II SA/Wa 2709/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 września 2020 r. sprawy ze skargi D. N. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku oddala skargę UZASADNIENIE I. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwany dalej: "Prezesem ZUS") decyzją z [...] września 2019r., po rozpatrzeniu wniosku D. N. (zwana dalej "Skarżącą") z [...] czerwca 2019r. odmówił przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W podstawie prawnej powołano art. 83 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018r., poz. 1270 ze zm., zwana dalej: "u.e.r.FUS"). W uzasadnieniu Prezes ZUS podał, że zgodnie z art. 83 ust. 1 u.e.r.FUS świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Warunki te muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie choćby jednego z nich wyklucza możliwość przyznania tego rodzaju świadczenia. Z dokumentacji rentowej wynika, że Skarżąca orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z [...] września 2019r. nie została uznana za osobę całkowicie niezdolną do pracy. Powyższe oznacza, że Skarżąca nie spełnia warunku wymaganego do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, a mianowicie całkowitej niezdolności do pracy potwierdzonej orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS lub komisji lekarskiej ZUS. Przy rozpatrywaniu uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna Skarżącej. Wykazany dochód przypadający na jednego członka rodziny, nie wskazuje, aby Skarżąca pozostawała bez niezbędnych środków utrzymania. Prezes ZUS w związku z tym, po ponownym przeanalizowaniu wszystkich okoliczności sprawy pod kątem przesłanek wynikających z art. 83 ust. 1 u.e.r.FUS, nie znalazł podstaw do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. 2. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję, wskazując, że na przestrzeni lat - od 2012r. wielokrotnie odmówiono jej przyznania renty inwalidzkiej, a następnie świadczenia w drodze wyjątku. Przy pierwszym wniosku o rentę inwalidzką, przyznano jej na rok świadczenie rehabilitacyjne. W tym czasie stan zdrowia znacznie się pogorszył, na co wskazują wyniki badań z ośrodka rehabilitacji zajmującego się prewencją rentową. Wyniki końcowe były gorsze w stosunku do tych z dnia przyjazdu, gdzie w końcowym wypisie zaznaczono, że nie uzyskano poprawy stanu zdrowia (pobyt od [...].11.2011r. do [...].11.2011r.). Wówczas Skarżąca po raz pierwszy, na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z [...] maja 2012r., została uznana za osobę zdolną do pracy i mimo, że złożyła sprzeciw i szczegółowo zostały opisane dolegliwości i ograniczenia psychofizyczne na podstawie orzeczenia komisji lekarskiej ZUS z [...] czerwca 2012r. ponownie odmówiono jej przyznania renty. Podczas badania przez orzecznika ZUS i na komisji nie znalazł się specjalista neurologii, który byłby kluczowym specjalistą w celu prawidłowego rozpoznania objawów neurologicznych jakimi były i nadal są: niedowłady rąk i osłabienie siły mięśniowej rąk, a także problemy z chodzeniem spowodowane uciskiem na korzenie nerwowe i rdzeń leżący w odcinku szyjnym. Również nie przeprowadzono żadnych badań, które mogłyby potwierdzić zaburzenia pamięci jakie już wówczas występowały. Skarżąca złożyła pozew do Sądu Okręgowego w [...] [...], sygn. akt [...], ale w trakcie postępowania nie uzyskano prawidłowych ocen stanu zdrowia. Sąd nie wykorzystał dowodów, które były przedstawione i dobitnie świadczyły o tym, że opinie biegłych nie pokrywają się z ocenami lekarzy leczących oraz wynikami badań. Nie uwzględniono także ocen stanu zdrowia wykonanych przez specjalistów ze Szpitala Neurologii, do którego Skarżąca została skierowana w celu oceny dysfunkcji kręgosłupa i zaburzeń pamięci. Postępowanie przed ZUS trwa już od 5 lat. W związku z tym, że przeprowadzono niewłaściwe lub niekompletne badania, jednocześnie w ogóle nie uwzględniając dokumentacji medycznej Sprawy z ZUS przegrała. Skarżąca [...] września 2017r. ponownie złożyła wniosek o rentę z tymi samymi dokumentami medycznymi, z którymi ZUS był już zapoznany i tym razem przyznano jej na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z [...] października 2017r. częściową niezdolność do pracy do [...] października 2019r., wskazując jednocześnie datę powstania niezdolności do pracy na [...] października 2013r., a więc na czas w którym badali ją i oceniali biegli sądowi. Skarżąca podała, że ma przepracowane 25 lat na stanowisku sprzedawcy, na którym musiała dźwigać duże ciężary, dlatego właśnie ma tak poważne zmiany w 3 odcinkach kręgosłupa, do tego doszły problemy z pamięcią, otępienie (chwilami mózg wyłącza się z racjonalnego myślenia, myśli nie są spójne z czynami a działania są odwrotne do zamierzonych, problemy z orientacją przestrzenną). Wszystkie objawy występujące w chorobie Alzheimera powinny być znane orzecznikowi ZUS, który wydał orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy, a która przy tej chorobie powinna być jednoznaczna - całkowita niezdolność do pracy. W wyniku orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z [...] października 2017r., gdzie już badanie przeprowadził lekarz neurolog, uznano, że Skarżąca jest częściowo niezdolna do pracy i należy jej się renta inwalidzka. Skarżąca nie otrzymała jednak świadczenia, z powodu nieopłacania składek przez ponad 5 lat. Gdyby w 2012r. przeprowadzono prawidłowe badania, Skarżąca kwalifikowałaby się do otrzymania renty inwalidzkiej, bo miała zachowany okres 5 lat opłacanych składek. Skarżąca w związku z tym zwróciła się ponownie do ZUS o świadczenie w drodze wyjątku. Lekarz orzecznik [...] września 2019r. wydał orzeczenie, że Skarżąca jest niezdolna do pracy, ale nie jest całkowicie niezdolna do pracy. Skarżąca choruje na: dyskopatię w odcinku szyjnym z uciskiem na rdzeń, zwyrodnienie w odcinku piersiowym, dyskopatię z wypadnięciem jądra miażdżystego w odcinku lędźwiowym, zaburzenia pamięci i otępienie (Alzheimer), nadciśnienie tętnicze, hipercholerostemię, fibromialgię oraz WZW typu B. Wniosek o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku był tym bardziej konieczny, że dochody współmałżonka Skarżącej netto 1738,57zł i rodzina ma problemy z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych. Mąż musiał zrezygnować z pracy, ze względu na rozległy zawał i po rehabilitacji zmuszony był podjąć lżejszą pracę, która przynosi niższe dochody. Z tego wynagrodzenia są płacone też alimenty na dziecko męża - 450 zł. Skarżąca wniosła w związku z tym o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, bo nie jest zdolna do podjęcia jakiejkolwiek pracy, nie wspominając już o przekwalifikowaniu się. Działania ZUS na przestrzeni 7 lat doprowadziły do sytuacji, że Skarżąca jest pozbawiona środków do życia i jakichkolwiek świadczeń, na które przecież całe życie pracowała, z winy, przewlekłości i celowych działań ZUS. 3. Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje. 1. Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. 2. Sąd na wstępie wyjaśnia, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r., poz. 2167) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej: "P.p.s.a.") sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a)-c) i § 2 P.p.s.a.). Sąd wyjaśnia również, że stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a. Ostatni z ww. przepisów nie miał jednak zastosowania w sprawie, gdyż organ administracyjny wydał w sprawie decyzję administracyjną, którą zaskarżyła Skarżąca, a nie interpretację indywidualną, o której mowa w art. 57a P.p.s.a. 3. Sąd, oceniając, w świetle wskazanych wyżej kryteriów, zaskarżoną decyzję, Prezesa ZUS, stwierdził, że nie narusza ona ani przepisów prawa procesowego ani przepisów prawa materialnego w stopniu, który mógłby mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdza, że w świetle akt sprawy nie można uznać, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie doszło do zebrania i do braku rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy. Prezes ZUS, wbrew stanowisku prezentowanemu w skardze, indywidualnie rozpatrzył sprawę, biorąc pod uwagę przesłanki wynikające z prawidłowo wskazanego w podstawie prawnej decyzji przepisu prawa materialnego - art. 83 ust. 1 u.e.r.FUS. Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom skargi Prezes ZUS wyjaśnił również wszystkie istotne w sprawie okoliczności faktyczne, które mogłyby mieć wpływ na treść decyzji. Jakkolwiek z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynikają ustalenia w zakresie dochodów rodziny Skarżącej, tym niemniej w aktach sprawy zgromadzono materiał dowodowy dotyczący tej kwestii. Nawet, gdyby uznać, że jest to wadliwość procesowa uzasadnienia zaskarżonej decyzji, należało ocenić ją, jako niemającą znaczenia w sprawie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił bowiem art. 83 ust. 1 u.e.r.FUS., zgodnie z którym ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Do przyznania świadczenia wszystkie przesłanki, o jakich mowa, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia chociażby jednego warunku uniemożliwia wydanie decyzji przyznającej świadczenie. Z treści ww. przepisu wynikają trzy przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, które wyznaczają jednocześnie granice uznania administracyjnego. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami. Po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku. Po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Przyznanie świadczenia przewidzianego w art. 83 ust. 1 u.e.r.FUS. ustawodawca uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych wyżej przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Zdaniem Sądu w świetle akt sprawy prawidłowe było przyjęcie przez Prezesa ZUS, że Skarżąca nie spełnia przesłanki braku możliwości podjęcia pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy. Wobec Skarżącej nie orzeczono bowiem całkowitej niezdolności do pracy. Z dokumentacji rentowej wynika, że orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z [...] września 2019r. Skarżącej nie uznano za osobę całkowicie niezdolną do pracy. Dodatkowo prawidłowo Prezes ZUS wskazał również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że Skarżąca na dzień wydania ww. decyzji nie znajdowała się w sytuacji materialnej, która wskazywałaby na potrzebę przyznania świadczenia, o którym mowa w art. 83 u.e.r.FUS. Skoro wykazany dochód przypadający na jednego członka rodziny, który wynikał z akt administracyjnych sprawy wynosił 1297,15 zł brutto, nie wskazywał na to, że Skarżąca pozostaje bez niezbędnych środków do życia, niemożliwe było podważenie stanowiska Prezesa ZUS wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Należało zatem, w świetle ww. okoliczności uznać, że Prezes ZUS zasadnie przyjął, że brak orzeczonej u Skarżącej całkowitej niezdolności do pracy oraz brak znajdowania się przez Skarżącą w sytuacji materialnej, która wskazywałaby na pozostawanie bez niezbędnych środków do życia wykluczają możliwość przyznania świadczenia, o którym mowa w art. 83 u.e.r.FUS. Sąd stwierdza ponadto, że ustawodawca nie przyznał Sadom administracyjnym kompetencji do zmiany zaskarżonej decyzji z jednoczesnym przyznaniem Skarżącej emerytury w drodze wyjątku. 4. Sąd, z tych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.