II SA/Kr 1007/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie WSA Piotr Fronc (spr.) WSA Paweł Darmoń po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 30 maja 2022 r. znak SKO.OŚ/4170/116/2022 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz G. G. kwotę 200 ( dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 30 maja 2022 r. nr SKO.OŚ/4170/116/2022 na podstawie art. 59 w zw. z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., zwanej dalej k.p.a.) odmówiono G. G. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 14 lutego 2022 r., znak GK.6132.3.2021 wydanej z upoważnienia Wójta Gminy Zielonki przez Inspektora Referatu Gospodarki Komunalnej orzekającej o wymierzeniu G. G. administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa. W uzasadnieniu organ wskazał, że zaskarżona decyzja została skarżącemu doręczona w dniu 22 lutego 2022 r., natomiast odwołanie zostało wysłane w dniu 9 marca 2022 r. W odpowiedzi na spóźnione odwołanie, kierując się art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2021, poz. 2095, zwanej dalej: ustawa o COVID) Kolegium zawiadomiło stronę, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu do jego złożenia i wyznaczyło termin 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie. W złożonym wniosku o przywrócenie terminu skarżący wskazał, że był przekonany, iż decyzja organu I instancji została przez niego odebrana na poczcie w dniu 23 lutego 2022 r., stąd też wynikało jego przekonanie, że 14 dniowy termin na złożenie odwołania upływa w dniu 9 marca 2022 r. Dodatkowo skarżący wskazał, że powyższy błąd mógł mieć związek z infekcją wirusową, która dotknęła na początku marca jego całą rodzinę i uniemożliwiła mu nadanie odwołania we właściwym terminie, ponieważ w tym czasie nie wychodził z domu. Powyższa argumentacja okazała się nieskuteczna, w opinii Kolegium skarżący nie zdołał bowiem uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, a zatem nie została spełniona przesłanka zawarta w art. 58 § 1 k.p.a. Skarżący nie przedłożył żadnego dokumentu (zaświadczenia lekarskiego), który uprawdopodobniłby fakt choroby, a co za tym idzie niemożliwość złożenia odwołania w terminie. Na powyższe postanowienie G. G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której zarzucił naruszenie: 1) art. 58 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie tj. odmowę przywrócenia terminu w sytuacji uprawdopodobnienia przez skarżącego braku winy w uchybieniu terminu i niemożliwości terminowego wniesienia odwołania z powodu trudnych do przezwyciężenia przeszkód, istniejących w okresie biegu terminu do wniesienia odwołania; 2) naruszenie art. 7 i 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i niepodjęcia niezbędnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W świetle powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że powodem jednodniowego opóźnienia w złożeniu odwołania była nagła choroba, na którą zapadła cała jego rodzina (grypa żołądkowa). Z uwagi na ostre objawy (biegunka i wymioty) nie byli w stanie udać się do lekarza, a poza tym z uwagi na fakt, że nie była to pierwsza tego typu infekcja, skarżący wiedział jak postępował i leczył się sam. Dlatego też przedłożenie zaświadczenia lekarskiego nie jest możliwe. Skarżący wyjaśnił, że tego typu choroba wymaga izolacji, co wykluczyło możliwość skorzystania z pomocy osób trzecich w złożeniu odwołania. Skarżący zarzucił organowi, że ten uznając jego wyjaśnienia za niewiarygodne, nie wezwał go do przedstawienia dowodów. W celu uprawdopodobnienia przebytej choroby skarżący załączył do skargi zaświadczenia trenerów jego synów o nieobecności na treningach, zaświadczenie od pracodawcy skarżącego dotyczące pracy zdalnej w okresie od 3 do 9 marca 2022 r. oraz oświadczenie żony skarżącego, że w dniach 4-9 marca 2022 r. odizolowała się od chorej rodziny. Organ odwoławczy wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy). Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 58 k.p.a. Stosownie do jego treści w razie uchybienia terminu należy przywrócić go na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę taką zgodnie z § 2 tego artykułu należy jednak wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a jednocześnie z nią należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Oznacza to, że zainteresowany musi wykazać istnienie okoliczności faktycznych uzasadniających brak jego winy w uchybieniu terminu, a rzeczą organu jest ocena tego braku - stosownie do zasad obowiązujących w postępowaniu administracyjnym, z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności wymaganego od strony. W orzecznictwie sądów administracyjnych spotkać można różne podejścia do obowiązków organów przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie przywrócenia terminu. W pierwszym z nich sądy administracyjne podkreślają, że ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminowi spoczywa na osobie zainteresowanej, która składa prośbę o przywrócenie terminu, a organ powinien jedynie ocenić – w świetle przesłanek z art. 58 § 1 – wskazane przez nią okoliczności. Organ nie jest więc zobowiązany do wyjaśniania, dlaczego doszło do uchybienia terminowi i czy nastąpiło to z winy strony (por. wyroki NSA z 8.02.2007 r., II OSK 1806/06, LEX nr 337473, oraz z 25.04.2014 r., II GSK 385/13, CBOSA). W tym nurcie orzecznictwa podkreśla się, że brak jest podstaw prawnych, aby przyjąć, iż "organ oprócz oceny okoliczności wskazanych przez wnioskodawcę winien z urzędu wyjaśniać powody naruszenia terminu i poszukiwać przyczyn uzasadniających wniosek o przywrócenie terminu" (wyrok NSA z 21.03.2012 r., II GSK 278/11, LEX nr 1137932). W innych wyrokach akcentuje się natomiast konieczność podjęcia wszelkich działań mających na celu ustalenie okoliczności, na które powołuje się osoba zainteresowana. W wyroku z 25.09.2013 r., II GSK 1791/13, NSA stwierdził bowiem, że "uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce. Jednakże sam fakt występowania w przepisie instytucji uprawdopodobnienia – nie zwalnia organu z konieczności podjęcia wszelkich działań, których efektem będzie potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych". W podobny sposób wypowiedział się NSA w wyroku z 22.03.2013 r., II OSK 2267/11, wskazując, że w sytuacji, gdy strona twierdzi, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, a organ prowadzący postępowanie administracyjne będzie miał wątpliwości co do okoliczności powoływanych przez stronę, to powinien podjąć działania niezbędne do wyjaśnienia kwestii budzącej wątpliwość. "Tylko takie stanowisko jest bowiem do pogodzenia z zasadą informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a., zob. niżej). Sam fakt występowania w art. 58 § 1 k.p.a. instytucji uprawdopodobnienia braku winy przez zainteresowanego przywróceniem terminu nie zwalnia organu od podjęcia działań, których celem z uwagi na słuszny interes obywateli będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy i potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych. Wysoce prawdopodobna jest bowiem sytuacja, w której podmiot wnoszący o przywrócenie terminu, po powzięciu informacji o wątpliwościach organu administracji publicznej, będzie w stanie przedstawić okoliczności prowadzące do nabrania przez organ prowadzący postępowanie pewności co do istnienia okoliczności, uzasadniających przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej" (por. też wyrok NSA z 11.02.2011 r., II GSK 222/10; wyrok WSA w Łodzi z 24.06.2014 r., II SA/Łd 1341/13). W realiach niniejszej sprawy zdaniem Sądu zasadne jest obranie tego drugiego kierunku, który nakłada na organy obowiązek podjęcia pewnych działań mających na celu wyjaśnienie powziętych wątpliwości co do okoliczności powodujących uchybienie terminu. Należy bowiem mieć na względzie, że wniosek o przywrócenie terminu jest rozpatrywany w przedmiotowej sprawie w szczególnych warunkach, określonych w art. art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID. Przepis ten nakłada na organ obowiązek poinformowania strony o uchybieniu terminu oraz wyznaczenia stronie terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). Choć z brzmienia tego przepisu nie wynika, aby organy miały procedować w jakimś szczególnym trybie, a zatem wnioski muszą być rozpatrywane przez pryzmat art. 58 k.p.a., to jak słusznie zdaniem Sądu wskazano w wyroku NSA z 7 października 2021 r., I GSK 498/21, ta nowa regulacja wymaga od organu szczególnej rozwagi we wszelkich sprawach, które w normalnych okolicznościach byłyby rozpatrywane negatywnie dla strony z uwagi na przekroczenie przez nią terminu. Na tej kanwie w orzecznictwie wyrażono pogląd, zgodnie z którym skarżącego należy pouczyć, że powinien uprawdopodobnić okoliczności, które stanowiły przeszkodę do terminowego wykonania czynności procesowe (por. wyrok WSA w Gliwicach z 12 września 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 391/22). Wprawdzie w zawiadomieniu z dnia 12 kwietnia 2022 r. (k.83) Kolegium pouczyło skarżącego o prawie do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania w sprawie "wraz z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony", to skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów, które wskazywałyby na prawdziwość jego twierdzeń. Fakt, że dokumenty te dołączył jednak do skargi świadczą zdaniem Sądu o tym, że nie miał wcześniej świadomości na czym polega uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu i czego organ od niego może oczekiwać, a gdyby został wezwany o uzupełnienie swojego wniosku, najprawdopodobniej przedłożyłby dokumentację, którą przedstawił Sądowi. Należy podkreślić, że Sąd w tym miejscu nie ocenia przedłożonej przez skarżącego dokumentacji, a jedynie uznaje, że powinna ona zostać zbadana przez Kolegium, które spoczywający na nim obowiązek informowania stron oraz wyjaśnienia stanu faktycznego potraktowało w stopniu zbyt ograniczony, biorąc pod uwagę, że wniosek o przywrócenie terminu był rozpatrywany w szczególnych okolicznościach, w których obowiązywała ustawa o COVID. Ponownie rozpatrując sprawę, Kolegium weźmie pod uwagę powyższą interpretację ciążących na organie obowiązków w związku z obowiązywaniem ustawy o COVID, podda ocenie dostarczoną przez skarżącego dokumentację przez pryzmat art. 58 § 1 k.p.a., dążąc do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla sprawy i zajmie w tej sprawie merytoryczne stanowisko. W tym stanie rzeczy Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c uchylił zaskarżone postanowienie, o czym orzekł w punkcie 1 wyroku. Rozstrzygnięcie dotyczące kosztów postępowania, zawarte w punkcie 2 wyroku, uzasadnia przepis art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.