I OW 178/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec, Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.), Sędzia WSA del. Edyta Podrazik, po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy B. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy B. a Wójtem Gminy K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosków M. R. o przyznanie świadczeń w postaci udzielenia schronienia wraz z wyżywieniem oraz pokrycia kosztów pobytu w schronisku dla bezdomnych postanawia: wskazać Burmistrza Miasta i Gminy B. jako organ właściwy w sprawie. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 15 lipca 2019 r. Burmistrz Miasta i Gminy B. zwrócił się o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tymże Burmistrzem a Wójtem Gminy K., który przekazał mu do rozpoznania wnioski M. R. z dnia 19 kwietnia 2018 r. oraz 18 stycznia 2019 r. o udzielenie świadczeń z zakresu pomocy społecznej w postaci pokrycia kosztów pobytu w Schronisku dla bezdomnych w K. oraz o udzielenie schronienia wraz z wyżywieniem. W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że w latach 2011 - 2018 zainteresowany przebywał w Schronisku dla bezdomnych w G., a od 16 kwietnia 2018 r. w Schronisku dla osób bezdomnych w K.. Ostatnie miejsce zameldowania M. R. na pobyt stały to B. ul. G., jednakże nie przebywa on tam od kilkudziesięciu lat. Przez ostatni - długi - okres czasu zainteresowany przebywa w Schronisku w K. i, jako że jest to ostatnie miejsce jego stałego pobytu, właściwą do rozpoznania wniosków zainteresowanego pozostaje Gmina K. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy K. wskazał, że w przypadku osoby bezdomnej z oczywistych względów nie może być mowy o miejscu zamieszkania, nie bada się zatem jej zamiaru co do stałego pobytu, lecz ustala się gminę ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Bezspornym jest, że takim miejscem jest B. i to burmistrz tej miejscowości, na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, jest zobowiązany do rozpatrzenia wniosków zainteresowanego o udzielenie świadczeń z zakresu pomocy społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. W niniejszej sprawie mamy do czynienia ze sporem o właściwość w ujęciu negatywnym, bowiem żaden z organów nie uznaje się właściwy do rozpoznania wniosków M. R. o przyznanie świadczeń z zakresu pomocy społecznej w postaci pokrycia kosztów pobytu w Schronisku dla bezdomnych w K. oraz o udzielenie schronienia wraz z wyżywieniem. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm.; dalej jako: "u.p.s."), właściwość miejscową gminy do wydania decyzji w przedmiocie świadczeń z pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2 ustawy). W przypadkach natomiast szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (art. 101 ust. 3 ustawy). Stosownie do art. 6 pkt 8 u.p.s. za osobę bezdomną należy rozumieć osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że M. R. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. Takie ustalenia potwierdzają oba organy pozostające w sporze. Bezspornym ponadto jest, że zainteresowany ostatnio był zameldowany na pobyt stały w miejscowości B. Tym samym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z uwagi na treść art. 101 ust. 2 u.p.s., właściwym do rozpatrzenia wniosków zainteresowanego należało uznać Burmistrza Miasta i Gminy B. W przypadku osób bezdomnych ustalenie właściwości miejscowej organu odbywa się bowiem na podstawie przyjętej fikcji prawnej, polegającej na tym, że właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania osoby na pobyt stały (zob. S. Nitecki, Komentarz do ustawy o pomocy społecznej, Wrocław 2013, str. 703). Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł przy tym podstaw do ustalenia właściwości miejscowej organu w niniejszej sprawie na podstawie art. 101 ust. 3 u.p.s. Sąd uwzględnił, że udzielanie świadczeń w miejscu pobytu powinno mieć charakter wyjątkowy, zaś aktualnie zainteresowany ma zapewnione zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych w C. i jego przypadku nie można potraktować jako sprawy niecierpiącej zwłoki. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.