II SA/Gl 447/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2020 r. sprawy ze skargi H.K., G. K. i Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przymusowego wykupu nieruchomości oddala skargę UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: Kolegium) utrzymało w całości w mocy swoje rozstrzygnięcie z dnia [...] r. nr [...], którym odmówiło stwierdzenia nieważności własnej decyzji nr [...] z [...] r. Tą ostatnią Kolegium stwierdziło wydanie z naruszeniem prawa decyzji Naczelnika Gminy w P. z dnia. [...] r. (L. dz. [...]) w przedmiocie przymusowego wykupu nieruchomości. Ponadto uznało, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa i jednocześnie wywołała nieodwracalne skutki prawne, stąd brak było podstaw do jej unieważnienia. Kontrolowana przez Sąd decyzja Kolegium zapadła w następującym stanie faktycznym i prawny. Decyzją Naczelnika Gminy w P. z dnia [...] r. (L.dz. [...]), skierowaną do H. K., orzeczono o wykupie na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości obejmującej położne w P. działki: 1/ nr 1, karta mapy 2, obręb P. o powierzchni 0,0170 ha, 2) nr 2 karta mapy 2, obręb P. o powierzchni 0,1278 ha. Kolegium, w związku z żądaniami G. K., H. K. i Z. K. zawartymi w piśmie z dnia 27 listopada 2007 r., dokonało weryfikacji decyzji Naczelnika Gminy w P. z dnia [...] r. (L.dz. [...]), badając ją w trybie stwierdzenia nieważności. W jej następstwie decyzją z dnia [...] r. podjętą na podstawie m. in. art.158 § 1 i § 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 156 § 2 k.p.a. stwierdziło wydanie, z naruszeniem prawa decyzji Naczelnika Gmin w P. z dnia [...] r. (L. dz. [...]) w przedmiocie przymusowego wykupu nieruchomości (pkt -1 rozstrzygnięcia decyzji z dnia [...] r.), uznając, że decyzja Naczelnika Gminy w P. z dnia [...] r. (L. dz. [...]), została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co wypełnia przesłankę. określoną art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (pkt 2 rozstrzygnięcia decyzji z dnia [...] r.) i wywołała nieodwracalne skutki prawne, co wypełnia przesłankę określoną art. 156 § 2 k.p.a. (pkt 3 rozstrzygnięcia decyzji z dnia [...] r.). W piśmie z 14 listopada 2019 r. G. K., H. K. i Z. K. wystąpili do Kolegium z wnioskami o stwierdzenie nieważności decyzji tego organu z dnia [...] r. We wniosku wskazali na argumenty, które w trakcie prowadzonych wcześniej postępowań, jak i w samej skardze, były przywoływane. Podnoszą m.in., że decyzja Kolegium z [...] r. jest trwale niewykonalna, a zatem na podstawie art. 156 ust. 1 pkt 5 k.p.a. powinna być stwierdzona jej nieważność. Ponadto, w ich ocenie, nie ma w obrocie prawnym decyzji Naczelnika Gminy P. z [...] r., bowiem ta która znajduje się w obrocie prawnym, to decyzja Urzędu Gminy w P. podpisana przez osobę nieumocowaną prawnie tj. Kierownika Służby Rolnej – M. C. Zdaniem wnioskodawców, Wojewoda Śląski nie dokonał formalnego wywłaszczenia. Nie nastąpiło także pozbawienie ich prawa własności, gdyż z ostatecznej decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z [...] r. Aktu Własności Ziemi wyraźnie wynikało, że właścicielem przedmiotowych działek byli H. K. oraz H. K. W stosunku; do H. K. nie było przeprowadzone żadne postępowanie administracyjne, zakończone wydaniem decyzji, a następnie przeniesienie własności na rzecz Skarbu Państwa przed właściwym Biurem Notarialnym, co było wymagane. Również H. K. nie został w skuteczny sposób pozbawiony praw własności, gdyż przeniesienie tego prawa nie nastąpiło przed właściwym biurem notarialnym. Zatem niezgodne z prawem jest sankcjonowanie przez Kolegium decyzji Urzędu Gminy w P., która nie wywoływała żadnych skutków prawnych. Urząd Gminy w P. dokonał nieważnej czynności prawnej. Pismem z 16 grudnia 2019 r. Kolegium zawiadomiło strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oraz o możliwości zapoznania się z aktami postępowania, składania wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji w sprawie W piśmie z.23 grudnia 2019: r. I. M. i J. M. wnieśli o oddalenie wniosków i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Stwierdzili, że są współwłaścicielami działki objętej KW nr [...]. Uczestnicy nabyli nieruchomość nr 3 w drodze przetargu ustnego nieograniczonego zorganizowanego przez Zasób Własności Rolnej Skarbu Państwa. Umowę sprzedaży uczestnicy zawarli w dniu [...] r. w formie aktu notarialnego. Następnie współwłaściciele dokonali częściowego zniesienia współwłasności, w ten sposób, że działka 3 została podzielona na trzy inne działki stając się własnością trzech małżeństw. Podziału dokonano w dniu [...] r. Działka 4 w ramach podziału współwłasności przypadła uczestnikom do ich majątku. Uczestnicy stali się współwłaścicielami działki 3 w drodze umowy sprzedaży zawartej ze Skarbem Państwa. Jeżeliby nawet w przedmiotowej sprawie organ ten nie był władny do zawarcia przedmiotowej decyzji, to uczestników chroni zasada rękojmi wiary ksiąg publicznych. Stanowisko to potwierdzono orzeczeniem Sądu Rejonowego w B. - prawomocnym wyrokiem z [...] r. sygn. akt [...]. W ramach tej sprawy uczestnicy zostali pozwani przez wnioskodawców o zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Sąd oddalił żądania wnioskodawców wskazując, że w decyzji z [...] r. podważanej, teraz przez wnioskodawców co do swojej: ważności wskazano wyraźnie, że roszczenia o odszkodowanie wnioskodawcy mogą kierować do Skarbu Państwa. Decyzją nr [...] z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach odmówiło stwierdzenia nieważności swojej decyzji nr [...] z [...] r. nie znajdując do tego postaw. Wnioskiem z dnia 22 stycznia 2020 r. H. K., G. K. i Z. K. wystąpili o ponowne rozpoznanie sprawy, ponosząc analogiczne argumenty jak w piśmie z 14 listopada 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją nr [...] z [...] r. utrzymało kwestionowane rozstrzygnięcie w mocy, podzielając stanowisko w nim wyrażone. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 lutego 2020 r. skarżący ponownie powołali okoliczności wskazane we wcześniejszych wnioskach z dnia 14 listopada 2019 r. oraz z dnia 22 stycznia 2020 r. żądając jednocześnie uchylenia zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej a także zasądzenia zwrotu kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący nie wykazali przesłanek nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r., a Sąd przesłanek takich również nie dostrzegł. Nie budzi żadnych wątpliwości, że skarga mogą odnieść skutek tylko w sytuacji, w której decyzja Kolegium z [...] r. byłaby obarczona wadą rażącego naruszenia prawa, a organ ten (Kolegium) rozpoznając sprawę z wniosku skarżących o stwierdzenie jej nieważności wady tej nie uznał i w ślad za tym odmówił unieważnienia decyzji Wójta Gminy P. z [...] r. Natomiast, jak wynika z akt postępowania, a zwłaszcza z rozstrzygnięcia oraz uzasadnienia decyzji z [...] r., Kolegium ustaliło, że decyzja Wójta była wydana z rażącym naruszeniem prawa, a więc zachodził przesłanka nieważności określona w art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a., natomiast odmówiło stwierdzenia nieważności ze względu na zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych, jakie decyzja wywołała. Wobec tego skarżący mają rację co do tego, że decyzja Wójta z [...] r. była obarczona wadą nieważności, natomiast nie oznacza to jej unieważnienia. W polskim systemie prawa administracyjnego zaistnienie przesłanki nieważności nie powoduje automatyczne uznanie jej za nieważną. Nie przyjmuje się, inaczej niż w sferze prawa cywilnego, konstrukcji bezwzględnej nieważności czynności prawnej. Nieważność ma charakter względny, o tyle, że dopiero wydanie decyzji stwierdzającej nieważność powoduje usunięcie aktu z obrotu prawnego z mocą wsteczną (konstrukcja unieważnialności decyzji). Jak wynika z analizy art. 156 § 1 w zw. z § 2 oraz art. 158 § 2 k.p.a. nie w każdym przypadku zaistnienie jednej z przesłanek nieważności wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. prowadzi do stwierdzenia nieważności decyzji. Nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Ostateczną i prawomocną decyzją nr [...] z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, potwierdziło wydanie na rażącym naruszeniem prawa (art. 156§ 1 pkt. 2 k.p.a.) Naczelnika Gminy w P. decyzji z dnia [...] r. (L. dz. [...]) w przedmiocie przymusowego wykupu nieruchomości, co wypełniało przesłankę stwierdzenia jej nieważności, jednocześnie jednak uznało, że zachodzi przesłanka negatywna, w postaci nieodwracalnych skutków prawnych jakie decyzja z [...] r. wywołała, co wykluczało jej unieważnienie w świetle art. 156 § 2 k.p.a. Kolegium w tej sytuacji mogło jedynie stwierdzić wydanie decyzji z naruszeniem prawa na podstawie art. 158 § 2 k.p.a., co uczyniło. Wobec powyższego zarzuty skarżących, które w istocie rzeczy dotyczą decyzji Naczelnika Gminy w P. z dnia. [...] r., wielokrotnie podnoszone na różnych etapach postępowań administracyjnych oraz sądowych, nie znajdują uzasadnienia. W szczególności w żaden sposób nie wskazują na podjęcie z rażącym naruszeniem prawa decyzji Kolegium z [...] r, a tylko to mogłoby stanowić podstawę stwierdzenia jej nieważności. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.