II SA/Gd 652/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak po rozpoznaniu w dniu 19 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 31 marca 2021 r., nr SKO Gd/298/21 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności postanawia: odrzucić wniosek skarżącego A. S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. UZASADNIENIE A. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 31 marca 2021 r., nr SKO Gd/298/21, którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 21 marca 2018 r., nr 4/2018, orzekającej o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości stanowiącej działki gruntu nr [...] o pow. 2422 m2 i nr [...] o pow. 4739 m2 obręb [...] położonych w Gdyni przy ul. [...]., dla których prowadzona jest księga wieczysta [...], w której ujawnieni są użytkownicy wieczyści: H. B., B.W., A. S. oraz R. S. Wraz ze skargą skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniono, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 31 marca 2021 r. – wydana na skutek wniosku H. B. złożonego przez jego pełnomocnika adw. S. B. w dniu 28 grudnia 2020 r. – została wysłana do A.S., jako strony postępowania, na adres ul. [...] w P. W związku z jej niepodjęciem Kolegium uznało decyzję za skutecznie doręczoną. Tymczasem, zdaniem skarżącego, decyzja ta nigdy nie została mu doręczona. Jak wskazał skarżący, o wydaniu przedmiotowej decyzji dowiedział się od B. W. w dniu 29 czerwca 2022 r. Skarżący ustalił, że w toku postępowania zainicjowanego wnioskiem z dnia 28 grudnia 2020 r. wskazano jego nieprawidłowy adres, tj. ul. [...], P. Na potwierdzenie powyższego skarżący przedłożył pismo, w którym B. W. oświadczyła, że podała pełnomocnikowi H. B. składającemu wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nieprawidłowy adres A. S., a o wydaniu kwestionowanej decyzji Kolegium poinformowała skarżącego podczas rozmowy w dniu 29 czerwca 2022 r. Jednocześnie, skarżący przedstawił zaświadczenie, z którego wynika, że pod adresem ul. [..] P. był zameldowany na pobyt stały do dnia 26 października 2015 r. W ocenie skarżącego, decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 31 marca 2021 r., wywołująca wobec niego istotne skutki finansowe, nie została mu skutecznie doręczona. W konsekwencji, skarżący został pozbawiony bez własnej winy prawa do zapoznania się z jej treścią oraz zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek skarżącego podlega odrzuceniu. Na podstawie art. 86 § 1 z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (§ 2). Stosownie do art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych (§ 5). Zgodnie zatem z dyspozycją art. 86 § 1 p.p.s.a. warunkiem sine qua non do przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie, że strona nie dokonała czynności w terminie bez swojej winy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy. Kryterium braku winy wynikające z art. 86 § 1 p.p.s.a. jako warunek przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności strony przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (zob. wyrok NSA z 15 lutego 2022 r. II OZ 61/22, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodatkowo art. 87 § 5 p.p.s.a. zaostrza warunki przywrócenia terminu, uzależniając możliwość merytorycznego rozpoznania wniosku, z uwagi na złożenie go po upływie roku od uchybienia terminowi, od wypadków wyjątkowych. Ich niezaistnienie skutkuje odrzuceniem wniosku jako niedopuszczalnego. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Przepis art. 53 § 1 p.p.s.a. określa początek biegu terminu do wniesienia skargi jedynie w przypadku doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia. W sytuacji, gdy strona nie brała udziału w postępowaniu, termin 30 dni na wniesienie skargi liczy się od dnia doręczenia decyzji stronie lub stronom, które uczestniczyły w tym postępowaniu. Oznacza to, że skarżący, który nie brał udziału w postępowaniu i któremu nie doręczono decyzji – jeżeli nie skorzystał z uprawnienia do złożenia skargi przed upływem 30 dni od daty doręczenia decyzji stronie postępowania, będącej adresatem decyzji – nie może skutecznie domagać się sądowej kontroli decyzji administracyjnej. Z akt sprawy wynika, że kwestionowana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 31 marca 2021 r. została wprowadzona do obrotu prawnego poprzez jej doręczenie stronom postępowania administracyjnego. Natomiast doręczenia wskazanej decyzji A. S. dokonano na adres ujawniony w aktach sprawy przez pełnomocnika adw. S. B., reprezentującego stronę postępowania H. B. Przesyłka w ten sposób zaadresowana do skarżącego wróciła do nadawcy z adnotacją "Zwrot nie podjęto w terminie", co spowodowało jej pozostawienie w aktach ze skutkiem doręczenia na zasadzie art. 44 § 4 k.p.a. Należy zauważyć, że na ten sam adres została wysłana także decyzja Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 21 marca 2018 r., nr 4/2018. Skarżący w postępowaniu przed tym organem był co prawda reprezentowany przez pełnomocnika adw. A. D., więc to na jego adres decyzja ta została skutecznie doręczona, jednak Prezydent Miasta Gdyni wysłał także decyzję A. S. na adres ul. [...] P., zamieszczając o tym informację w decyzji. Dodatkowo, decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 31 marca 2021 r. została doręczona także na adres adw. A. D., niewystępującego już w roli pełnomocnika w tym postępowaniu. Powyższe okoliczności faktyczne mają wpływ zarówno na ocenę skuteczności dokonanego A. S. doręczenia zaskarżonej decyzji, jak i na stwierdzenie, czy został on bez swojej winy pozbawiony udziału w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności. Pozbawienie udziału strony w postępowaniu to również pozbawienie udziału w czynnościach decydujących, a zatem obejmuje przypadki, gdy stronie nie doręczono decyzji. Oznacza to pozbawienie strony prawa do czynnego udziału w obronie własnego interesu prawnego w toku instancji. Niedoręczenie decyzji kończącej postępowanie oznacza bowiem, że strona nie ma wiedzy o rozstrzygnięciu sprawy, sposobie jej rozstrzygnięcia i motywach orzeczenia, a także nie ma praktycznej możliwości jej zaskarżenia czy to poprzez wniesienie odwołania, jeśli do nieprawidłowości doszło na etapie organu I instancji, czy to poprzez wniesienie skargi do sądu, jeśli nie doszło do prawidłowego doręczenia decyzji organu II instancji. W takich przypadkach stronie pozbawionej prawa do czynnego udziału w postępowaniu, przysługuje prawo do żądania wznowienia postępowania, na podstawie art. 145 § 4 k.p.a. W wyroku z dnia 8 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 1676/15, NSA wskazał, że stronie, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu i dowiedziała się o wydaniu decyzji, gdy ta była już ostateczna, przysługuje wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. (por. wyroki NSA z 13 lipca 1999 r. IV SA 703/97, z 10 października 2006 r. II OSK 1209/05, z 12 lutego 2010 r. II OSK 355/09, z 17 czerwca 2010 r. I OSK 1126/09, z 24 listopada 2010 r. II OSK 1762/09, z 17 kwietnia 2012 r. II OSK 154/11; B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2009, s. 472; A Wróbel, Komentarz do art. 129 K.p.a., Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, s. 548 i powołane tam orzecznictwo NSA i WSA). W tej sytuacji usprawiedliwieniem uchybienia terminu do wniesienia skargi nie może być brak doręczenia decyzji Kolegium, albowiem zdarzenie to stanowi przesłankę uzasadniającą wznowienie postępowania administracyjnego. Nie można bowiem, odwołując się de facto do bezterminowej możliwości wniesienia skargi przez stronę uczestniczącą w postępowaniu, której nie doręczono decyzji, dopuścić do powstania stanu niepewności co do praw i obowiązków stron wynikających z tej decyzji. Wobec tego, ujawnionych okoliczności nie można było uznać za przypadek wyjątkowy w rozumieniu przepisu art. 87 § 5 p.p.s.a. Pojęcie wyjątkowego przypadku jest wprawdzie pojęciem niedookreślonym, jednakże należy je wykładać ścieśniająco, w przeciwnym razie oznaczałoby to obowiązek przywrócenia terminu w niemalże każdym przypadku (por. postanowienie NSA z dnia 5 października 2006 r., II OZ 961/06, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaskarżoną decyzję Kolegium wydało w dniu 31 marca 2021 r. Jej doręczeń pozostałym stronom postępowania dokonano w kwietniu 2021 r., natomiast skarga z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia została wniesiona do Sądu w dniu 5 lipca 2022 r. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jest niedopuszczalny, skoro w dniu jego wniesienia upłynął więcej niż rok od uchybionego terminu, a w jego treści nie wskazano okoliczności świadczących o wyjątkowości sytuacji, które umożliwiałaby merytoryczne jego rozpoznanie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 88 i art. 87 § 5 p.p.s.a., odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jako niedopuszczalny.