I OZ 470/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2376/20 o odrzuceniu skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu bonifikaty udzielonej przy przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 5 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2376/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu bonifikaty udzielonej przy przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem z dnia 30 października 2020 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podanie swojego numeru PESEL oraz wartości przedmiotu zaskarżenia w terminie 7 dni, od dnia doręczenia zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Z akt sprawy wynika, że strona nie odebrała ww. wezwania, pomimo dwukrotnego awizowania przesyłki. Z uwagi na to, że nie zastano skarżącej zastosowano doręczenie w trybie przewidzianym w art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.". Pierwsza awizacja przesyłki miała miejsce w dniu 29 stycznia 2021 r., a po upływie 7 dni przesyłka była powtórnie awizowana w dniu 8 lutego 2021 r. W ocenie Sądu doręczenie uważa się zatem za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu czternastodniowego, tj. w dniu 12 lutego 2021 r. Siedmiodniowy termin do wykonania wezwania upłynął zatem z dniem 19 lutego 2021 r. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła K. P., domagając się jego uchylenia w całości. W uzasadnieniu wnosząca zażalenie wskazała, że nigdy nie otrzymała przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych, jak również w skrzynce pocztowej skarżącej nie pozostawiono żadnego awiza. O wydanym przez Sąd zarządzeniu skarżąca dowiedziała się z treści postanowienia z dnia 5 marca 2021 r. o odrzuceniu skargi. Ponadto podkreśliła, że w dniu 6 maja 2021 r. wystąpiła z reklamacją do Poczty Polskiej S.A., wskazując że w Warszawie są trzy równoległe ulice [...] znajdujące się obok siebie. Budynek skarżącej numer [...] znajduje się na południowej ulicy [...] poprzedzony od strony wschodniej (od strony [...]) numerami [...] i [...]. Ulica [...] środkowa zaczyna się od numeru [...]. Zdaniem wnoszącej zażalenie w przeszłości zdarzało się, że listonosze nie znajdując obok budynku o numerze [...] numeru [...] lub nie znajdując przy numerze [...] budynku [...], zostawiali awiza pod złym adresem. Budynek na ul. [...] był w remoncie, a obecnie wystawiony jest na sprzedaż. Nie ma kontaktu z właścicielami więc nie można sprawdzić, czy w tym przypadku doszło do błędnego awizowania. Wobec braku awizacji przesyłki należy uznać że nie doręczono zarządzenia z dnia 30 października 2020 r. i w tej sytuacji nie rozpoczął się bieg termin do usunięcia braków formalnych. W dniu 22 lipca 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęło pismo K. P. wraz z odpowiedzią na reklamację Poczty Polskiej S.A., z której wynika że Poczta nie jest w stanie ustalić czy faktycznie przesyłka była awizowana a jeżeli tak to czy awizo złożone zostało pod właściwym adresem. Jednocześnie skarżąca podtrzymała swoje wyjaśnienia dotyczące braku doręczenia i braku awizowania zawarte w zażaleniu wniosku o przywrócenie terminu i reklamacji złożonej do Poczty Polskiej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że warunki formalne skargi, nieuzupełnienie których w zakreślonym terminie – w myśl art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." – skutkuje jej odrzuceniem, zostały określone w art. 57 § 1 tej ustawy. Zgodnie z nim, skarga powinna zawierać elementy wymienione w pkt 1-3 omawianej regulacji, a ponadto powinna czynić zadość wymaganiom dla każdego pisma w postępowaniu sądowym – przewidzianym w art. 46 P.p.s.a. W szczególności, stosownie do art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a., pismo strony powinno zawierać w przypadku gdy jest pierwszym pismem w sprawie numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Ponadto, zgodnie z art. 215 § 1 P.p.s.a. w każdym piśmie wszczynającym postępowanie sądowe w danej instancji należy podać wartość przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tej wartości zależy wysokość opłaty. Jeżeli przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, stanowi ona wartość przedmiotu zaskarżenia (art. 216 P.p.s.a.). Wobec powyższego Przewodnicząca Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie właściwie wezwała skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podanie numeru PESEL oraz podania wartości przedmiotu zaskarżenia. W terminie wyznaczonym w zarządzeniu z dnia 30 października 2020 r. nie uzupełniono ww. braków formalnych, a zatem zaistniała obligatoryjna przesłanka do odrzucenia skargi wskazana w art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Odnosząc się do argumentów powoływanych w zażaleniu wskazać należy, że przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi została doręczona w trybie doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 73 P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 P.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Stosownie do § 3 tego artykułu w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zgodnie zaś z § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Z art. 73 § 1 i § 4 P.p.s.a. wynika zatem, że doręczenie w tym trybie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia, tj. awizo. Od daty na zawiadomieniu należy liczyć czternastodniowy termin do przyjęcia fikcji prawnej doręczenia pisma. Fikcja ta polega na przyjęciu za udowodniony fakt, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe. Jak wynika z akt sprawy przesyłka skierowana do skarżącej została awizowana po raz pierwszy w dniu 29 stycznia 2021 r. i powtórnie 8 lutego 2021 r. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika natomiast, że pozostawiono je w Urzędzie Pocztowym [...], o czym umieszczono zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej. W dniu 16 lutego 2021 r. stwierdzono, że przesyłka nie została podjęta i nastąpił jej zwrot do nadawcy. Podkreślić należy, że wprawdzie w zażaleniu skarżąca podniosła, że jej zdaniem doręczenie spornej korespondencji nie zostało dokonane we właściwy sposób, jednakże okoliczność ta nie została uprawdopodobniona. Naczelny Sąd Administracyjny podziela utrwalone w orzecznictwie i doktrynie stanowisko, zgodnie z którym dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. W konsekwencji domniemanie faktyczne doręczenia pisma w trybie powołanego wyżej przepisu może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Podejmując próbę obalenia tego domniemania, należy mieć jednak na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Co za tym idzie, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonujące (por. B. Dauter, Komentarz do art. 73 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, pkt 12, a także postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2011 r. sygn. akt I FSK 1861/11, z dnia 28 sierpnia 2013 r. sygn. akt II FSK 2228/13, z dnia 14 maja 2014 r. sygn. akt I FZ 25/14, z dnia 17 października 2019 r. sygn. akt I OZ 967/19 oraz z dnia 18 maja 2021 r. sygn. akt I OZ 154/21; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła co prawda z reklamacją przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, kwestionując prawidłowość jej doręczenia, a w szczególności niepozostawienie w skrzynce pocztowej awiz, jednakże odpowiedź udzielona przez Pocztę Polską S.A. nie potwierdza nieprawidłowości w tym zakresie. Operator pocztowy wyjaśnił, że każdorazowo podejmowana jest próba doręczenia przesyłek, a w sytuacji nieobecności adresata lub osoby uprawnionej do odbioru, wdrażana jest procedura awizacyjna. Jednocześnie poinformowano, że czynności związane z podjęciem próby doręczenia przesyłek przez operatora oraz ich awizowanie nie wymagają uwierzytelnienia ich wykonania. W związku z powyższym, jednoznaczne odniesienie się do sygnalizowanych zastrzeżeń jest utrudnione. Wobec powyższego nie sposób uznać, że autorka zażalenia zdołała obalić domniemanie doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi. W szczególności nie podważyła skutecznie, że doręczyciel nie pozostawił w skrzynce pocztowej adresata ani pierwszego, ani powtórnego awiza. Okoliczności związane z ewentualnym brakiem winy strony w niedokonaniu czynności w terminie będą natomiast przedmiotem oceny w odrębnym postępowaniu incydentalnym, wobec wystąpienia przez skarżącą w dniu 6 maja 2021 r. z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.