II SA/Sz 1179/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Protokolant starszy sekretarz sądowy Alicja Poznańska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 października 2020 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego S. W. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2019 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 t.j. ze zm., dalej przywoływanej jako "k.p.a."), art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. - o kierujących pojazdami (tj. Dz.U. z 2019 poz. 341, dalej przywoływanej jako "u.k.p.") i w związku z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2016 r. poz. 231, dalej przywoływanego jako "rozporządzenie"), po rozpatrzeniu odwołania S. W., zwanego dalej "skarżącym", Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Wydziału Komunikacji podjętą z upoważnienia Prezydenta Miasta K. z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...], w sprawie odmowy wydania prawa jazdy kategorii C i C+E, z uwagi na negatywną weryfikację dokumentów znajdujących się w aktach ewidencyjnych kierowcy. Powyższa decyzja została wydana w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy. Na wniosek złożony przez J. W. w dniu [...] lipca 2019 r., o wydanie prawa jazdy kategorii C, C+E, organ pierwszej instancji po dokonaniu weryfikacji akt kierowcy w oparciu o dokumenty będące w dyspozycji tego organu odmówił wydania wnioskodawcy prawa jazdy w kategoriach wskazanych we wniosku. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2019 r. organ pierwszej instancji stwierdził m.in., że w obrocie prawnym funkcjonuje prawomocna decyzja z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] o cofnięciu stronie uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B o nr [...]/3261, na okres 6 miesięcy licząc od dnia zwrotu prawa jazdy. Organ wskazał, że dokumentu wnioskodawca nie zwrócił dokumentu polskiego prawa jazdy w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego w P. [...] Wydział [...] z dnia [...] lutego 2013 r. i postanowieniem Sądu z dnia [...] kwietnia 2013 r. (prawidłowo: z dnia [...] marca 2013 r.) a tym samym nie miał możliwości zapisania się na kurs w zakresie prawa jazdy kategorii C oraz C+E. Od powyższej decyzji działając przed pełnomocnika będącego adwokatem strona odwołała się zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego: § 6 ust. 3 rozporządzenia przez jego błędne zastosowanie, w sytuacji gdy załączone przez odwołującego się dokumenty nie powinny podlegać negatywnej weryfikacji; § 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 u.k.p. przez jego błędne zastosowanie, bowiem orzeczony wobec kierowcy zakaz prowadzenia pojazdów już wygasł oraz - prawa procesowego, tj. art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niedokonanie wnikliwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, polegające między innymi na pominięciu okoliczności, iż w dniu [...] stycznia 2013 r. skarżącemu został odebrany dokument uprawniający do prowadzenia pojazdów mechanicznych (niemieckie prawo jazdy) oraz faktu, iż orzeczony wobec S. W. środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych uległ przedawnieniu. Przedstawiając powyższe zarzuty odwołujący się wniósł o: wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji w oparciu o art. 132 § 1 k.p.a. ewentualnie o: uchylenie w całości zaskarżonej decyzji przez Kolegium i orzeczenie co do istoty sprawy, uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu odwołania podkreślono, że wygaśnięciu uległ okres zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, w okresie 6 miesięcy od dnia [...] stycznia 2013 r. Ponadto, reprezentujący stronę pełnomocnik wskazał na brzmienie art. 45 § 3 k.w. z którego, jego zdaniem wynika, że w związku z upływem 3 lat od orzeczonego środka karnego doszło do przedawnienia jego wykonania. Kolegium w uzasadnieniu swojej decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji stwierdziło brak podstaw prawnych do zmiany zaskarżonej decyzji uznając to rozstrzygnięcie za zgodne z prawem materialnym i procesowym. Organ odwoławczy stwierdził, że bezsprzecznie odwołujący się nie zwrócił prawa jazdy kategorii B mimo prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] lutego 2013 r. i postanowienia Sądu z dnia [...] marca 2011 r., w którym odwołujący się został zobowiązany do zwrotu w Urzędzie Miejskim w K. tego dokumentu. W związku z tym zasadne było wydanie funkcjonującej do chwili obecnej decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r. o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B na okres 6 miesięcy, tj. okres liczony od dnia zwrotu prawa jazdy. W ocenie organu odwoławczego w tak udokumentowanym stanie faktycznym brak jest jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, że odwołujący się uprawnienia te posiada, ponieważ do chwili rozpatrzenia niniejszej sprawy dokumentu tego nie zwrócił. Zdaniem Kolegium bezpodstawne jest więc powoływanie się przez pełnomocnika strony na przepisy kodeksu wykroczeń, a dotyczące przedawnienia orzeczonego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów na okres 6 miesięcy orzeczony w wymienionym na wstępie wyroku Sądu. Kolegium przy tym zaznaczyło, że w związku z uchylaniem się przez kierowcę od wykonania obowiązku zwrotu dokumentu prawa jazdy, mimo pisma wzywającego do dokonania tej czynności, prowadzono także postępowanie egzekucyjne w celu przymuszenia, które odwołujący się również kwestionował. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji zgodnie z zasadą wzajemności odesłał dokument niemieckiego prawa jazdy właściwemu organowi niemieckiemu, który dokument ten wydał, tj. K. , który potwierdził jego otrzymanie w dniu [...] lipca 2013 r. Kolegium nie zgodziło się również z zarzutem pełnomocnika odwołującego o naruszeniu przepisów art. 7 i 77 k.p.a. ponieważ materiał dowodowy został zebrany i oceniony wnikliwie a strona miała możliwość zapoznania się z aktami sprawy. W podsumowaniu Kolegium stwierdziło, do czasu bowiem zwrócenia dokumentu polskiego prawa jazdy kategorii B do depozytu organu wydającego uprawnienia do kierowania pojazdami, nie biegnie orzeczony przez Sąd Rejonowy w cytowanym na wstępie wyroku okres 6 miesięcznego zakazu prowadzenia pojazdów. S. W., działając przez pełnomocnika będącego adwokatem, na powyższą decyzję Kolegium złożył skargę do sądu administracyjnego, w której zarzucił temu rozstrzygnięciu: 1/ naruszenie przepisów prawa materialnego: - § 6 ust. 3 rozporządzenia w związku z art. 22 ust. 1 pkt 2 u.k.p. poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na odmowie wydania prawa jazdy w sytuacji, gdy załączone przez skarżącego dokumenty nie powinny podlegać negatywnej weryfikacji; - § 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 u.k.p. poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na odmowie wydania prawa jazdy w sytuacji, gdy wygasł orzeczony wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych; 2/ przepisów prawa procesowego: - art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 k.p.a. w zakresie obowiązku wnikliwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz błędy w ustaleniach stanu faktycznego, polegające m. in na pominięciu okoliczności, iż w dniu 6 stycznia 2013 r. skarżącemu został odebrany dokument uprawniający do prowadzenia pojazdów mechanicznych (niemieckie prawo jazdy) oraz faktu, iż orzeczony wobec S. W. środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych uległ przedawnieniu. W związku z powyższym strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji z dnia [...] października 2019 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] sierpnia 2019 r., zobowiązanie Kolegium w trybie art. 145a § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wraz ze wskazaniem sposobu załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcia, oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu środka zaskarżenia skarżący wskazał, że wbrew ustaleniom Kolegium, orzeczony wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych rozpoczął swój bieg w czasie już w dniu [...] stycznia 2013 r., to jest w dacie odebrania mu niemieckiego prawa jazdy. Powołując się na poglądy judykatury i doktryny prawa administracyjnego, strona wskazała, że wydany za granicą dokument uprawniający do prowadzenia samochodu jest równoważny z polskim prawem jazdy i może być zatrzymany na podstawie orzeczenia polskiego organu. Takie stanowisko zostało wskazane m.in. w treści wyroku NSA z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1769/10, w którym stwierdzono, że w przepisach rozdziału 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), w tym w art. 138 ust. 1, mowa jest ogólnie o prawie jazdy. Z regulacji tych oraz innych przepisów ustawy nie wynika, by zakresem przedmiotowym miały one obejmować tylko krajowe prawo jazdy. Zgodnie z art. 94 ust. 1 ustawy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej odpowiednim pojazdem silnikowym może kierować osoba posiadająca ważne zagraniczne prawo jazdy wydane między innymi przez państwo członkowskie Unii Europejskiej. Treść tego przepisu wskazuje, że prawem jazdy w rozumieniu ustawy jest również dokument wydany przez państwo członkowskie Unii Europejskiej. Skoro prawa jazdy wydawane przez państwa członkowskie na terenie całej Unii Europejskiej są wzajemnie uznawane i obowiązuje jeden wzór prawa jazdy, a przepisy polskiej ustawy mówią ogólnie o prawie jazdy, z tym, że wyraźnie uznają za taki dokument również prawo jazdy wydane przez inne państwo członkowskie Unii Europejskiej, to nie można przyjąć, że polskie organy nie są właściwe do orzekania o zatrzymaniu takiego dokumentu. W sprawach tych decydujące znaczenie ma jedynie to czy prawo jazdy zostało wydane przez jedno z państw członkowskich Unii Europejskiej (lub inne wymienione w ustawie) oraz czy w odniesieniu do osoby posługującej się takim dokumentem na terytorium Polski zachodzą przesłanki przewidziane w art. 138 ust. 1 w zw. z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. d i g ustawy. Dla zastosowania omawianych sankcji istotne jest ponadto to, czy kierujący posiada na terenie Polski "normalne miejsce zamieszkania". Skarżący podkreślił przy tym, że początek biegu orzeczonego wobec niego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych został stwierdzony wprost w treści prawomocnego wyroku nakazowego wydanego w dniu [...] lutego 2013 r. przez Sąd Rejonowy w P. Wydział [...] pod sygn. akt [...] [...]. W pkt. II orzeczenia zostało wskazane bowiem, iż orzeka on wobec obwinionego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 6 miesięcy, zaliczając na podstawie art. 29 §4 k.w. na poczet orzeczonego środka karnego, okres zatrzymania prawa jazdy od dnia [...] stycznia 2013 r. Stąd też, zdaniem strony, przyjąć należy, iż orzeczony wobec niej zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych upłynął w okresie 6 miesięcy od ww. daty. O powyższym świadczyć ma również fakt, iż niemieckie prawo jazdy nie zostało zwrócone skarżącemu, lecz przekazano je do właściwego organu niemieckiego - K. . Odnośnie przedawnienia środka karnego, skarżący wskazał, że zgodnie z treścią art. 45 § 3 k.w. orzeczona kara lub środek karny nie podlega wykonaniu, jeżeli od daty uprawomocnienia się rozstrzygnięcia upłynęły 3 lata. Stąd też w sytuacji, gdyby nawet przyjąć, iż skarżący nie wywiązał się z obowiązku zwrotu polskiego prawa jazdy, po upływie 3 lat od uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w P., obowiązek ten wygasł i nie może być w żaden sposób egzekwowany. Należy podkreślić przy tym, iż zgodnie z poglądami judykatury i doktryny, bieg ww. terminu nie może ulec wstrzymaniu ani przerwaniu. Powyższe znajduje potwierdzenie w treści wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2018 r., sygn. akt III KK 254/17, w którym stwierdzono, iż "zgodnie z treścią art. 45 § 3 k.w. orzeczona kara lub środek karny nie podlega wykonaniu, jeżeli od daty uprawomocnienia się rozstrzygnięcia upłynęły 3 lata. Biegu tego terminu nie wstrzymują ani nie przerywają żadne okoliczności, zatem i niezwrócenie przez ukaranego prawa jazdy nie wstrzymuje przedawnienia wykonania środka karnego". Ponadto w uzasadnieniu cytowanego orzeczenia Sąd Najwyższy wskazał, że na upływ okresu przedawnienia orzeczonego środka karnego nie może mieć wpływu treść przepisu art. 29 § 3 k.w. mówiący o rozpoczęciu biegu okresu zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych od daty wykonania obowiązku zwrotu prawa jazdy. W ocenie skarżącego nie sposób zatem zgodzić się ze stanowiskiem Kolegium jakoby wciąż miała obowiązywać decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...] kwietnia 2013 r., wydana w przedmiocie cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami, skoro orzeczenie, na podstawie którego w/w decyzja została wydana, uległo przedawnieniu na podstawie przepisu art. 45 § 3 k.w. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Wniesiona skarga okazała się zasadna. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w oparciu o kryterium legalności, sąd stwierdził, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego. Przedmiot rozpoznania w tej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. w przedmiocie odmowy wydania skarżącemu prawa jazdy kategorii C oraz C+E ze względu na negatywną weryfikację dokumentów znajdujących się w aktach ewidencyjnych kierowcy. Z akt sprawy wynika, że skarżący złożył wniosek o wydanie prawa jazdy wymienionych w nim kategorii nie ze względu na jego wymianę lub zwrot lecz z uwagi na zamiar odbycia szkolenia dla kierowców kategorii C oraz C+E. Materialnoprawna podstawę odmowy wydania prawa jazdy kategorii C oraz C+E skarżącemu stanowił przepis art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 4 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, zwanej dalej "u.k.p.". Przepis ten stanowi, że nie może być szkolona osoba, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Okolicznością w sprawie niesporną i nie kwestionowaną przez strony jest orzeczenie wobec skarżącego prawomocnym wyrokiem sądu ( wyrok nakazowy z dnia [...] lutego 2013 r. Sądu Rejonowego w P. Wydział [...] sygn. akt [...] [...]) zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres sześciu miesięcy oraz zaliczenie na poczet orzeczonego środka karnego okresu zatrzymania prawa jazdy od dnia [...] stycznia 2013 r. Poza sporem jest również zobowiązanie skarżącego przez Sąd Rejonowy w P. ( postanowienie z dnia [...] marca 2013 r. sygn.[...]) do zwrotu Urzędowi Miejskiemu w K. polskiego prawa jazdy kategorii B nr [...] ( nr [...]), którego nie zatrzymano. Z uzasadnienia decyzji organów obu instancji wynika, że o negatywnej weryfikacji dokumentów skarżącego złożonych jako kandydata na kierowcę kategorii C, C+E było niezwrócenie, zgodnie z powołanym wyżej postanowieniem, polskiego prawa jazdy. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podkreśla, że zgodnie z powołanymi wyżej orzeczeniami Sądu Rejonowego w P. obowiązkiem skarżącego było zwrócenie obu dokumentów prawa jazdy: wydanego w Niemczech oraz w Polsce. Dokument niemiecki został zatrzymany skarżącemu w dniu popełnienia wykroczenia, tj. [...] stycznia 2013 r., natomiast dokumentu polskiego prawa jazdy skarżący nie zwrócił nawet pomimo prowadzenia w tej sprawie postępowania egzekucyjnego. Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest zatem ustalenie, czy niezwrócenie przez skarżącego właściwemu organowi polskiego prawa jazdy wobec orzeczenia przez sąd w dniu [...] kutego 2013 r. środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych przez okres 6 miesięcy, stanowi negatywną przesłankę do odmowy wydania skarżącemu prawa jazdy kategorii C,C+E tożsamą z negatywną weryfikacją dokumentów skarżącego jako kandydata na kierowcę w tych kategoriach prawa jazdy. Zgodnie z art. 29 § 3 Kodeksu wykroczeń( dalej "k.w.") zakaz prowadzenia pojazdów obowiązuje od uprawomocnienia się orzeczenia. Orzekając zakaz nakłada się obowiązek zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu, jeżeli dokument ten nie został zatrzymany. Do chwili wykonania tego obowiązku okres, na który orzeczono zakaz, nie biegnie. Na poczet zakazu prowadzenia pojazdów zalicza się okres zatrzymania prawa jazdy lub innego dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu (§ 4). Orzeczenie, na mocy którego sąd nałożył na skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów na okres 6 miesięcy, uprawomocniło się [...] lutego 2013 r. W istocie, niezwrócenie polskiego prawa jazdy spowodowało sytuację, w której trudno jest mówić o pełnym wykonaniu środka karnego. Nie można jednak w tej sprawie tracić z pola widzenia przepisów Kodeksu wykroczeń dotyczących wykonalności kary, związanego z tym przedawnienia a nawet zatarcia ukarania. W myśl art. 45 § 3 k.w. orzeczona kara lub środek karny nie podlega wykonaniu, jeżeli od daty uprawomocnienia się rozstrzygnięcia upłynęły 3 lata. Postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] marca 2013 r. nakładające na skarżącego obowiązek zwrotu polskiego blankietu prawa jazdy uprawomocniło się [...] kwietnia 2013 r., a zatem w dniu [...] kwietnia 2016 r. wykonanie tego środka karnego uległo przedawnieniu. Należy również wziąć pod uwagę przepis art. 46 § 1 k.w. dotyczący zatarcia ukarania. Zgodnie z tym przepisem, ukaranie uważa się za niebyłe po upływie 2 lat od wykonania, darowania lub przedawnienia wykonania kary. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 stycznia 2018 r. IIIKK 254/17 stwierdził, ze biegu terminu określonego w art. 45 § 3 k.w. nie wstrzymują ani nie przerywają żadne okoliczności, zatem i niezwrócenie przez ukaranego prawa jazdy nie wstrzymuje wykonania środka karnego. W tej sytuacji nie jest zasadne powoływanie się przez organ na niezwrócenie przez skarżącego polskiego blankietu prawa jazdy jako okoliczności uniemożliwiającej pozytywną weryfikację dokumentów znajdujących się w aktach ewidencyjnych kierowcy przy ubieganiu się o odbycie szkolenia w innych kategoriach. Wykonanie środka karnego w odniesieniu do polskiego prawa jazdy uległo przedawnieniu w dacie złożenia przez skarżącego wniosku a nie można wykluczyć, że ukaranie uległo zatarciu. Zatarcie ukarania następuje również w sytuacji, gdy kara nie rozpoczęła biegu np. z powodu nie zwrócenia dokumentów uprawniających do prowadzenia pojazdów mechanicznych, z tym że termin tego zatarcia jest wówczas wydłużony o dodatkowy okres przedawnienia ukarania. Podsumowując uznać należało, że organ odmawiając skarżącemu wydania prawa jazdy kategorii C,C+E na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 2 u.k.p.,ze względu na orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów, przepis ten naruszył, albowiem upływ 3 letniego okresu spowodował, że orzeczony środek karny uległ przedawnieniu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) uchylił zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K.. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ dokona ustaleń niezbędnych do rozpoznania wniosku skarżącego oraz weźmie pod uwagę ocenę prawną dokonaną przez Sąd, zawartą w uzasadnieniu niniejszego wyroku.