II OZ 875/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 1 września 2021 r. sygn. akt II SA/Lu 307/20 odrzucające skargę kasacyjną J. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Lu 307/20 w sprawie sprawy ze skargi J. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia 5 marca 2020 r. nr ... w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, postanowieniem z dnia 1 września 2021 r. sygn. akt II SA/Lu 307/20, na podstawie art. 178 w zw. z art. 176 § 2 w zw. z art. 47 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., odrzucił skargę kasacyjną J. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Lu 307/20 w sprawie sprawy ze skargi J. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia 5 marca 2020 r. w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w ustawowym terminie skarżąca wniosła skargę kasacyjną od ww. wyroku. Zarządzeniem z 13 lipca 2021 r. wezwano skarżącą do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej przez m.in. złożenie – w 15 egzemplarzach wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. W odpowiedzi pełnomocnik przesłał powyższe oświadczenie wyłącznie w jednym egzemplarzu. Wojewódzki Sąd Administracyjny mając powyższe na uwadze wskazał, że wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej doręczono pełnomocnikowi skarżącej 22 lipca 2021 r. W odpowiedzi nadesłał on datowane na 23 lipca 2021 r. oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy, jednak nie załączył wymaganej ilości odpisów tego pisma. Zdaniem Sądu, nieprzesłanie, pomimo wezwania, odpowiedniej ilości odpisów pisma zawierającego oświadczenie, o którym mowa w art. 176 § 2 p.p.s.a. celem ich doręczenia pozostałym stronom postępowania, stanowiło podstawę do odrzucenia skargi kasacyjnej na podstawie art. 178 w zw. z art. 176 § 2 w zw. z art. 47 § 1 p.p.s.a. W zażaleniu J. N. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa procesowego mogące mieć wpływ na treść postanowienia, a mianowicie: - art. 178 p.p.s.a. w związku z art. 176 § 2 p.p.s.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie będące konsekwencją błędnego przyjęcia, że nieuzupełnienie braku formalnego skargi kasacyjnej przez niedołączenie odpisu pism zawierających oświadczenie o "zrzeczeniu się rozprawy" stanowi brak istotny skutkujący jej odrzuceniem. Jednocześnie skarżąca wskazała, że oświadczenie o "zrzeczeniu się rozprawy" zostało złożone w terminie i wywołało zamierzony skutek. Ponadto brak dodatkowych egzemplarzy oświadczenia o "zrzeczeniu się rozprawy“ nie stanowił przeszkody w rozpoznaniu skargi; - art. 47 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 49 § 1 p.p.s.a. przez ich niezastosowanie tj. przez brak wezwania skarżącej do usunięcia braku formalnego pisma z 23 lipca 2021 r. czyli złożenia odpisu pism zawierających oświadczenie o "zrzeczeniu się rozprawy", ponieważ wystosowanie takiego wezwania w piśmie z dnia 16 lipca 2021 r. było przedwczesne, tym samym brak wykonania tego wezwania we wskazanym zakresie nie mógł skutkować odrzuceniem skargi kasacyjnej; - naruszenie art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez pozbawienie strony możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy przez Sąd, w sytuacji gdy brak odpisu pisma z 23 lipca 2021 r. nie stanowił istotnego braku formalnego skargi, a sprawa mogła otrzymać prawidłowy bieg. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do art. 176 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać: oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie; 3) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Zgodne z art. 176 § 2 p.p.s.a. poza wymaganiami, o których mowa w § 1, skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. W myśl art. 177a p.p.s.a. jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176, innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. W niniejszej sprawie zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 13 lipca 2021 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia, m.in. przez złożenie – w 15 egzemplarzach wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Pełnomocnik strony nadesłał pismo z 23 lipca 2021 r. z oświadczeniem o zrzeczeniu się rozprawy, lecz nie załączył wymaganych odpisów tego pisma. W takim stanie sprawy Sąd Wojewódzki zasadnie odrzucił skargę kasacyjną skoro mimo prawidłowego wezwania nie został usunięty jej brak formalny. W przedmiotowej sprawie, wbrew zarzutowi podniesionemu w zażaleniu, brak było podstaw do zastosowania procedury przewidzianej w art. 49 § 1 p.p.s.a. i wzywania do usunięcia braków formalnych pisma z dnia 23 lipca 2021 r., gdyż w zarządzeniu z dnia 13 lipca 2021 r. wyraźnie wskazano, iż strona powinna uzupełnić brak formalny skargi kasacyjnej, przez złożenie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy w 15 egzemplarzach. Przepis art. 177a p.p.s.a. jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 49 § 1 p.p.s.a. nie było więc podstaw do stosowania art. 49 § 1 p.p.s.a. Nietrafnie podniesiono również w zażaleniu, że brak odpisów pisma zawierającego oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy nie stanowi przeszkody w rozpoznaniu skargi kasacyjnej. Podkreślić należy, że skarga kasacyjna podlega rozpoznaniu po uprzednim doręczeniu stronie przeciwnej odpisu skargi kasacyjnej niezawierającej braków formalnych. Sąd ma zatem obowiązek przesłać pozostałym stronom odpisy skargi kasacyjnej wraz z pismem uzupełniającym zawierającym wniosek bądź oświadczenie co do trybu rozpoznania skargi. Wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy są elementami formalnymi skargi kasacyjnej, zatem, jako część skargi kasacyjnej, powinny zostać doręczone wszystkim stronom postępowania, tak aby mogły one odnieść się do oświadczenia strony skarżącej kasacyjnie oraz ewentualnie zażądać przeprowadzenia rozprawy. Jak bowiem stanowi art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec powyższego należy wskazać, że powołane w zażaleniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego (postanowienia z dnia 15 listopada 2019 r. II FZ 727/19, z dnia 29 maja 2019 r. I OZ 448/19 i z dnia 10 maja 2019 r. I OZ 400/19) nie są w pełni adekwatne, gdyż dotyczą przypadków złożenia wniosków o rozpoznanie sprawy na rozprawie, podczas gdy w niniejszej sprawie strona skarżąca zrzekła się rozprawy, co wymaga skierowania odpisu pisma pozostałym stronom ze względu na regulację art. 182 § 2 p.p.s.a. Niezależnie od powyższego należy zgodzić się z poglądem przyjętym w szeregu orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, że konieczność dołączenia odpisu pisma uzupełniającego skargę kasacyjną w przedmiocie stanowiska strony co do rozpoznania sprawy na rozprawie jest konsekwencją reguły zawartej w art. 47 p.p.s.a., a co za tym idzie odpowiedniego zastosowania tezy uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, wedle której niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. Brak jest podstaw prawnych, aby wymóg składania odpisów pism strony – wynikający z art. 47 p.p.s.a. - nie miał zastosowania do pisma uzupełniającego skargę kasacyjną w zakresie wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie bądź oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy (por. postanowienia NSA z dnia 14 lipca 2020 r. II OZ 454/20; 18 sierpnia 2020 r. II OZ 581/20, 9 września 2020 r. II OZ 578/20; 9 września 2020 r. II OZ 569/20; 10 listopada 2020 r. II OZ 967/20; 20 stycznia 2021 r. II OZ 1177/20, 17 września 2021 r. II OZ 583/21; 30 września 2021 r. II OZ 606/21). Ponadto należy stwierdzić, że wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącej wezwanie Sądu nie zostało wypełnione zgodnie z wymaganiami wynikającymi z tegoż wezwania. Jak wyżej wskazano z zarządzenia z dnia 13 lipca 2021 r. wynika, że strona powinna uzupełnić brak formalny skargi kasacyjnej, przez złożenie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy w 15 egzemplarzach. Pełnomocnik przesłał powyższe oświadczenie w jednym egzemplarzu. Natomiast w przedmiotowej sprawie oprócz skarżącej J. N. reprezentowanej przez adw. J. J. uczestnikami postępowania występującymi bez pełnomocnika są: Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z., T. I., E. I., T. K., G. K., A. M., E. P., P. P., P. D. SA Oddział w R. Rejon Energetyczny S., I. T., G. T. W postępowaniu tym występują również uczestnicy reprezentowani przez profesjonalnych pełnomocników r.pr. M. B. pełnomocnika P. Sp. z o.o. z siedzibą w T. Oddział Zakład Gazowniczy w L. i adw. P. L. pełnomocnika M. S.. Nadto adw. J. J., jak sam wskazuje, reprezentuje A. B., A. K., L. W., M. S., W. S., Z. S. Z powyższego jasno wynika, że nadesłany przez pełnomocnika jeden egzemplarz wniosku nie był wystarczający by doręczyć go wszystkim stronom postępowania, jak również fakt, że adw. J. J. nie reprezentuje wszystkich uczestników postępowania, jak podał w zażaleniu. Nie można też uznać, aby w niniejszej sprawie doszło do ograniczenia, czy nieuprawnionej odmowy konstytucyjnego prawa do sądu, skoro stanowisko Sądu pierwszej instancji, znajduje bezpośrednie oparcie w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, których zgodność z Konstytucją RP nie została zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny. Z faktu nienależytej staranności w prowadzeniu własnych spraw, w tym niezastosowania się do oczywistego w swojej treści wezwania Sądu pierwszej instancji, nie można wywodzić skutków, jakie skarżąca chciałaby osiągnąć, przez zarzucenie Sądowi braku dopuszczenia skargi kasacyjnej do merytorycznego rozpoznania, skoro odrzucenie skargi kasacyjnej nie naruszało prawa i było konsekwencją uchybień strony (zob. postanowienie NSA z dnia 7 czerwca 2019 r., sygn. akt I OZ 476/19). Trudno też jako nadmierny formalizm ocenić rozstrzygnięcie o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sytuacji, gdy profesjonalny pełnomocnik nie usunął braku formalnego w sposób wynikający z wezwania sądowego podjętego zgodnie z art. 177a p.p.s.a. Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.