I C 1740/24

<p>Sygn. akt I C 1740/24</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 4 listopada 2025 roku</p> <p>Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="186"/> <col width="525"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSO Tadeusz Trojanowski</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>protokolant sądowy Monika Atałap</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2025 roku w Gliwicach</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">(...)</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">D. C.</span>, <span class="anon-block">B. C.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>1.  oddala powództwo;</p> <p>2.  zasądza od powoda na rzecz pozwanego <span class="anon-block">D. C.</span> kwotę 5417 (pięć tysięcy czterysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia prawomocności wyroku;</p> <p>3.  zasądza od powoda na rzecz pozwanej <span class="anon-block">B. C.</span> kwotę 5417 (pięć tysięcy czterysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia prawomocności wyroku.</p> <p>SSO Tadeusz Trojanowski</p> <p>Sygn. akt I C 1740/24</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyroku z dnia 4 listopada 2025 roku</p> <p>Powód <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> wniósł o zasądzenie od pozwanych <span class="anon-block">D. C.</span> i <span class="anon-block">B. C.</span> kwoty 485.122,75 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 8 listopada 2024 r. tytułem zwrotu świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego na podstawie <span class="anon-block">umowy nr (...)</span> z dnia 29 września 2006 r., ewentualnie zasądzenia powyższej kwoty w częściach równych po 242.561,37 zł od każdego z pozwanych ze wskazanymi odsetkami. Niezależnie od powyższego domagał się także zasądzenia solidarnie od pozwanych kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Powód wniósł nadto o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy z powództwa pozwanych, aktualnie rozpoznawanej przez Sąd Okręgowy w Warszawie (sygn. akt XXVIII C 6210/23), w której podniesiono zarzut nieważności umowy kredytu.</p> <p>Uzasadniając swoje stanowisko, powód wskazał, że strony zawarły umowę kredytu, na podstawie której bank wypłacił pozwanym kapitał w wysokości 485.122,75 zł, a pozwani dokonywali spłat rat zgodnie z harmonogramem. Pozwani wystąpili jednak w odrębnym procesie z żądaniem stwierdzenia nieważności umowy, co przesądza o konieczności zawieszenia niniejszego postępowania do czasu jego prawomocnego rozstrzygnięcia. Zdaniem powoda, niezależnie od wyniku tamtej sprawy, w razie ustalenia nieważności umowy pozwani zobowiązani są do zwrotu otrzymanego od banku kapitału, gdyż skutkiem nieważności umowy jest obowiązek rozliczenia świadczeń spełnionych bez podstawy prawnej na zasadach przewidzianych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 410 § 1)">art. 410 § 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a> </p> <p>Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów procesu. Wskazali, że roszczenie powoda jest przedwczesne, ponieważ sprawa o stwierdzenie nieważności umowy kredytu pozostaje w toku przed Sądem Okręgowym w Warszawie, a powód wciąż traktuje umowę jako ważną i oczekuje jej wykonywania. Dodatkowo podnieśli zarzut przedawnienia. Ewentualnie zgłosili zarzut potrącenia kwoty w łącznej wysokości 485.122,75 zł z roszczeniem powoda o zwrot kapitału w kwocie 485.122,75 zł.</p> <p>W toku procesu Sąd Okręgowy w Gliwicach postanowieniem z dnia 15 stycznia 2025 r. zawiesił postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia sprawy o ustalenie nieważności umowy kredytu (XXVIII C 6210/23). Po uprawomocnieniu się wyroku stwierdzającego nieważność umowy, postępowanie w niniejszej sprawie zostało podjęte postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2025 r.</p> <p>Na rozprawie w dniu 4 listopada 2025 r. pełnomocnicy stron podtrzymali dotychczasowe stanowiska. Pełnomocnik pozwanych podał, że strona pozwana nie otrzymała żadnego pisma z banku po złożeniu oświadczenia o potrąceniu. Pełnomocnik powoda wskazał, że bank uznaje oświadczenie o potrąceniu częściowo za nieskuteczne w tym na pewno w zakresie skapitalizowanych odsetek za opóźnienie z pkt 6 oświadczenia.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił.<br/> </strong> </p> <p>W dniu 29 września 2006 r. <span class="anon-block">D. C.</span> i <span class="anon-block">B. C.</span> zawarli z powodem umowę kredytu <span class="anon-block">(...)</span> nr <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...)</span>. Zgodnie z jej treścią bank udzielił pozwanym kredytu w kwocie 202.683,41 CHF na zakup nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem jednorodzinnym położonej w <span class="anon-block">B.</span>.</p> <p>Bank uruchomił kredyt i środki zostały wypłacone w następujących transzach: w dniu 31 października 2006 r. w wysokości 29.088,25 CHF co stanowiło równowartość 69.622,73 PLN, w dniu 31 października 2006 r. w wysokości 173.595,16 CHF co stanowiło równowartość 415.500,02 PLN.</p> <p>Pozwani rozpoczęli spłatę zobowiązania zgodnie z harmonogramem i dokonywali spłat rat kapitałowo–odsetkowych. Do października 2022 r. uiścili na rzecz powodowego banku łącznie 540.900,84 zł.</p> <p> <span class="anon-block">D. C.</span> i <span class="anon-block">B. C.</span> w 2022 roku wytoczyli przeciwko powodowi powództwo o ustalenie nieważności wyżej opisanej umowy kredytu i zapłatę (sprawa XXVIII C 6210/23). W związku z wątpliwościami co do ważności umowy w toku postępowania pismem z dnia 18 września 2022 r. bank wezwał kredytobiorców do spłaty kapitału w wysokości 485.122,75 PLN. Natomiast pismem z dnia 28 listopada 2022 r. kredytobiorcy wezwali bank do zwrotu środków pobranych przez bank w wysokości 545.445,71 PLN.</p> <p>Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Warszawie ustalił, że umowa kredytu mieszkaniowego <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...)</span> jest nieważna i zasądził od banku na rzecz kredytobiorców łącznie 76.958,27 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 16 grudnia 2022 r. Wyrok z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi banku 31 stycznia 2025 r. od wydanego orzeczenia nie została złożona apelacja, zatem wyrok się uprawomocnił.</p> <p>Pismem z dnia 13 lutego 2025 r. pozwani złożyli oświadczenie o potrąceniu kwoty w łącznej wysokości 485.122,75 zł tytułem roszczenia:</p> <p>1.  o zwrot bezpodstawnie uiszczonych w walucie PLN w okresie od dnia 5 grudnia 2006 roku do dnia 7 grudnia 2020 roku rat kapitałowo-odsetkowych – kwota 465.942,57 zł;</p> <p>2.  o zwrot bezpodstawnie uiszczonej w walucie PLN składki z tytułu ubezpieczenia od czasu ustanowienia zabezpieczenia kredytu pobranej w dniu 25 października 2006 roku – kwota 282,61 zł;</p> <p>3.  o zwrot bezpodstawnie uiszczonych w walucie PLN składek z tytułu ubezpieczenia kredytowanego wkładu finansowego pobranych w dniach 25 października 2006 roku i 26 października 2011 roku – kwota 3.982,54 zł;</p> <p>4.  o zwrot bezpodstawnie uiszczonych w walucie PLN opłat dodatkowych za wysłanie zawiadomienia pobranych w okresie od 4 listopada 2008 roku do 7 grudnia 2010 roku i w dniu 11 czerwca 2012 roku – kwota 229,72 zł;</p> <p>5.  o zwrot bezpodstawnie uiszczonej w walucie PLN opłaty dodatkowej za wydanie zaświadczenia pobranej w dniu 29 września 2022 roku – kwota 50,00 zł;</p> <p>6.  o zwrot części skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty wskazanej w ust. 1 powyżej, za okres od dnia 6 grudnia 2022 roku do dnia 7 listopada 2024 roku – kwota 16.635,31 zł,</p> <p>z roszczeniem Banku o zwrot kwoty kredytu w wysokości 485.122,75 zł wypłaconej na podstawie nieważnej umowy kredytu mieszkaniowego <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p>Opisany stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane wyżej dowody w postaci dokumentów, które podlegały zaliczeniu w poczet materiału dowodowego na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 243(2))">art. 243^{<!-- -->2} k.p.c.</a> Prawdziwość oraz autentyczność dokumentów nie została zakwestionowana przez żadną ze stron.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd zważył.<br/> </strong> </p> <p>Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.</p> <p>W pierwszej kolejności rozważenia wymagał podniesiony przez pozwanych zarzut przedawnienia. Zarzut ten okazał się bezzasadny, gdyż dopiero prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2024 r., jednoznacznie przesądził o nieważności umowy kredytu zawartej między stronami. Do tego momentu nie istniała prejudykatywna podstawa do żądania przez bank zwrotu kapitału w reżimie kondykcji wynikającej z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410)">art. 410 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a> Dopiero z chwilą prawomocnego ustalenia nieważności umowy stało się możliwe określenie terminu wymagalności wzajemnych roszczeń stron.</p> <p>Pozwani podnosili również zarzut przedwczesności pozwu. Ten zarzut również nie zasługiwał na uwzględnienie. Pozew został wniesiony 16 grudnia 2024 r., a więc w dacie wydania przez Sąd Okręgowy w Warszawie wyroku w sprawie prejudycjalnej, jednak jeszcze przed jego uprawomocnieniem. Zważyć należy, że w aktualnym stanie prawnym i orzeczniczym banki – jako strona zobowiązana do zwrotu świadczeń w razie nieważności umowy – znajdują się w sytuacji, w której dla ochrony własnych interesów zmuszone są wytaczać powództwa o zwrot kapitału, aby nie narażać się na zarzut przedawnienia. Z tego względu działanie powoda polegające na wniesieniu pozwu jednocześnie z wnioskiem o zawieszenie postępowania nie może być traktowane jako przedwczesne.</p> <p>Natomiast decydujące dla rozstrzygnięcia okazało się podniesione przez pozwanych oświadczenie o potrąceniu. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 498;art. 498 § 1)">art. 498 § 1 k.c.</a>, gdy dwie osoby są względem siebie jednocześnie wierzycielami i dłużnikami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelnością drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub innym organem państwowym. Skutek potrącenia określa <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 498;art. 498 § 2)">art. 498 § 2 k.c.</a>, zgodnie z którym obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.</p> <p>W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że potrącenie ma charakter czynności materialnoprawnej o skutku podobnym do spełnienia świadczenia. Jego funkcją jest uproszczenie rozliczeń pomiędzy stronami stosunku prawnego i uniknięcie konieczności dwustronnego spełniania świadczeń. Potrącenie stanowi zatem swoistą formę wykonania zobowiązania – po złożeniu skutecznego oświadczenia prowadzi do umorzenia wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej.</p> <p>Warunkiem skuteczności potrącenia jest, aby wierzytelności były wzajemne, jednorodzajowe, wymagalne i zaskarżalne. W niniejszej sprawie wszystkie te przesłanki zostały spełnione. Po stronie banku istniała wierzytelność o zwrot kapitału kredytu, zaś po stronie pozwanych wierzytelność o zwrot świadczeń nienależnych spełnionych na podstawie nieważnej umowy kredytu. Obie wierzytelności miały charakter pieniężny, były wymagalne oraz mogły być dochodzone przed sądem.</p> <p>Należy również wskazać, że potrącenie – jako instytucja prawa materialnego – ma charakter jednostronnej czynności prawnej, dochodzącej do skutku przez samo złożenie drugiej stronie oświadczenia woli (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 499)">art. 499 k.c.</a>). Dla skuteczności potrącenia nie jest konieczna zgoda wierzyciela ani akceptacja sądu. Wystarczające jest złożenie oświadczenia drugiej stronie w sposób, który umożliwia zapoznanie się z jego treścią. W niniejszej sprawie pozwani złożyli oświadczenie o potrąceniu już w dniu 13 lutego 2025 r., a więc bezpośrednio po prawomocnym zakończeniu sprawy prejudycjalnej i po powzięciu przez nich wiedzy o powstaniu stosunku kondykcyjnego. Oświadczenie to obejmowało kwotę 485.122,75 zł, odpowiadającą roszczeniu powoda w niniejszej sprawie.</p> <p>Co istotne oświadczenie o potrąceniu zostało złożone niezwłocznie, bank nie zakwestionował go skutecznie oraz brak jest jakiegokolwiek dokumentu, z którego wynikałoby, że powód odmówił uznania potrącenia, jedyny podniesiony przez pełnomocnika powoda zarzut częściowej bezskuteczności w zakresie skapitalizowanych odsetek z pkt 6 oświadczenia o potrąceniu jest gołosłowny, niewykazany żadnym dowodem.</p> <p>Kwoty wskazane w oświadczeniu o potrąceniu znajdują uzasadnienie w dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy oraz w treści umowy i zestawieniu spłaty. Skutek potrącenia ma charakter wsteczny (ex tunc) i następuje z dniem, w którym spełnione zostały przesłanki ustawowe, a więc z dniem, gdy obie wierzytelności stały się wymagalne. W konsekwencji, skoro wierzytelność banku z tytułu zwrotu kapitału oraz wierzytelność pozwanych o zwrot świadczeń nienależnych były wymagalne, to dokonane potrącenie doprowadziło do ich wzajemnego umorzenia.</p> <p>W świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 498;art. 498 § 1;art. 498 § 2)">art. 498 § 1 i 2 k.c.</a> wskutek złożonego oświadczenia doszło do umorzenia wzajemnych wierzytelności. Skoro więc roszczenie powoda zostało w całości skompensowane, brak było podstaw do przyjęcia, że po stronie pozwanych powstał stan opóźnienia w spełnieniu świadczenia, który mógłby uzasadniać naliczenie odsetek ustawowych (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1)">art. 481 § 1 k.c.</a>).</p> <p>Na ocenę zasadności roszczenia powoda wpływ miało prawomocne rozstrzygnięcie wydane w sprawie o sygn. XXVIII C 6210/23. Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Warszawie ustalił nieważność spornej umowy kredytu, a apelacja od tego orzeczenia nie została wniesiona. Prawomocne orzeczenie ma moc wiążącą (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365;art. 365 § 1)">art. 365 § 1 k.p.c.</a>) i stanowi prejudykat w niniejszym postępowaniu.</p> <p>Skoro umowa kredytu została prawomocnie uznana za nieważną, powodowy bank musiał liczyć się z tym, że dochodzenie roszczeń z tej umowy będzie wiązało się z obowiązkiem ponoszenia kosztów. Potrącenie stanowi jeden z prawem przewidzianych sposobów realizacji kondykcji w sporach frankowych, a skoro wierzytelność banku została w całości skompensowana, powództwo podlegało oddaleniu jako pozbawione podstaw.</p> <p>O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 § 1 i 3 k.p.c.</a>, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy. Powództwo zostało oddalone w całości, wobec czego powód jako strona przegrywająca obowiązany jest zwrócić pozwanym poniesione przez nich koszty procesu. Na koszty te złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika procesowego pozwanych w wysokości 10.800 zł, ustalone według § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz koszty pełnomocnictwa w wysokości 34 zł. Mając na uwadze, że pozwani pozostają w związku małżeńskim, a ich obrona była tożsama i wspólna, Sąd – zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą – rozdzielił te koszty po połowie, zasądzając od powoda na rzecz każdego z pozwanych kwotę po 5.417 zł.</p> <p>SSO Tadeusz Trojanowski</p> </div>