II SA/Rz 772/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa Sędziowie WSA Paweł Zaborniak /spr./ AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 października 2022 r. sprawy ze skargi B. P. na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] z dnia 9 maja 2022 r. nr RZ.RUZ.4219.6.2022.JP w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] na rzecz skarżącej B. P. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Przedmiotem skargi B. P. (dalej: "Skarżącej") jest postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "Dyrektor RZGW, "Organ odwoławczy" lub "Organ II instancji"), wydane w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że zawiadomieniem z dnia 7 grudnia 2021 r. Burmistrz [...] przekazał Dyrektorowi Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "Organ I instancji") wniosek Skarżącej o uregulowanie cieku wodnego w W. Postanowieniem z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie legalizacji urządzenia wodnego na działce nr [...] w W. Organ I instancji podniósł, że na działce objętej wnioskiem skarżącej nie istnieje rów melioracyjny, a zatem wskazywana przez skarżącą bruzda na nieruchomości nie może być traktowana jako urządzenie wodne. W ocenie Organu I instancji, w realiach opisywanej sprawy ewentualne zastosowanie znajduje art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 2233 z późn. zm.) – dalej: "u.P.w.", normujący postępowanie o naruszenie stosunków wodnych na gruncie. Niemniej organem właściwym w sprawie o uregulowanie stosunków wodnych jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta. To zaś, zdaniem Organu I instancji obligowało do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.) – dalej: "K.p.a." w zw. art. 190 u.P.w. We wniesionym zażaleniu Skarżąca zakwestionowała stanowisko Organu I instancji odnośnie braku podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego. Podniosła, że na działce sąsiedniej wykonano wykop, w którym ułożono rurę ( 600 mm odprowadzająca wody z wylotem na działkę Skarżącej. Ponadto rura ma długość przekraczającą 10 m, wobec czego stanowi urządzenie wodne w rozumieniu art. 16 pkt 65 u.P.w. Postanowieniem z dnia 9 maja 2022 r., nr RZ.RUZ.4219.6.2022.JP, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a., stwierdził niedopuszczalność zażalenia. Organ odwoławczy podniósł, że Skarżąca nie była stroną postępowania prowadzonego w przedmiocie legalizacji urządzenia wodnego na działce nr [...] w W., a zakwestionowane zażaleniem postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania otrzymała jedynie do wiadomości. Nie była zatem uprawniona do skutecznego zainicjowania postępowania zażaleniowego. Okoliczność ta obligowała do stwierdzenia niedopuszczalności wniesionego przez Skarżącą środka zaskarżenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, B. P. wniosła o uchylenie zaskarżanego postanowienia. Zdaniem Skarżącej Organ odwoławczy wydał zaskarżone rozstrzygnięcie w oparciu o wadliwie ustalony stan faktyczny sprawy, czym naruszył art. 7 i art. 77 K.p.a. Organ odwoławczy błędnie przyjął zarówno, że wnioskowana sprawa nie podlegała kognicji Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, jak również, że Skarżąca nie jest podmiotem legitymowanym do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga została uwzględniona z przyczyn, które należało dostrzec z urzędu. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a. Otóż w myśl tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, o czym stanowi z kolei art. 120 p.p.s.a. Przedmiotem swej skargi B. P. uczyniła postanowienie Dyrektora wydane w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia wniesionego od postanowienia Organu I instancji o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie legalizacji urządzenia wodnego. Według Organu odwoławczego skarżącą strona nie posiada przymiotu strony postępowania administracyjnego, co musiało skutkować stwierdzeniem niedopuszczalności wniesionego środka zaskarżenia – zażalenia. Kwestionowane postanowienie oparto na art. 134 K.p.a. uznając, że w tej sytuacji zażalenie B. P. nie jest dopuszczalne. Wobec dookreślonego w postanowieniach przedmiotu sprawy administracyjnej jakim jest legalizacja urządzenia wodnego należy przypomnieć, że przepisy ustawy – Prawo wodne ustalają wiążącą definicję strony w sprawie legalizacji urządzeń wodnych. Odbiega ona od ogólnie stosowanej definicji strony postępowania administracyjnego, wypływającej z art. 28 K.p.a. W myśl art. 190 ust. 15 u.P.w. w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o likwidacji urządzenia wodnego przepisy art. 401 i art. 402 stosuje się odpowiednio. Przepis odesłania w postaci art. 401 ust. 1 u.P.w. stanowi : Stroną postępowania w sprawach dotyczących pozwoleń wodnoprawnych jest wnioskodawca oraz podmioty, na które będzie oddziaływać zamierzone korzystanie z wód, lub podmioty znajdujące się w zasięgu oddziaływania planowanych do wykonania urządzeń wodnych. Zatem Organ odwoławczy stosując odpowiednio w/w przepis u.P.w. winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające pod kątem spełnienia przez skarżącą podanych w nim kryteriów definicji strony w postępowaniu legalizacyjnym. To zaś oznacza powinność ustalenia czy istnieje realna możliwość oddziaływania przedmiotowego rowu na prawa rzeczowe skarżącej strony. Z analizy zaskarżonego do WSA postanowienia wynika w sposób jednoznaczny, że takiej analizy w działaniach Dyrektora zabrakło. Otóż Organ odwoławczy ograniczył pole swych ustaleń wyłącznie do tego czy B. P. uczestniczyła na prawach strony w postępowaniu dotyczącym legalizacji urządzenia wodnego i czy była adresatem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Tego rodzaju czynności procesowe w świetle powyższej definicji ustawowej pojęcia strony postępowania były niewystarczające do tego, aby definitywnie zastosować wobec skarżącej przepis art. 134 K.p.a. i wydać postanowienie stwierdzające niedopuszczalność wniesionego zażalenia. Zdaniem Sądu, bez dokładnego wyjaśnienia czy rów na działce nr [...] w W. wpływa na prawa żalącej się strony nie można było rozstrzygać o istnieniu po jej stronie interesu prawnego w rozumieniu art. 28 K.p.a. w zw. z art. 190 ust. 15, art. 401 ust. 1 u.P.w. W szczególności Organ Wód Polskich nie poddał koniecznej w tych okolicznościach ocenie treści pisma B. P. z dnia 14 kwietnia 2021 r., jak również decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] listopada 2021 r., znak : [...]. W świetle tych dowodów opisany w postanowieniu Organu I instancji rów kryty odprowadzający wody opadowe oddziałuje w sposób negatywny na użytkowaną przez B. P. działkę o nr [...] w W. Może to świadczyć o spełnieniu kryterium ustawowego z art. 401 ust. 1 u.P.w. przez żalącą się B. P. Z tych przyczyn stwierdzić należało naruszenie przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia przepisu art. 134 K.p.a. w zw. z art. 28 K.p.a., art. 190 ust. 15 i art. 401 ust. 1 u.P.w. Organ Wód Polskich ponownie rozpatrując zażalenie B. P. kierować się będzie dokonaną wyżej oceną prawną swych dotychczasowych działań procesowych, co powinno polegać na odniesieniu stanu faktycznego sprawy w której wydano postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania do powołanych wyżej przepisów u.P.w o stronie postępowania legalizacyjnego. Niezależnie od tego należy pamiętać o tym, że o przymiocie strony nie można rozstrzygać wyłącznie na podstawie skierowania aktu administracyjnego do wiadomości skarżącego się podmiotu. Z tych powodów należało orzec o uwzględnieniu skargi na podstawie art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. O kosztach postępowania obejmujących wpis sądowy w kwocie 100 zł orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.