I FZ 392/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : Sędzia NSA Krzysztof Stanik po rozpoznaniu w dniu 16 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Wojciecha Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 sierpnia 2008 r. sygn. akt I SA/Lu 132/08 w przedmiocie przyznania prawa pomocy w części przez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 2000 zł i oddalenia wniosku w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi Wojciecha Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 17 grudnia 2007 r. w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiące od marca do grudnia 2002 r. postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 05.082008 r., sygn. I SA/Lu 132/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przyznał Wojciechowi Z. prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 2000 zł. W uzasadnieniu przedstawiono sytuację materialną strony oraz dotychczasowy przebieg postępowania, wszczętego na skutek wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd pierwszej instancji powołał się na oświadczenie skarżącego, z którego wynikało, iż znajdował się on w ciężkiej sytuacji materialnej. Pozostawał on bowiem we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną oraz dorosłą, studiującą córką. Jego majątek stanowiło przewłaszczone na ciążące na stronie zobowiązania mieszkanie o powierzchni 60 m2 oraz zasoby pieniężne w wysokości 1500 zł. Żona, z którą skarżący posiadał rozdzielność majątkową, osiągała dochody z tytułu umowy o pracę w wysokości 1800 zł. On natomiast otrzymywał z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej 2000 zł miesięcznie. Opłaty z tytułu czynszu, energii, żywności, rachunków telefonicznych wynosiły na miesiąc ok 1920 zł. Ponadto wobec skarżącego prowadzona była egzekucja komornicza, która doprowadziła do zajęcia jego kont bankowych oraz samochodu służącego do prowadzenia działalności gospodarczej. Jak wynikało ze znajdujących się w aktach sprawy zawiadomień o zajęciu praw majątkowych, przedmiotem egzekucji była należność główna w wysokości 813.488,20 zł, od której odsetki wynosiły ok 56.000 zł. Do akt dołączono również zeznania podatkowe obojga małżonków za 2007 r. Z powyższych dokumentów wynikało, iż skarżący osiągnął w tym okresie przychód w wysokości 2.442.117,90 zł, natomiast jego żona w kwocie 41.317,75 zł. Odnosząc się do powołanej sytuacji materialnej Sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, iż strona nie jest w stanie ponieść w całości ciążących na niej kosztów sądowych, na które składał się wpis w wysokości 11.186 zł. Wynikało to z faktu, iż po odliczeniu stałych miesięcznych wydatków małżonków, pozostawała im do dyspozycji kwota 880 zł. Tym samym uiszczenie wpisu w pełnej wysokości mogłoby spowodować uszczerbek w utrzymaniu skarżącego oraz ograniczyć jego prawo do sądu. Przedstawione rozstrzygnięcie zakwestionował skarżący, który w zażaleniu wniósł o jego uchylenie i o orzeczenie o całkowitym zwolnieniu z obowiązku uiszczenia wpisu. Postawił przy tym zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej popsa. Uzasadniając postawiony zarzut autor zażalenia podniósł, iż na wcześniejszych etapach postępowania wykazał dostatecznie, iż nie jest w stanie ponieść wpisu od skargi w kwocie 2000 zł. Wskazał ponadto, iż w związku obciążającymi go kosztami utrzymania, w tym utrzymania studiującej córki, z kwoty 3.800 zł nie zostają żadne środki, które mogłyby zostać przeznaczone na pokrycie wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie uzasadnione nie jest. Odnosząc się do postawionego przez skarżącego zarzutu należy stwierdzić, iż jest on całkowicie chybiony. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 popsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast art. 245 § 2 popsa stanowi, iż przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. Jak wynika z akt sprawy skarżący wnioskował jedynie o zwolnienie od kosztów sądowych. Tym samym, mając na uwadze treść art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 popsa, wnioskował o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Sąd pierwszej instancji nie mógł więc naruszyć art. 246 § 1 pkt 1 popsa, bowiem przepis ten nie był podstawą rozstrzygnięcia. Okoliczność ta wyraźnie uszła uwadze strony skarżącej. Nie mniej jednak nie stanowi to przeszkody dla sądu kasacyjnego do rozstrzygnięcia kwestii czy wydane postanowienie odpowiada prawu. W orzecznictwie oraz literaturze dominuje bowiem pogląd, iż Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany granicami zażalenia (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - komentarz, wyd. Zakamycze 2005 r. str. 502.). Tym samym w swym rozstrzygnięciu może wyjść poza zakres postawionego zarzutu i zbadać czy orzeczenie Sądu pierwszej instancji jest zgodne z przepisami prawa, które miały zastosowanie w sprawie. Podstawą rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawię był art. 246 § 1 pkt 2 popsa. Przepis ten stanowi, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący przedstawił swoje możliwości finansowe w sposób wyczerpujący. Sąd pierwszej instancji był więc w posiadaniu wszelkich dokumentów obrazujących jego sytuację materialną. Reasumując, materiał dowodowy został zgromadzony kompleksowo i wyjaśniał wszelkie okoliczności mogące mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia kwestii spornych. Drugą, równie istotną kwestią jest jednak odpowiedź na pytanie czy zebrany materiał dowodowy został należycie oceniony. W tym zakresie również nie sposób zakwestionować zasadność podjętego rozstrzygnięcia. Zdaniem Naczelnego sadu Administracyjnego, w odniesieniu do pozostałej części wpisu, skarżący nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 popsa. Zestawienie przedstawionych dochodów oraz wydatków wyraźnie wskazuje, iż uiszczenie kwoty 2000 zł jest w zasięgu jego możliwości finansowych. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 popsa orzekł jak w sentencji.