III SA/Gl 129/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Asesor WSA Piotr Pyszny, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2022 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Kierownika Szkoły [...] z dnia 25 listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na studia doktoranckie 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Kierownika Szkoły [...] na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z 25 listopada 2021 r., Nr [...], Kierownik Szkoły [...] w C. (dalej: organ), na podstawie art. 200 ust. 5 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2021 r. poz. 478 z późn. zm.) w związku z art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej: k.p.a.) oraz w związku z § 6 ust. 8 Zasad rekrutacji do Szkoły [...] w roku akademickim 2021/2022 zatwierdzonymi Uchwałą nr [...] Senatu [...] z 24 lutego 2021 r. w sprawie: warunków i trybu rekrutacji do Szkoły [...] prowadzonej w roku akademickim 2021/2022, po rozpoznaniu wniosku M. R. (dalej: skarżący) o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z 11 października 2021 r., nr [...] o odmowie przyjęcia skarżącego do Szkoły [...] na rok akademicki 2021/2022. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że zgodnie z § 6 ust. 8 Zasad rekrutacji do Szkoły [...] w roku akademickim 2021/2022 podstawą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy może być jedynie wskazanie naruszenia warunków i trybu rekrutacji, a sam wniosek powinien dokładnie wskazać przepisy, które zostały naruszone. Dalej stwierdził, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jako przyczynę zaskarżenia wskazano niesłuszność argumentów przemawiających za nieprzyjęciem skarżącego do Szkoły [...], natomiast nie wskazano przepisów warunków lub trybu rekrutacji, które mogłyby być podstawą złożenia takiego wniosku. W ocenie organu odwołanie zawiera jedynie polemikę ze stanowiskiem Kierownika Szkoły [...], co do oceny pewnych faktów, która opiera się na podstawach pozaprawnych. Organ wskazał ponadto, że na dzień prowadzenia postępowania kwalifikacyjnego tj. 8 września 2021 r., skarżący posiadał status doktoranta pobierającego stypendium doktoranckie, co stanowiło jeden z argumentów uzasadniających wydanie decyzji o nieprzyjęciu do Szkoły [...]. Z kolei, na dzień złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, tj. 26 października 2021 r. skarżący nadal posiadał status doktoranta. Organ wskazał na art. 200 ust. 7 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, który stanowi, że jednocześnie można być doktorantem tylko w jednej szkole doktorskiej, co ma doniosłe znaczenie z dwóch powodów. Poprzez możliwość skoncentrowania swojej uwagi na jednym zakresie obowiązków związanych z odbywaniem studiów doktoranckich wpływa pozytywnie na jakość prowadzonych badań. Równocześnie ogranicza możliwość otrzymywania kilku stypendiów jednocześnie, które należy klasyfikować jako uzyskiwane z szeroko rozumianych środków publicznych. Środki te poddawane są szczególnym ograniczeniom w zakresie możliwości ich rozdysponowywania, zgodnie z zasadami określonymi w ustawie z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Zgodnie z art. 44 ust. 3 tej ustawy wydatki publiczne powinny być dokonywane w szczególności w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad: a) uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, b) optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów. Wydatki takie powinny być również dokonywane w sposób umożliwiający terminową realizację zadań. Wątpliwe jest, aby doktorant realizujący równolegle dwa sposoby kształcenia i prace badawcze był gwarantem ich terminowego wykonania z uzyskaniem najlepszych efektów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący zarzucił: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie: - rażące naruszenie art. 200 ust. 7 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez jego błędną wykładnię, a w efekcie jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że osoba kształcąca się na studiach doktoranckich nie może jednocześnie kształcić się w szkole doktorskiej, podczas gdy z treści wskazanego przepisu jasno wynika, iż ograniczenie możliwości kształcenia doktoranckiego dotyczy tylko i wyłącznie odbywania kształcenia w dwóch lub większej ilości szkół doktorskich, co wobec jednoznaczności ww. przepisu stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, - naruszenie art. 44 ust. 3 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 305 ze zm. zwanej dalej: u.f.p.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuzasadnionym uznaniu, że przyjęcie skarżącego do Szkoły [...], co z kolei wiąże się z otrzymywaniem przez niego stypendium doktoranckiego będzie stanowiło naruszenie zasad wydatkowania środków wskazanych w ww. przepisie, podczas gdy brak jest ustawowego zakazu łączenia studiów doktoranckich z kształceniem w szkole doktorskiej, co w efekcie oznacza - że nie ma prawnych w przeszkód w łączeniu pobierania stypendiów doktoranckich w ramach jednego i drugiego trybu kształcenia doktoranckiego; 2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - rażące naruszenie art. 107 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez formułowanie niewyczerpujących i nierzetelnych uzasadnień faktycznych i prawnych do wydawanych decyzji, a tym samym nieodpowiadających w pełni zasadzie przekonywania, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a, - rażące naruszenie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy dotkniętej wadą nieważności decyzji z dnia 11 października 2021 r.. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia do Szkoły [...], co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego polegajcej na wyprowadzeniu z tego materiału wniosków z niego niewynikających i przyjęcie, że skarżący nie może zostać przyjęty do szkoły doktorskiej z uwagi na posiadanie statusu doktoranta w związku z odbywanymi studiami doktoranckimi; - naruszenie art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz załatwienia jej w sposób uwzględniający interes społeczny i słuszny interes obywateli, w tym interes skarżącego, oraz poprzez prowadzenie postępowania w sposób uchybiający zaufaniu obywateli do organów Państwa; - naruszenie § 6 ust. 8 Uchwały, nr [...], Senatu [...] z 24 lutego 2021 r. w sprawie warunków i trybu rekrutacji do Szkoły [...]w roku akademickim 2020/2021 poprzez nieuzasadnione przyjęcie, iż w przedłożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wskazał naruszenia warunków lub trybu rekrutacji, podczas gdy we wspomnianym wniosku i w dołączonych do niego dokumentach jasno wyartykułowano przepisy prawne, do jakich uchybienia doszło w toku postępowania. W oparciu o te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie należy wskazać, że Sąd nie jest kolejnym organem administracji publicznej, uprawnionym do merytorycznego badania i rozstrzygania sprawy. To na organie spoczywał obowiązek wykazania w postępowaniu administracyjnym, że odmowa przyjęcia skarżącego na studia doktoranckie była uzasadniona. Należy przy tym podkreślić, że przedmiotem kontroli Sądu jest wydana w sprawie decyzja, a nie odpowiedź na skargę. Przepis art. 200 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce zawiera następujące zasady rekrutacji do szkoły doktorskiej: 1. Do szkoły doktorskiej może być przyjęta osoba, która posiada tytuł zawodowy magistra, magistra inżyniera albo równorzędny, albo osoba, o której mowa w art. 186 ust. 2. 2. Rekrutacja do szkoły doktorskiej odbywa się w drodze konkursu na zasadach określonych przez senat albo radę naukową. 3. Zasady, o których mowa w ust. 2, oraz program kształcenia, o którym mowa w art. 201 ust. 3, podmiot prowadzący szkołę doktorską udostępnia nie później niż 5 miesięcy przed rozpoczęciem rekrutacji. 4. Przyjęcie do szkoły doktorskiej następuje w drodze wpisu na listę doktorantów. 5. Odmowa przyjęcia do szkoły doktorskiej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Od decyzji przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. 6. Wyniki konkursu są jawne. 7. Jednocześnie można być doktorantem tylko w jednej szkole doktorskiej. 8. Osoba przyjęta do szkoły doktorskiej rozpoczyna kształcenie i nabywa prawa doktoranta z chwilą złożenia ślubowania. W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 200 ust. 5 ww. ustawy. Należy przy tym podkreślić, że odmowa przyjęcia do szkoły doktorskiej (ust. 5) powinna spełniać wszystkie wymagania sformułowane w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie organ uczelni nie sprostał w zaskarżonej decyzji powyższym wymogom. Decyzja zawiera wyłącznie ogólnikowe stwierdzenia, że przyjęcie skarżącego do szkoły doktorskiej doprowadziłoby do podwójnego finansowania postępowania awansowego ze środków publicznych. Z tego względu Komisja rekrutacyjna na posiedzeniu 8 września 2021 r. postanowiła o nieprocedowaniu wniosku skarżącego. W zaskarżonej decyzji, organ podnosi, że skarżący wbrew Zasadom rekrutacji do Szkoły [...] nie wskazał we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy naruszenia warunków i trybu rekrutacji, ponadto sam wniosek powinien dokładnie wskazać przepisy, które zdaniem skarżącego zostały naruszone. Tymczasem ani w decyzji z 11 października 2021 r., ani w decyzji z 25 listopada 2021 r. organ nie wskazał przepisów, które stanowiły materialnoprawną podstawę odmowy. A zatem organ zarzuca skarżącemu, że nie wskazał przepisów, które jego zdaniem zostały naruszone, w sytuacji, w której sam nie sprecyzował materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia. Co więcej z decyzji tej wynika, że organ odstąpił od procedowania wniosku skarżącego, zatem można przyjąć, że w przypadku skarżącego odstąpiono od zastosowania Zasad rekrutacji. Podstawą prawną decyzji nie mogły być również przepisy ustawy o finansach publicznych, do których organ błędnie odnosi się w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przedmiotem sprawy pozostaje wniosek o przyjęcie do Szkoły [...], a nie wniosek o przyznanie stypendium. Z decyzji organu powinny jasno wynikać zarówno ustalenia faktyczne jak i wyjaśnienie podstawy prawnej. Co do ustaleń faktycznych, organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie statusu skarżącego, który już we wniosku o przyjęcie na studia doktoranckie sygnalizował, że od 1 października 2021 r. nie będzie już doktorantem studiów [...] stopnia, bowiem zostanie skreślony z listy doktorantów wobec dwukrotnego przedłużania studiów doktoranckich z powodu prowadzenia długotrwałych badań naukowych. Organ nie odniósł się również do podnoszonej przez skarżącego w opinii Krajowej Reprezentacji Doktorantów możliwości jednoczesnego kształcenia na studiach doktoranckich i w szkole doktorskiej. W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organ odwołuje się wyłączenie do regulacji zawartej w art. 200 ust. 5 ustawy i art. 104 k.p.a. nie wskazując bliżej materialnoprawnej podstawy wydanego rozstrzygnięcia. Zaskarżona decyzja została wydana 25 listopada 2021 r. i nie zawiera żadnych informacji określających status skarżącego, wynika z niej jedynie, że na dzień prowadzenia postępowania kwalifikacyjnego i na dzień złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący posiadał status doktoranta. Uzasadnienie decyzji jest lakoniczne i zdawkowe, a tym samym nieprzekonujące i jako takie wymyka się spod kontroli Sądu. Podsumowując, organ nie zrealizował obowiązku wynikającego z art. 107 § 3 k.p.a. co do podania uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, przez co naruszył również zasadę przekonywania wskazaną w art. 11 k.p.a. Te naruszenia mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy powodują, że zaskarżona decyzja nie może pozostać się w obrocie prawnym. Wskazania co do dalszego procedowania w sprawie wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1. sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się wpis sądowy od skargi.