II SA/Rz 602/15

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk /spr./ WSA Elżbieta Mazur - Selwa Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego -skargę oddala- UZASADNIENIE Przedmiotem skargi D. Z. jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. W dniu 22 grudnia 2014 r. na wniosek H. Z. zostało wszczęte postępowanie administracyjne przez Prezydenta Miasta [...] o wymeldowanie D. Z. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego przy ul. P. [...]/10 [...]. Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] orzekł o wymeldowaniu D. Z. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego przy ul. P. [...]/10 wskazując, że D. Z. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. W odwołaniu od powyższej decyzji D. Z. zarzuciła, że decyzja o jej wymeldowaniu została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych polegającym na uznaniu, że odwołująca dobrowolnie i bez wymeldowania opuściła lokal mieszkalny. Zarzuciła także naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 7, art. 75 § 1 i art. 78 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zmianami), zwanej dalej "K.p.a." poprzez nieuwzględnienie jej wniosku dowodowego z dnia 07 stycznia 2015 r., w którym zwróciła się do organu o zasięgniecie informacji z Komendy Powiatowej Policji [...] dotyczącej interwencji funkcjonariuszy w lokalu mieszkalnym położonym [...] ul. P. [...]/10 oraz interpretowanie faktów na korzyść wnioskodawcy H. Z. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2015 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 5 ust. 1, art. 35 i art. 69 pkt 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015 r., poz. 388) utrzymał w mocy decyzję Prezydent Miasta [...] z dnia [...] lutego 2015 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że z związku z wejściem w życie w dniu 1 marca 2015 r. ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2010 r. Nr 217, poz. 1427 z późn. zm.), zwanej dalej "U.e.l." postępowania administracyjne wszczęte na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993, ze zm.) niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie przepisu art. 35 U.e.l. Z art. 35 w związku z art. 28 ust. 1 i 2 U.e.l. wynika, że organ gminy właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości, w której zamieszkuje obywatel polski, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Zatem w postępowaniu dowodowym konieczne jest ustalenie nie tylko faktu fizycznego nie przebywania osoby w lokalu, ale także tego, czy opuszczając lokal osoba działała z jednoczesnym zamiarem zerwania z nim związków i przeniesienia swojego centrum życiowego w nowe miejsce. Stan przejściowej nieobecności, czy też występowania nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania, nie upoważnia jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił lokal. Organ II instancji stwierdził, że stan faktyczny został ustalony prawidłowo, a postępowanie zostało przeprowadzone przez organ I instancji zgodnie z przepisami prawa. D. Z. nie przebywa w lokalu w [...] przy ul. P. [...]/10 od pięciu lat. Po powrocie z zagranicy zamieszkała u babciu G. S. przy ul. W. w S., następnie w N. u znajomych, a obecnie zamieszkuje przy ul. P. [...]/26 w S. w udostępnionym grzecznościowo lokalu, który stanowi jej centrum życiowe. Ustaleń tych dokonano ustalono na podstawie zeznań świadków T. M., J. M., E. T., P. T., G. B., K. Z. oraz stron H. Z. i D. Z. Także przeprowadzone w dniu 3 lutego 2015 r. oględziny lokalu przy ul. P. [...]/10 wykazały, iż nie ma w nim rzeczy osobistych D. Z., które wskazywałyby na fakt jej zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Opuszczenie lokalu przez odwołującą się rozpatrywane w aspekcie "zamiaru" powrotu do dotychczasowego miejsca pobytu stałego prowadzi do wniosku, że wola zamieszkania w przedmiotowym lokalu nie znajduje potwierdzenia w działaniach odwołującej, która żadnej z podstawowych funkcji życiowych nie realizuje w spornym lokalu. Ponadto D. Z. nie występowała do sądu powszechnego z powództwem o przywrócenie utraconego stanu posiadania lokalu ani o zaprzestanie utrudniania jej dostępu do lokalu, co byłoby przesłanką przemawiającą na uznaniem, że opuszczenie lokalu nie miało charakteru dobrowolnego, wobec faktu wymiana zamku w drzwiach spornego lokalu. Na dokonaną ocenę prawną nie może mieć wpływu fakt podnoszonego wyrzucenia D. Z. w dniu 24 grudnia 2013 r. przez ojca H. Z., skutkującego interwencją Policji [...], wobec faktu, że nie było prowadzone postępowanie karne w tej sprawie. W skardze na decyzję Wojewody [...] z dnia 31 marca 2015 r. D. Z. reprezentowana przez adw. J. F. zarzuciła: I. obrazę prawa materialnego przepisu art. 35 U.e.l. poprzez uznanie że uczestniczka bez wymeldowania z pobytu stałego opuściła miejsce stałego pobytu i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. II. obrazę przepisów postępowania art. 136 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego, w zakresie wniosku dowodowego zawartego w odpowiedzi na wniosek uczestniczki D. Z. z dnia 07 stycznia 2015 r. tj. o zasięgniecie przez organ prowadzący postępowanie administracyjne - informacji z Komendy Powiatowej Policji [...] dotyczącej interwencji w lokalu mieszkalnym położonym w [...] ul. P. [...]/10. III. błędne przyjęcie przez organ odwoławczy, iż sposób przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszej instancji jest prawidłowy i nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, co w konsekwencji prowadzi do: - obrazy przepisu postępowania - art. 80 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. - poprzez dokonanie oceny sprawy przez pryzmat zeznań wnioskodawcy H. Z. oraz interpretowanie zeznań świadków, którzy nie mieli wiedzy co do faktu zamieszkiwania ani wnioskodawcy ani uczestniczki w przedmiotowym lokalu - na korzyść wnioskodawcy H. Z.; - dalszej obrazy przepisu art. 80 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. poprzez pominięcie faktu, że w czasie oględzin przedmiotowego lokalu ujawniono przedmioty należące do uczestniczki D. Z. - świadczące o tym, że skarżąca nie miała zamiaru opuszczenia lokalu mieszkalnego położonego w [...], ul. P. [...]/10. IV. obrazę art. 73 § 1 K.p.a. w zw. z art. 74 § 2 K.p.a. poprzez wydanie decyzji co do meritum sprawy przed rozpatrzeniem przez Ministra Spraw Wewnętrznych zażalenia na postanowienie Wojewody [...] o odmowie wydania kserokopii z akt sprawy za opłatą kancelaryjną w toku niniejszego postępowania administracyjnego. V. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że D. Z. dobrowolnie opuściła, wyprowadziła się z przedmiotowego lokalu mieszkalnego. VI. nieuwzględnienie przez organ odwoławczy powodu krótkotrwałych, chwilowych nieobecności uczestniczki poza miejscem zameldowania pobytu stałego. VII. powielenie błędnego ustalenia stanu faktycznego z pominięciem zamiaru skarżącej oraz braku dobrowolności w opuszczeniu przez nią miejsca stałego pobytu. Mając na uwadze powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] oraz zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., z którego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a Sąd oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia. Mając na względzie przedstawiony zakres kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Przed przystąpieniem do oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd naprowadza, że postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało w okresie obowiązywania ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej "U.e.l.d.o.". Ustawa ta z dniem 1 marca 2015 r. wraz z wejściem w życie U.e.l. została uchylona, jednak postępowanie prawidłowo prowadzone było na podstawie ustawy "nowej". Po myśli bowiem art. 69 pkt 1 U.e.l. postępowania administracyjne wszczęte na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993, z późn. zm.) i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, w sprawach indywidualnych o zameldowanie, uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania oraz wymeldowanie, udostępnienie danych ze zbioru PESEL i gminnych zbiorów meldunkowych - prowadzi się na podstawie niniejszej ustawy. Wyjaśnić należy, że pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 24 ust. 1 U.e.l. w zw. z art. 25 k.c.). Zatem, aby można było pobyt danej osoby uznać za pobyt stały muszą występować łącznie dwa elementy – musi ona fizycznie zamieszkiwać pod oznaczonym adresem i mieć wolę stałego w nim przebywania, czyli wolę koncentracji swych spraw życiowych pod tym adresem. Obowiązek meldunkowy obywatela polskiego przebywającego na terytoriom Rzeczypospolitej Polskiej, po myśli art. 24 ust. 2 U.e.l., polega na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego (pkt 1), wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego (pkt 2). zgłoszeniu wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej oraz powrotu z wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej, z uwzględnieniem art. 36. (pkt 3). Zgodnie z dyspozycją art. 33 ust. 1 U.e.l. obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się. Po myśli z kolei art. 35 U.e.l. organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Sąd w dalszej części uzasadnienia będzie odwoływał się do orzeczeń zapadłych na gruncie uprzednio obowiązującej ustawy, bowiem poglądy te pozostają aktualne z uwagi na tożsamość przesłanek do wydania decyzji o wymeldowaniu w obrębie obydwu ustaw. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 15 ust. 2 U.e.l.d.o. organ gminy wydawał na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Czynnikiem warunkującym wydanie decyzji o wymeldowaniu było zatem, i jest nadal, opuszczenie lokalu przy jednoczesnym niedopełnieniu obowiązku meldunkowego. Na tle licznych orzeczeń zapadłych na gruncie wspomnianego wyżej przepisu art. 15 ust. 2 U.e.l.d.o. wykształcił się i ugruntował kierunek jego wykładni, która pod pojęciem "opuszczenia" lokalu nakazywała rozumieć takie jego opuszczenie, które nosi znamiona dobrowolności i trwałości. Ocena, czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały nie może być oparta na dosłownym rozumieniu trwałości jako stanu, który nie ulegnie zmianie i być pojmowana jedynie jako opuszczenie lokalu "na zawsze". Także bowiem opuszczenie lokalu na pewien okres może być uznane za trwałe jeżeli okres ten jest wystarczająco długi. Pojmowanie bowiem trwałości jako synonimu określenia "na zawsze" powodowałoby niemożność wymeldowania osoby, która de facto w lokalu od lat nie przebywa (por. wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2015 r. II OSK 2883/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Co do zasady charakter dobrowolny ma takie opuszczenie lokalu, które wynika z woli danej osoby, a nie jest wynikiem bezprawnych działań lub zachowań innych osób, jednak dla kwestii przyjęcia istnienia lub braku dobrowolności w opuszczeniu dotychczasowego lokalu zameldowania, podstawowe znaczenie ma także okoliczność długotrwałego okresu zamieszkiwania w innym lokalu, przy jednoczesnym braku aktywności w skutecznym dochodzeniu ochrony prawa do posiadania poprzedniego lokalu, wyrażającej się w niewniesieniu do sądu powszechnego powództwa o przywrócenie utraconego posiadania, na podstawie art. 344 § 2 k.c., co po upływie 1 roku od chwili naruszenia prowadzi do wygaśnięcia tego roszczenia. Zaniechanie jest wyrazem woli dobrowolnego opuszczenia lokalu, w którym faktycznie zainteresowana osoba nie przebywa, a jedynie niezgodnie z przepisami o ewidencji ludności jest nadal zameldowana. Nie podejmując działań zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania przedmiotowego lokalu, daje też wyraz swej woli rezygnacji z zamieszkania w tym lokalu. (por. wyrok NSA z 7 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 2672/11; wyrok NSA z 22 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1996/11, www. orzeczenia. nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przesądzono nawet, że nieskorzystanie we właściwym czasie z powództwa posesoryjnego świadczyć może o dobrowolnej zmianie miejsca pobytu przez osobę, która została wbrew swej woli pozbawiona możliwości zajmowania dotychczasowego lokalu (por. wyrok NSA z dnia 26 października 2006 r., II OSK 1244/05; wyrok NSA 21 listopada 2008 r., sygn. akt II OSK 1426/07; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Warunek dobrowolności zatem nie ogranicza się do kwestii mentalnych, przekonania zainteresowanego, ale ma także wymiar zobiektywizowany, związany z całokształtem okoliczności faktycznych i uwarunkowań prawnych. W orzecznictwie wyrażono także i taki pogląd, że dobrowolność opuszczenia miejsca stałego pobytu nie jest ustawową przesłanką wymeldowania, dlatego nie w każdym przypadku wykazanie zaistnienia przesłanek wymeldowania będzie wymagało ustalenia, że opuszczenie miejsca pobytu stałego przez daną osobę nie nastąpiło wbrew jej woli (wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 46/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W wielu przypadkach nawet przymusowe opuszczenie lokalu będzie uzasadniało wymeldowanie danej osoby z pobytu stałego w tym lokalu, gdyż zostanie spełniona podstawowa przesłanka ustawowa wymeldowania, tj. opuszczenie miejsca pobytu stałego (wyrok NSA z 18 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 46/10, lex nr 953076, wyrok NSA z 26 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2056/11, lex nr 1337318). Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, że wbrew zarzutom skargi stan faktyczny przedmiotowej sprawy został ustalony prawidłowo z zachowaniem obowiązujących przepisów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Ustalenia te nie noszą cech dowolności, a zatem chybiony jest zarzut naruszenia art. 7 i art. 80 K.p.a. Zasadnie organy orzekające w sprawie uznały, że D. Z. opuściła miejsce pobytu stałego w rozumieniu art. 35 U.e.l. i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Fakt nieprzebywania skarżącej pod adresem ul. P. [...]/10 w [...] jest bezsporny i nie kwestionuje go sama skarżąca potwierdzając równocześnie okoliczność zamieszkiwania pod innym adresem. Fakt ten potwierdzają także przesłuchani w sprawie świadkowe oraz oględziny lokalu. Kluczowa dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, w świetle przytoczonych wyżej orzeczeń, pozostaje długość okresu nieprzebywania pod spornym adresem – 5 lat, w którym skarżąca mieszkała za granicą, a po powrocie do Polski - w lokalu przy ul. W. w N., a następnie w lokalu przy ul. P. [...]/26 w S., gdzie zamieszkuje w chwili obecnej. Powyższe okoliczności świadczą o trwałym opuszczeniu spornego lokalu i skoncentrowaniu interesów życiowych skarżącej w innym niż ten lokal miejscu. Zasadnie także przyjęły organy orzekające w sprawie, że opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny, bezsporne jest bowiem, że skarżąca po opuszczeniu lokalu nie podejmowała żadnych kroków prawnych celem przywrócenia utraconego posiadania. Organy nie naruszyły także wynikającego z art. 136 K.p.a. obowiązku przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, bowiem informacja na temat ewentualnej interwencji funkcjonariuszy Komendy Powiatowej Policji [...] w spornym lokalu, podobnie jak okoliczność wymiany przez H. Z. zamków w drzwiach wejściowych nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, w świetle innych okoliczności przesądzających o opuszczeniu przez skarżącą lokalu w sposób trwały i dobrowolny, w rozumieniu przepisu art. 35 U.e.l., o czym wskazano powyżej. Także pozostałe zarzuty skargi także nie zasługują na uwzględnienie. Należy mieć też na względzie i to, że zameldowanie oraz wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu, a celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem zamieszkania. (por. wyrok NSA z dnia 6 listopada 2015 r. II OSK 608/14 - Wyrok NSA, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić też należy, że wydanie decyzji o wymeldowaniu nie następuje na zasadzie tzw. uznania administracyjnego i jej wydanie jest obligatoryjne w razie spełnienia przesłanek ustawowych. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.