uwzględnienie. Nie jest prawdopodobne twierdzenie Spółki, że jej majątek stanowią niemal wyłącznie automaty do gier o niskich wygranych, wziąwszy pod uwagę wskazany we wniosku o przyznanie prawa pomocy bilans i wartość środków trwałych (13.545.277,28 zł). Spółka dysponuje choćby środkami transportu o wartości około 400.000 zł, czy zapasami o wartości 1.148.848,45 zł (por. bilans Spółki – k. 68 akt WSA w Rzeszowie). W tym świetle kwota wpisu sądowego w tej sprawie ponownie jawi się jako nieznacząca dla kondycji finansowej Spółki, a podobna ocena odnosi się także do innych kosztów, które ewentualnie mogą w tej sprawie wystąpić. Rozważania o konsekwencjach wyzbycia się nieruchomości należy uznać za nieistotne dla rozstrzygnięcia, gdyż Sąd pierwszej instancji takich działań od Spółki nie oczekiwał. 5.5. Reasumując należy stwierdzić, że w świetle przedłożonych dokumentów zebranych w aktach sprawy na pełną aprobatę zasługuje ocena Sądu pierwszej instancji, że Spółka nie wykazała zasadności przyznania jej prawa pomocy. W związku z czym Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie jako niezasadne oddalił na mocy art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. jak w sentencji.