VII SA/Wa 212/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Montowski Sędziowie: WSA Tomasz Janeczko WSA Renata Nawrot (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 października 2020 r. sprawy ze skargi I. S.A. z siedzibą w G. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz I. S.A. z siedzibą w G. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] listopada 2019 r., znak: [...] o odmowie skreślenia z rejestru zabytków założenia parkowo – ogrodowego, położonego przy ul. [...] w G.. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie sprawy: Wojewódzki Konserwator Zabytków w [...] decyzją z [...] lutego 1981 r., znak: [...] wpisał do rejestru zabytków, pod numerem [...], zespół dworsko - parkowy w M.. W treści ww. decyzji wskazano, że zabytkowy XVIII-wieczny zespół dworsko-parkowy w tym: dwór, budynek gospodarczy i założenie parkowo-ogrodowe wraz z zachowanymi reliktami średniowiecznej wsi owalnicowej - stanowi cenny w skali [...] zabytek z uwagi na eksponowane położenie i prezentowane wartości zachowanych elementów przestrzennego dziedzictwa kulturowego. Budynek gospodarczy został skreślony z rejestru zabytków decyzją Generalnego Konserwatora Zabytków z [...] maja 2000 r., znak: [...], natomiast decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z [...] lutego 1981 r., w części wpisującej do rejestru zabytków budynek dworu w M., została uchylona orzeczeniem Generalnego Konserwatora Zabytków z [...] maja 2000 r., znak: [...]. Z wnioskiem o skreślenie z rejestru zabytków założenia parkowo – ogrodowego (lub jego części) wystąpiła I. Spółka Akcyjna w G. (dalej: strona, skarżąca, inwestor, spółka). Do wniosku dołączono opinię prawną na temat dopuszczalnej zmiany zakresu ochrony nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków obejmującej teren dawnego zespołu dworsko - parkowego w G.autorstwa dr. hab. K. Z.. W opinii przedstawiono plany obecnego właściciela zabytku dotyczące inwestycji budowlano -mieszkaniowej (częściowo na terenie wpisanym do rejestru zabytków) i opisano jego starania, aby dokonać korekty wpisu do rejestru zabytków dotyczącej tej części nieruchomości. Zdaniem autora opinii, daleko posunięta degradacja całej nieruchomości, w tym całkowita rozbiórka dworu, odebrała jej wartości zabytkowe. Omawiany zabytek nie posiada wartości historycznych, naukowych, a tym bardziej artystycznych i nie jest zasadna ochrona prawna tego terenu w rygorze ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a obiekty przyrodnicze mogą być objęte inną niż rejestr zabytków, adekwatną dla nich ochroną. Ustalono nadto, że na zlecenie Miejskiego Konserwatora Zabytków w G. powstały opracowania: ekspertyza oceny stanu zachowania zabytkowego parku w M. oraz sporządzenie wytycznych dotyczących historycznych granic parku z 2017 r. dr hab. inż. arch. B. L. oraz studium historyczne zabytkowego parku w M. oraz wytyczne dotyczące rewaloryzacji parku i terenów położonych na wschód od niego dr hab. inż. arch. K. R.. Pierwszego z opracowań organ nie wziął pod uwagę z uwagi na brak podpisu pod ekspertyzą, natomiast zauważył, że ze studium wynikało, że założenie parkowo –ogrodowe w M. jest jednym z nielicznych przykładów ocalałego [...] barokowego ogrodu, który okaleczony, ale nadal istnieje i to w prawie nienaruszonych granicach. Pomimo ubytków, jego kompozycja jest ciągle czytelna. Ocena walorów zabytkowych parku i wnioski zawarta ww. studium była zbieżna z ustaleniami zawartymi w opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa, sporządzonej na zlecenie organu prowadzącego niniejsze postępowanie. Wynikało z niej bowiem między innymi, że założenie parkowe w M. stanowi wartość nie tylko jako dawne, świadomie zakomponowane otoczenie nieistniejących już zabudowań, ale przede wszystkim ze względu na zachowanie naturalnej, urozmaiconej rzeźby terenu wraz z XIX-wiecznymi elementami zrealizowanymi przez człowieka (górka widokowa, rów strzelniczy, tarasy parkowe). Park jest przykładem przemyślanej kompozycji oraz zasobem bogatego i cennego materiału roślinnego (nadal zachowany starodrzew parkowy). Ochrona przedmiotowego terenu istotna jest również ze względu na wartości niematerialne - jest to żywa pamiątka po słynnych [...] rodzinach, który utworzyły i rozwijały park zgodnie z ówczesnymi modami i trendami. Skreślenie z rejestru zabytków tego terenu stanowiłoby kres istnieniu jednej z niewielu [...], nadal w części zachowanych i możliwych do zrewitalizowania, kompozycji dawnego zespołu architektoniczno-przyrodniczego oraz w konsekwencji spowodowałoby zmiany w krajobrazie kulturowym tej części miasta. W konkluzji stwierdzono, że park w M. zachował wartości historyczne (w tym niematerialne), naukowe (zachowany narys kompozycji i rzeźba terenu), przyrodnicze i krajobrazowe, zatem nie zachodzą przesłanki umożliwiające skreślenie go z rejestru zabytków. Rozstrzygając o odmowie skreślenia z rejestru zabytków założenia parkowo-ogrodowego, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: Minister, organ) wydał decyzję z [...] listopada 2019 r. znak: [...]. Jako jej podstawę prawną powołał art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. g, art. 7 pkt 1, art. 13 ust. 1, 5 i 6 oraz art. 89 pkt 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2067 ze zm., dalej: u.o.z.) oraz art. 18 pkt 1 i art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.). Minister dokonał porównania obecnego stanu zachowania kompozycji ze stanem poprzedzającym wpis do rejestru zabytków uznając, że nie uległ on znaczącym zmianom wskazującym na konieczność skreślenia go z rejestru zabytków. Już wówczas na terenie parku nie była bowiem zachowana kompozycja wnętrz ogrodowych, nie istniał wytyczony układ komunikacyjny, brak było elementów małej architektury. Park w znacznym stopniu pozbawiony był pojedynczych grup zieleni wysokiej (poza alejami i szpalerami) i soliterów oraz krzewów ozdobnych. Mimo to obiekt posiadał walory wystarczające do objęcia go ochroną konserwatorską. Opis ten odpowiada w przybliżeniu aktualnemu stanowi faktycznemu, przy czym zauważył, że doszło do dalszej degradacji parku (zasypanie stawu, wymieranie drzew). W ocenie Ministra założenie parkowo - ogrodowe w M., będące pozostałością XVIII-wiecznego założenia dworsko - parkowego zachowało wartość historyczną, naukową oraz wartości kompozycyjne i krajobrazowe, które posiadało w dacie wpisu do rejestru zabytków. Najistotniejszymi obecnie walorami zabytkowymi omawianego założenia zieleni są: zachowana naturalna urozmaicona rzeźba terenu umiejętnie wykorzystana do celów kompozycji parkowej jako dzieło projektanta założenia (górka widokowa, rów strzelniczy, tarasy parkowe, wpisanie parku w naturalne ukształtowanie dawnych wzgórz morenowych), wciąż czytelna barokowa kompozycja przestrzenna zachodniej części założenia, zachowany cenny starodrzew parkowy, wartość świadectwa przeszłości i historii miejsca jako podmiejskiej rezydencji znanych [...] rodzin. Wartością tego terenu jest m.in. trwałość historycznego układu przestrzennego i funkcjonalnego oraz jego integralność, jako czytelnego elementu struktury tej części miasta. Podkreślono także, że zatarcie kompozycji wschodniej części parku o swobodnej kompozycji krajobrazowej nastąpiło przed wpisem do rejestru zabytków, co odnotowano w ewidencji parkowej z 1980 r., nie jest to zatem uszczerbek na wartości zabytku zaistniały po objęciu go ochroną konserwatorską, powodujący utratę jego wartości historycznej, artystycznej łub naukowej będącej podstawą wpisu do rejestru. Minister wskazał, że postępowanie w sprawie skreślenia z rejestru zabytków nie polega na korekcie granic ochrony, lecz na ocenie zaistnienia przesłanek do skreślenia zabytku z rejestru, co zostało zawarte w opinii Instytutu Dziedzictwa Narodowego. Organ odniósł się także do podnoszonej przez inwestora kwestii granic strefy ochrony pośredniej wyznaczonej w decyzji o wpisie do rejestru zabytków omawianego obiektu, jej ewentualnej korekty czy skreślenia z rejestru. Wyjaśnił, że z decyzji o wpisie zabytku do rejestru wynika, że ochroną konserwatorską objęto trzy elementy tego zespołu: dwór, budynek gospodarczy i założenie parkowo-ogrodowe jako równoprawny zabytek. Granica strefy ochrony pośredniej wyznaczona na załączniku graficznym do decyzji nie jest wymieniona w sentencji decyzji jako zabytek lub otoczenie zabytku ani nie jest opisana w legendzie do załącznika graficznego jako obszar wpisany do rejestru zabytków. Dlatego też wszelkie przekształcenia, które zaszły na tym terenie (np. budowa osiedla mieszkaniowego) nie mają wpływu na ocenę indywidualnych wartości zabytkowych założenia parkowo - ogrodowego w M., choć z całą pewnością są niekorzystne dla powiązań widokowych i ekspozycji tego terenu. W konkluzji podkreślił, że "Ekspertyza oceny stanu zachowania zabytkowego parku w M. oraz sporządzenie wytycznych dotyczących historycznych granic parku", sporządzona przez dr hab. B. L., przesłana Ministrowi przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków celem rozważenia ewentualnego skreślenia z urzędu "części terenu parku w G. wraz z otoczeniem", nie zawiera podpisu autorki i wobec tego nie stanowi ona materiału dowodowego. Nie zgadzając się z treścią decyzji, inwestor wniósł do Sądu skargę zarzucając naruszenie: I. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: 1. art. 3 pkt 1 u.o.z. poprzez uznanie, że cały obszar założenia parkowo - ogrodowego w G. objęty wpisem do rejestru zabytków w chwili wydania decyzji posiadał cechy zabytku; 2. art. 13 ust. 1 i 2 u.o.z. poprzez niedokonanie wykreślenia z rejestru zabytków części założenia parkowo ogrodowego w G., pomimo ustalenia, że część tego założenia uległa całkowitemu zniszczeniu i bezpowrotnej degradacji w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej i naukowej, i której wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru zabytków nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych oraz opiniach i ekspertyzach sporządzonych na zlecenie organów ochrony zabytków i skarżącego; II. przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy: 1. art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, w tym m.in. poprzez niezwrócenie się do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o wyjaśnienie braku podpisu biegłego pod ekspertyzą dr hab. inż. arch. B. L. oraz nieuwzględnienie interesu społecznego w realizacji zamierzonego udostępnienia części zachodniej nieruchomości społeczności lokalnej i interesu skarżącego związanego ze zniesieniem ograniczeń w dysponowaniu częścią wschodnią nieruchomości wynikających z przepisów u.o.z.; 2. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w tym w szczególności poprzez podważenie wartości dowodowej ekspertyzy dr hab. inż. arch. B. L. z uwagi na brak podpisu biegłej na egzemplarzu ekspertyzy, a także poprzez bezkrytyczne przyjęcie i zaniechanie oceny ustaleń poczynionych w opinii sporządzonej przez dr hab. inż. arch. K. R. oraz stanowiska w sprawie Narodowego Instytutu Dziedzictwa, przy jednoczesnym nieuzasadnionym odrzuceniu ustaleń i wniosków podniesionych w powołanej ekspertyzie dr hab. inż. arch. B. L. i opinii prawnej sporządzonej przez dr. hab. K. Z. na zlecenie skarżącego; 3. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak szczegółowego wskazania w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także brak wszechstronnego wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji w taki sposób, aby skarżący jako adresat decyzji mógł zrozumieć ciąg logiczny, który doprowadził do podjęcia przez organ zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze powyższe skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, organ wniósł o jego oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] listopada 2019 r. w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków założenia parkowo – ogrodowego, położonego przy ul. [...] w G.. Dla przypomnienia dodać należy, że Wojewódzki Konserwator Zabytków w [...] decyzją z [...] lutego 1981 r., znak: [...] wpisał do rejestru zabytków, pod numerem [...], zespół dworsko - parkowy w M.. W treści ww. decyzji wskazano, że zabytkowy XVIII-wieczny zespół dworsko-parkowy w tym: dwór, budynek gospodarczy i założenie parkowo-ogrodowe wraz z zachowanymi reliktami średniowiecznej wsi owalnicowej – stanowi cenny zabytek w skali [...]. Jak wynika z ustaleń przeprowadzonych w sprawie, obecnie pozostał jedynie teren parku - założenie parkowo ogrodowe, wobec wykreślenia z rejestru zabytków zarówno dworu jak i budynku gospodarczego. Istotą postępowania prowadzonego w sprawie wykreślenia zabytku z rejestru zabytków, w świetle art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2187, ze zm.) jest ustalenie znacznego stopnia zniszczenia danego zabytku, ale z jednoczesną utratą jego wartości historycznych, artystycznych lub naukowych. Aby dany obiekt mógł być skreślony z rejestru zabytków muszą zatem wystąpić jednocześnie dwie przesłanki, tj. zniszczenie zabytku i utrata przez niego wartości wymienionych w art. 13 ust. 1 ustawy. W świetle art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. g ustawy o ochronie i opiece nad zabytkami - ochronie podlegają m.in. parki, ogrody i inny formy zaprojektowanej zieleni, bez względu na stan zachowania. W konsekwencji zły stan zieleni czy też konieczność podjęcia prac konserwatorskich i odtworzeniowych nie oznacza, że dany zabytek utracił status zabytku, skoro zgodnie z art. 13 ust. 1 ww. ustawy, stopień zniszczenia obiektu musi pociągać za sobą utratę jego wartości stanowiących podstawę wpisu do rejestru zabytków. W piśmiennictwie wskazuje się, że o istnieniu wartości zabytkowej decyduje zachowanie substancji, która inkorporuje rdzeń wartości zabytkowej; zniszczenie elementów zabytku, powoduje uszczerbek w wartości zabytkowej, ale nie może przesądzać o konieczności skreślenia z rejestru zabytków. Powtórzyć zatem należy, że zasadnicze znaczenie ma to, czy wartości chronione, które stanowiły podstawę dokonania wpisu nie zostały utracone na skutek zniszczenia zabytku. Ustawodawca dopuszcza sytuację, w której zabytek przestaje być zabytkiem o ile stan zniszczenia doprowadził do tego, że nie jest możliwe określenie cech tego zabytku, decydujących o jego wartości historycznej, artystycznej czy naukowej. Zaznaczyć należy, że nie każde zniszczenie zabytku może doprowadzić do skreślenia tego zabytku z rejestru zabytków, a jedynie takie, z którym wiąże się dla tego obiektu utrata wartości prawnie chronionych. Stopień zniszczenia zabytku ma zatem znaczenie w sprawie skreślenia go z rejestru zabytków, ale nie może on być poddawany ocenie w oderwaniu od przypisywanych temu obiektowi wartości. Zważyć przy tym trzeba, że stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, przedmiotem ochrony i opieki pozostają zabytki (w tym nieruchome) niezależnie od stanu swojego zachowania. Jak wskazał NSA w wyroku z 25 czerwca 2014 r. sygn. akt II OSK 182/13, ten ostatni przepis "(...) ma charakter ogólny i podlega zastosowaniu przy wykładni art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Dopóki zatem stopień zniszczenie obiektu zabytkowego nie osiągnie takiego rozmiaru, który nakazuje uznać, że obiekt ten nie przedstawia już żadnych wartości historycznych, artystycznych lub naukowych, albowiem nie da się go zachować, dopóty zabytek nie może zostać skreślony z rejestru zabytków. W tym kontekście jedynie techniczna możliwość zachowania obiektu zabytkowego w stanie pozwalającym na utrzymanie jego wartości zabytkowych ma charakter decydujący w sprawie skreślenia zabytku z rejestru zabytków. Mając na uwadze art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, organ przeprowadził postępowanie w niniejszej sprawie, zlecając wykonanie specjalistycznych opinii jednostce wyspecjalizowanej jaką jest Narodowy Instytut Dziedzictwa. Opierając się na przedłożonej opinii, Minister stwierdził, że założenie parkowo - ogrodowe w M., będące pozostałością XVIII-wiecznego założenia dworsko - parkowego zachowało wartość historyczną, naukową oraz wartości kompozycyjne i krajobrazowe, które posiadało w dacie wpisu do rejestru zabytków. Najistotniejszymi obecnie walorami zabytkowymi omawianego założenia zieleni są; zachowana naturalna urozmaicona rzeźba terenu umiejętnie wykorzystana do celów kompozycji parkowej jako dzieło projektanta założenia (górka widokowa, rów strzelniczy, tarasy parkowe, wpisanie parku w naturalne ukształtowanie dawnych wzgórz morenowych); wciąż czytelna barokowa kompozycja przestrzenna zachodniej części założenia; zachowany cenny starodrzew parkowy; wartość świadectwa przeszłości i historii miejsca jako podmiejskiej rezydencji znanych [...] rodzin. Ponadto, w jego ocenie wartość zabytku będąca podstawą wpisania go do rejestru zabytków ww. parku nie została zakwestionowana w nowych ustaleniach naukowych. Ustosunkowując się do zarzutów wysuniętych przez stronę postępowania w piśmie z 14.08.2019 r. wobec opinii NID Minister wskazał, że jej celem było określenie walorów zabytkowych chronionego obszaru w jego aktualnym stanie zachowania. Zaznaczył, że postępowanie w sprawie skreślenia z rejestru zabytków nie polega na korekcie granic ochrony lecz na ocenie zaistnienia przesłanek do skreślenia zabytku z rejestru, co zostało w niniejszej opinii zawarte. W podsumowaniu podał, iż materiał dowodowy był wystarczający do uznania konieczności utrzymania ochrony prawnej zabytku. Zdaniem Sądu zasadnie podniesiono w skardze zarzut naruszenia przepisów postępowania. Przypomnieć należy, że w rozpoznawanej sprawie z wnioskiem o skreślenie z rejestru zabytków założenia parkowo – ogrodowego w G. wystąpiła spółka I. S.A., co wynika z pisma z dnia 18 kwietnia 2019 r. ( d: k-161 akt adm.). Z powyższego wniosku wynika również, że spółka uzupełniła wniosek [...]WKZ ekspertyzą prawną opracowaną przez dr hab. K. Z.. We wspomnianym wniosku inwestor wskazuje, iż w sprawie nie zostało podjęte postępowanie z urzędu, na wniosek [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Niemniej jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji (str. 2, akapit pierwszy), Minister objął postępowaniem skreślenie z rejestru zabytków założenia parkowo – ogrodowego w G.(lub jego części). Analizując zaskarżoną decyzję należy dojść do wniosku, iż Minister objął postępowaniem wniosek [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, skoro odnosił się do opracowania sporządzonego przez dr hab. Inż. arch. B. L., celem rozważenia ewentualnego skreślenia z urzędu "części terenu parku w G. wraz z otoczeniem". Minister podał, że celem tego opracowania jest "przedstawienie argumentów uzasadniających wprowadzenie korekty granic wpisu do rejestru zabytków woj. [...] zespołu dworsko-parkowego w M.". Powyższa opinia dołączona do akt, a przesłana do Ministra przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nie zawiera podpisu autorki, co zdaniem Ministra powoduje, że nie stanowi ona materiału dowodowego. Sąd w składzie orzekającym nie podziela stanowiska Ministra, iż brak podpisu pod ekspertyzą dr hab. Inż. arch. B. L. dyskwalifikował jej opinię, z tego względu że ekspertyza ta została przesłana przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Należało ustalić w ocenie Sądu, czy wysyłający ekspertyzę organ ([...]WKZ) posiada podpisaną opinię, a tylko omyłkowo przesłał egzemplarz niepodpisany. Zwrócenia uwagi wymaga pewna niekonsekwencja Ministra, bowiem z jednej strony nie uznając ekspertyzy jako dowód, przytacza jej fragmenty (str. 5 decyzji) i odnosi się do niej. Nadto Sąd stwierdza, że ekspertyza sporządzona przez dr hab. Inż. arch. B. L. została wymieniona jako materiał przy sporządzeniu opinii przez Narodowy Instytut Dziedzictwa Oddział Terenowy w [...] (co wynika ze str. 1 opinii, dowód akta adm.). W tej sytuacji Sąd doszedł do przekonania, że organ nie przeanalizował jednak dowodów zgromadzonych w aktach sprawy i nie dokonał ich swobodnej oceny ograniczając się do wybiórczego powtórzenia ustaleń faktycznych oraz ogólnikowych wniosków zawartych w opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa Oddział Terenowy w [...]. Zasadnie podniesiono zatem w skardze zarzut naruszenia przepisów postępowania, bowiem niedostatecznie przeprowadzono postępowanie, nie wyjaśniając przyczyn braku podpisu pod ekspertyzą dr hab. Inż. arch. B. L. i z powodu braku podpisu ją pomijając. Z kolei z opinii sporządzonej przez Narodowy Instytut Dziedzictwa Oddział Terenowy w [...] nie wynika jednoznacznie czy ekspertyza powyższa podlegała analizie i w jakim stopniu. Opinia Instytutu nie odnosi się do skreślenia z rejestru zabytków części założenia parkowo – ogrodowego, co wydaje się brał również pod uwagę Minister w zaskarżonej decyzji ( str. 2 decyzji pierwszy akapit). Pozwala to na przyjęcie, że organ nie dokonał analizy całego materiału dowodowego, tym samym naruszył art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. W tej sytuacji zasadne okazały się zarzuty naruszenia przepisów postępowania, bowiem mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Wskazać przy tym należy, że zasada swobodnej oceny dowodów uregulowana w art. 80 k.p.a. pozwala organowi administracji publicznej na dokonanie własnej oceny wartości poszczególnych dowodów. Ponownie rozpoznając sprawę Minister uwzględni argumentację Sądu, uzupełniając postępowanie dowodowe w zakresie podpisu pod ekspertyzą dr hab. Inż. arch. B. L., wyjaśniając kwestię zakresu uwzględnienia powyższej ekspertyzy w opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa Oddział Terenowy w [...] pod kątem skreślenia z rejestru zabytków części założenia parkowo – ogrodowego i na podstawie całokształtu materiału dowodowego dokona ponownej oceny wniosku skarżącej. Ocena zarzutów zawartych w skardze co do naruszenia przepisów prawa materialnego jest przedwczesna. Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., uwzględniając zwrot uiszczonego wpisu (200 zł), koszty zastępstwa procesowego (480 zł) i zwrot opłaty od pełnomocnictwa(17 zł).