I OZ 11/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.A., B.A., J.A., P.A., S.A., T.A. i M.U. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2467/20 o odrzuceniu zażalenia A.A., B.A., J.A., P.A., S.A., T.A. i M.U. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2467/20 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji w sprawie ze skargi A.A., B.A., J.A., P.A., S.A., T.A. i M.U. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 31 sierpnia 2020 r. nr 2822/2020 w przedmiocie rozliczeń związanych z wywłaszczeniem nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE A.A., B.A., J.A., P.A., S.A., T.A. i M.U. (dalej: skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rozwoju z 31 sierpnia 2020 r., nr 2822/2020, w przedmiocie rozliczeń związanych z wywłaszczeniem nieruchomości. Wraz z wniesioną skargą skarżący wystąpili o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z 7 grudnia 2016 r., nr 106/BM/SP/V/2016, wskazując, że wykonanie przedmiotowych decyzji skutkowałoby wyrządzeniem im znacznej szkody i spowodowałoby trudne do odwrócenia skutki. Podkreślono, że w niniejszej sprawie od skarżących należne jest 258282,39 zł, co stanowi bardzo dużą kwotę, której jednocześnie skarżący nie mają i nie są w stanie uiścić na rzecz Skarbu Państwa. Ponadto wskazano, że utrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji, w tym egzekucyjne dochodzenie zapłaty przez uprawnione organy doprowadzi do trudnych do odwrócenia skutków (zajęcia świadczeń z ubezpieczeń społecznych przysługujących skarżącym lub wynagrodzenia za pracę względnie zajęcia ruchomości lub nieruchomości). Postanowieniem z 9 lutego 2021 r., I SA/Wa 2467/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: p.p.s.a.), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta m. st. Warszawy. W dniu 8 marca 2021 r. skarżący wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie (k. 29 akt sąd.). Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 marca 2021 r. wezwano skarżących do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od powyższego zażalenia w kwocie 100 zł, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia zażalenia (k. 32 akt sąd.). Powyższe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżących w dniu 10 maja 2021 r. (k. 34 akt sąd.). Wyznaczony przez Sąd termin upłynął bezskutecznie 17 maja 2021 r. Skarżący uiścili wpis sądowy 18 maja 2021 r. (k. 35 akt sąd.). Postanowieniem z 17 czerwca 2021 r., I SA/Wa 2467/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., odrzucił zażalenie skarżących na postanowienie z 9 lutego 2021 r. O zwrocie wpisu sądowego od zażalenia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli skarżący, wnosząc o jego uchylenie oraz wskazując, że opłatę od zażalenia wniesiono prawidłowo, a jedynie jej księgowanie na rachunku Sądu zostało dokonane w dniu następnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W przypadku braku opłaty przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Stosownie natomiast do treści art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Z powyższych przepisów wynika, że zasadą jest obowiązek uiszczenia wpisu sądowego w ustawowym terminie od wnoszonego przez stronę pisma. Wyjątki od takiego obowiązku wymieniają przepisy ustawy p.p.s.a. i są to podmiotowe zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów (art. 239) czy też instytucja prawa pomocy (art. 243 p.p.s.a. i następne). Zgodnie z art. 219 § 1 p.p.s.a. opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie, z kolei art. 219 § 2 p.p.s.a. stanowi, że opłatę sądową uiszcza się gotówką do kasy właściwego sądu administracyjnego lub na rachunek bankowy właściwego sądu. Z treści powyższych przepisów wynika, że wpis uiszczony oznacza wpis uiszczony bezpośrednio w kasie sądu lub wpis uiszczony na rachunek bankowy sądu. W przepisach tych ujęto reguły, które w przypadku wpłaty do kasy właściwego sądu administracyjnego przewidują formę płatności – tylko gotówką, zaś w przypadku wpłaty na rachunek bankowy sądu kwestia formy płatności nie jest określona. Z tej perspektywy akceptowalna będzie każda forma płatności, dzięki której możliwe stanie się doprowadzenie do uznania odpowiednią kwotą pieniężną rachunku bankowego sądu, a więc zarówno forma gotówkowa, jak i różne formy obrotu bezgotówkowego (por. uzasadnienie uchwały 7 sędziów NSA z 22 stycznia 2018 r., I FPS 3/17). W doktrynie i orzecznictwie utrwalone zostało stanowisko, że w przypadku uiszczenia wpisu na rachunek bankowy, datą uiszczenia opłaty jest data przyjęcia przelewu przez bank, w którym zlecający przelew ma rachunek z kwotą wystarczającą na pokrycie wpisu (por. postanowienie NSA z 3 grudnia 2018 r., II FZ 615/18). Momentem mającym znaczenie dla oceny daty uiszczenia opłaty sądowej przelewem jest moment złożenia dyspozycji przez stronę, a nie dzień realizacji przelewu, czyli zaksięgowania wpłaconej kwoty pieniężnej na rachunku bankowym zleceniodawcy (por. postanowienie NSA z 6 sierpnia 2019 r., I FZ 130/19). Za datę uiszczenia wpisu należy przyjąć dzień zlecenia przelewu, chyba że podmiot wydający zlecenie sam je odroczył, np. ustawiając dyspozycję dopiero na dzień następny. Przy uiszczeniu opłaty przelewem decyduje zatem data złożenia przez stronę zlecenia dokonania przelewu w banku lub instytucji uprawnionej do przyjmowania zleceń, pod warunkiem, że w tej dacie, a przynajmniej przed upływem terminu do wniesienia opłaty istniało pokrycie tej kwoty na rachunku strony. Nie ma wówczas znaczenia to, kiedy bank lub instytucja finansowa faktycznie wykonała polecenie przelewu (por. postanowienie NSA z 12 lipca 2017 r., II GZ 542/17). Celem uznania, że datą istotną dla stwierdzenia, iż wpis został uiszczony w terminie, jest data zlecenia przelewu, a nie data jego wykonania przez bank zlecającego lub instytucję uprawnioną do przyjmowania zleceń, jest uniknięcie zamknięcia drogi sądowej w sytuacji, gdy podmiot dokonał wszystkich zależnych od siebie czynności w celu wykonania wezwania w terminie, zaś faktyczna realizacja płatności nastąpiła po terminie z przyczyn leżących wyłącznie po stronie podmiotu realizującego wpłatę. W takim przypadku przyjęło się uważać, że złożenie polecenia przelewu w terminie oznacza wypełnienie wezwania w terminie, jeśli strona posiadała w momencie składania zlecenia (lub najpóźniej przed upływem terminu do wniesienia opłaty) odpowiednie środki na rachunku na pokrycie tej opłaty, a przelew został rzeczywiście zrealizowany. Szczególnego zaakcentowania w niniejszej sprawie wymaga uchwała NSA w składzie siedmiu sędziów z 22 stycznia 2018 r., I FPS 3/17, w której przyjęto, że "W przypadku uiszczania opłaty sądowej na rachunek bankowy właściwego sądu administracyjnego, stosownie do art. 219 § 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), za pośrednictwem krajowej instytucji płatniczej w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1572, z późn. zm.), dzień przekazania środków pieniężnych tej instytucji lub jej agentowi jest równoznaczny z dniem uiszczenia opłaty, o ile doszło do uznania rachunku bankowego sądu należną kwotą". W niniejszej sprawie zarządzeniem z 15 marca 2021 r. wezwano skarżących do solidarnego uiszczenia wpisu, skutecznie je doręczając w dniu 10 maja 2021 r., w związku z czym termin do uiszczenia wpisu sądowego upłynął w dniu 17 maja 2021 r. Z załączonego do akt sprawy Rejestru Opłat Sądowych (k. 35 akt sąd.) wynika, że datą obciążenia/wpłaty rachunku a także datą rozrachunku jest 18 maja 2021 r., a więc 1 dzień po terminie przewidzianym do dokonania tej czynności. Skoro zaś termin do uiszczenia wpisu sądowego upłynął bezskutecznie w dniu 17 maja 2021 r., czynność ta dokonana dopiero w dniu 18 maja 2021 r. była, zgodnie z art. 85 p.p.s.a., bezskuteczna. W związku z powyższym stwierdzić należy, że zasadnie zaskarżonym postanowieniem Sąd I instancji odrzucił przedmiotowe zażalenie. Podkreślenia wymaga również, że twierdzenie profesjonalnego pełnomocnika skarżących, że opłata od zażalenia została wniesiona prawidłowo, a jej księgowanie przez Sąd zostało dokonane w dniu następnym nie zostało poparte żadnymi dowodami, np. potwierdzeniem złożenia dyspozycji przelewu w terminie. Dostępne sądowi dane z przelewu bankowego (ujawnione na k. 35 akt sąd.) nie potwierdzają takiej tezy. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.