V U 837/25

Sądy powszechne2026-03-03

Sygnatura

V U 837/25

Data orzeczenia

2026-03-03

Rodzaj

SENTENCE

Sędziowie

Urszula Sipińska-Sęk (PRESIDING_JUDGE)

Podstawa prawna

art. 477^14^§1 k.p.c.

Treść orzeczenia

Sygn. akt V U 837/25 <div> <h2>WYROK</h2> W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 marca 2026 r. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia Urszula Sipińska-Sęk Protokolant: st. sekr. sądowy Zofia Aleksandrowicz po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2026 r. w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie  sprawy z wniosku G. G.  przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. o wysokość świadczenia  na skutek odwołania G. G.  od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia (...) sygn.: (...) oddala odwołanie; Sygn. akt V U 837/25 </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> Decyzją z dnia (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T., odmówił G. G.prawa do ponownego obliczenia emerytury na podstawie art. 26 c ustawy emerytalnej. W uzasadnieniu wskazano, że decyzją z dnia (...) przyznano ubezpieczonej emeryturę od (...) i obliczono jej wysokość zgodnie z art. 183 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, tj. dla osób, które nie były członkami OFE. Wnioskodawczyni nie pobierała emerytury kapitałowej zatem brak jest podstaw do ponownego obleczenia emerytury z FUS na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 26 c)">art. 26c ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>, zgodnie z którym po osiągnieciu wieku emerytalnego wynoszącego 65 lat prze osobę, która pobierała okresową emeryturę kapitałową do dnia poprzedzającego osiągnięcie tego wieku, emeryturę z Funduszu oblicza się ponownie z urzędu na zasadach określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 26)">art. 26</a>. G. G. w złożonym dnia (...) odwołaniu wskazała, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją i wniosła o ponowne obliczenie wysokości jej emerytury z uwagi na osiągniecie 65 roku życia. Wskazała, że zgodnie ze zmianami wprowadzonymi od 2013 roku każdy ubezpieczony powinien mieć założone subkonto w ZUS. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania. Powielając argumentacje wskazaną zaskarżonej decyzji. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ustalił następujący stan faktyczny: G. G. urodzona (...) uprawniona była od dnia (...) do pobierania na stałe, renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową. (dowód: wniosek o rentę k. 13, decyzja ZUS z (...) k. 36 – akt ZUS) G. G. nie była członkiem otwartego funduszu emerytalnego – nie nabyła prawa do okresowej emerytury kapitałowej.  (okoliczność niesporna) W dniu (...) ubezpieczona złożyła wniosek o przyznanie prawa do emerytury. W rozpoznaniu tego wniosku decyzją z (...) ZUS przyznał ubezpieczonej emeryturę od (...) tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Podstawę obliczenia emerytury stanowiła kwota składek na ubezpieczenie emerytalne oraz kapitału początkowego z uwzględnieniem waloryzacji składek i kapitału początkowego zaewidencjonowanych na koncie do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury. Do ustalenia wysokości emerytury Zakład przyjął kwotę składek zaewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji w wysokości 321.091,39 zł, kwotę zwaloryzowanego kapitału początkowego wraz z rekompensatą w wysokości 455.042,36 zł, średnie dalsze trwanie życia wynoszące 257,70 miesięcy. Wysokość emerytury obliczona zgodnie z zasadami określonymi w art. 26 ustawy emerytalnej wyniosła 3.011,77 zł. Wnioskodawczyni od 1 stycznia 2020 roku do emerytury przysługiwało 50% renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową w kwocie 1.428,91 zł. Łączna wysokość obliczonego w ten sposób świadczenia wynosiła 4440,68 zł. (dowód: wniosek k. 41, decyzja z (...) k. 54 – akt ZUS) Wnioskodawczyni nie pobierała emerytury kapitałowej. (okoliczność niesporna) Sąd Okręgowy zważył co następuje: Odwołanie jest nieuzasadnione. Wnioskodawczyni, jako urodzonej po dniu 31 grudnia 1948 roku, przysługuje emerytura na podstawie zasad sprecyzowanych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 26;art. 25)">art. 26 i art. 25 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631 z późn. zm.) – dalej ustawa emerytalna. W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 26;art. 26 ust. 1)">art. 26 ust. 1</a> ww. ustawy emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia ustalonej w sposób określony w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 25)">art. 25</a> przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego, z uwzględnieniem ust. 5 i art. 183. Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 25;art. 25 ust. 1)">art. 25 ust. 1</a> ww. ustawy emerytalnej stanowi zaś, że podstawę obliczenia emerytury stanowi kwota składek na ubezpieczenia emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 173;art. 174;art. 175)">art. 173-175</a> oraz kwot środków zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 40 a)">art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych</a>, z zastrzeżeniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 185 ust. 1 a;art. 185 ust. 1 b;art. 185)">ust. 1a i 1b oraz art. 185</a>. Zgodnie z art. 8 w związku art. 5 ustawy 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych ( t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 926) oraz art. 24 ustawy emerytalnej członek otwartego funduszu emerytalnego nabywa prawo do okresowej emerytury kapitałowej, jeżeli: ukończył 60 lat oraz kwota środków zewidencjonowanych na subkoncie, ustalona na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego zostanie przyznana emerytura, jest równa lub wyższa od dwudziestokrotności kwoty dodatku pielęgnacyjnego. W rozumieniu zaś <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20082281507" title="Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych - Dz. U. z 2008 r. Nr 228, poz. 1507 (art. 3;art. 3 pkt. 4 a)">art. 3 pkt 4a ustawy z 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych</a> członek otwartego funduszu emerytalnego – to osoba fizyczna, która uzyskała członkostwo w otwartym funduszu emerytalnym zgodnie z przepisami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971390934" title="Ustawa z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych - Dz. U. z 1997 r. Nr 139, poz. 934 ()">ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych</a> (Dz.U. z 2017 r. poz. 870 i 1321 oraz z 2018 r. poz. 138) lub której środki są ewidencjonowane na subkoncie, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 40 a)">art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a>, a także osobę fizyczną, której środki zgromadzone na jej rachunku w otwartym funduszu emerytalnym zostały przekazane z tego funduszu na subkonto, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 40 a)">art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a>. W złożonym odwołaniu G. G. podniosła, że w związku zmianami w systemie ubezpieczeń społecznych, każdy ubezpieczony powinien mieć założone subkonto. Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 40 a)">art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (Dz.U. z 2025 r. poz. 350) reguluje prowadzenie przez ZUS subkonta, w ramach konta ubezpieczonego. Instytucja subkonta w ramach konta ubezpieczonego została wprowadzona przez <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20110750398" title="Ustawa z dnia 25 marca 2011 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem systemu ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 2011 r. Nr 75, poz. 398 ()">ustawę z dnia 25 marca 2011 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem systemu ubezpieczeń społecznych</a> (Dz.U. Nr 75, poz. 398 ze zm.). Przedmiotowa ustawa wprowadziła rozwiązanie, zgodnie z którym kwota składki emerytalnej stanowiąca różnicę pomiędzy dotychczasową wysokością składki emerytalnej, przekazywanej do otwartego funduszu emerytalnego, a nową wysokością składki emerytalnej przekazywanej do otwartego funduszu emerytalnego, będzie ewidencjonowania właśnie na subkoncie w ramach konta ubezpieczonego. Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 40 a;art. 40 a ust. 1)">art. 40a ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> stanowi, że w ramach konta ubezpieczonego Zakład prowadzi subkonto, na którym ewidencjonuje się informacje o zwaloryzowanej wysokości wpłaconych składek, o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 22;art. 22 ust. 3;art. 22 ust. 3 pkt. 1;art. 22 ust. 3 pkt. 1 lit. b;art. 22 ust. 3 pkt. 2)">art. 22 ust. 3 pkt 1 lit. b i pkt 2</a>, wraz z wyegzekwowanymi od tych składek odsetkami za zwłokę i opłatą prolongacyjną, o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 23;art. 23 ust. 2)">art. 23 ust. 2</a>, oraz kwotę środków odpowiadających wartości umorzonych przez otwarty fundusz emerytalny jednostek rozrachunkowych po poinformowaniu przez Zakład otwartego funduszu emerytalnego o obowiązku przekazania środków zgromadzonych na rachunku członka otwartego funduszu emerytalnego na fundusz emerytalny FUS, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 55;art. 55 ust. 1;art. 55 ust. 1 pkt. 1)">art. 55 ust. 1 pkt 1</a>, w związku z ukończeniem przez ubezpieczonego wieku niższego o 10 lat od wieku emerytalnego, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 24)">art. 24 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>, zwane dalej "subkontem". Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 111;art. 111 ust. 3;art. 111 ust. 4;art. 111 ust. 6)">art. 111 ust. 3, 4 i 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a> ubezpieczeni urodzeni po dniu 31 grudnia 1948 r., a przed dniem 1 stycznia 1969 r., z wyjątkiem osób pobierających emeryturę, mogą na swój wniosek przystąpić - poprzez zawarcie umowy - do wybranego otwartego funduszu emerytalnego w terminie do dnia 31 grudnia 1999 r. Termin ten uważa się za zachowany, jeżeli osoba urodzona w okresie określonym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 111 ust. 3)">ust. 3</a> nie podlegała obowiązkowi ubezpieczeń społecznych w 1999 r., lecz przystąpiła do otwartego funduszu emerytalnego w ciągu 6 miesięcy od powstania obowiązku ubezpieczenia po dniu 31 grudnia 1999 r. oraz w dniu powstania tego obowiązku nie ukończyła 50 lat. Obowiązek prowadzenia subkonta przez ZUS pozostaje w ścisłej korelacji z wyrażoną w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 22;art. 22 ust. 3)">art. 22 ust. 3</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 111)">art. 111 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a> zasadą, zgodnie z którą część składki emerytalnej wynosząca 7,3% podstawy jej wymiaru podlega szczególnemu (odrębnemu) reżimowi prawnemu. Oznacza to, że prowadzenie subkonta jest obligatoryjne w odniesieniu do wszystkich ubezpieczonych urodzonych po 31.12.1968 r., a także w przypadku tych ubezpieczonych urodzonych po 31.12.1948 r., a przed 1.1.1969 r., którzy dobrowolnie, na swój wniosek, przystąpili do OFE. Natomiast dla wszystkich ubezpieczonych, którzy urodzili się przed 1.1.1949 r. oraz ubezpieczonych urodzonych po 31.12.1948 r., a przed 1.1.1969 r., którzy nie zostali członkami OFE – z braku odpowiedniej podstawy prawnej – ZUS w ogóle nie może prowadzić subkont, choćby wnosili o to sami zainteresowani (Komentarz do art. 40a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych red. Gudowska 2014, wyd. 2/Wajda). Reasumując osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 r. nie mogą być członkami OFE oraz nie mają subkonta w ZUS. Dla osób ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1948 r., ale przed 1 stycznia 1969 r., ZUS prowadzi subkonto tylko jeżeli są one członkami OFE. Jednocześnie ubezpieczona jako urodzona po dniu 31 grudnia 1948 r., a przed dniem 1 stycznia 1969 r., mogła przystąpić do wybranego otwartego funduszu emerytalnego tylko na swój wniosek. A co w sprawie bezsporne wnioskodawczyni nie przystąpiła do otwartego funduszu emerytalnego. W takiej sytuacji cała składka na ubezpieczenie emerytalne ubezpieczonej, która nie przystąpiła do otwartego funduszu emerytalnego, przekazywana jest na FUS ( art. 111 ust 7 ustawy systemowej). Należy podkreślić, że tylko dla ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1968r., ZUS ma obowiązek prowadzenia subkonta bez względu na to, czy są członkami OFE, czy też nie. W niniejszej sprawie skarżąca G. G., urodzona przed 1 stycznia 1969 r., nie złożyła wniosku o przystąpienie do otwartego funduszu emerytalnego, a co za tym idzie nie posiadała subkonta i tym samym nie miała żadnych środków tam zgromadzonych. Co więcej ZUS nie mógłby prowadzić dla ubezpieczonej takiego subkonta, nawet gdyby sama o to wnosiła, z uwagi na nie przystąpienie przez nią do OFE. Tym samym do ubezpieczonej jako osoby, która nie pobierała okresowej emerytury kapitałowej, nie ma w ogóle zastosowania art. 26c ust. 1 ustawy emerytalnej. Zgodnie bowiem z tym przepisem emeryturę z Funduszu oblicza się ponownie z urzędu po osiągnieciu wieku emerytalnego wynoszącego 65 lat na zasadach określonych w art. 26 ustawy emerytalnej, tylko wobec takiej osoby, która pobierała okresową emeryturę kapitałową do dnia poprzedzającego osiągnięcie wieku emerytalnego 65 lat, z tym że do obliczenia emerytury przyjmuje się średnie dalsze trwanie życia ustalone dla wieku 65 lat, obowiązujące w dacie osiągnięcia tego wieku. Z tych względów Sąd Okręgowy na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 1)">art. 477 14§1 k.p.c.</a> orzekł jak w sentencji wyroku. </div>