I SAB/Wa 114/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Bożena Marciniak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 września 2020 r. sprawy ze skargi M. C., Z. C., A. P. i A. C. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o zwrotu nieruchomości 1. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] września 2019 r. o zwrot nieruchomości oznaczonej jako "[...]" dz. nr [...] i nr [...], położonej w okolicach ul. [...] w [...], która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. C., Z. C., A. P. i A. C. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Pismem z [...] marca 2020 r. M. C., Z. C., A. P. oraz A. C. (dalej jako "skarżący") wnieśli skargę na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z [...] września 2019 r. o zwrot nieruchomości oznaczonej jako "[...]" dz. nr [...] i nr [...], położonej w okolicach ul. [...] w [...]. Skarżący zarzucili organowi naruszenie art. 12 § 1 i art. 35 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi wskazali, że w dniu [...] stycznia 2020 r. skierowali do Wojewody [...] ponaglenie na bezczynność organu, lecz Prezydent do dnia dzisiejszego sprawy co do meritum nie załatwił. Powołując się na powyższe, skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w możliwie najkrótszym terminie, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że wniosek o zwrot dotyczy roszczeń związanych z dawnym wywłaszczeniem, co do którego równolegle toczy się postępowanie nadzorcze. Prezydent podniósł również, że zawiadomieniem z [...] kwietnia 2020 r. wszczął przedmiotowe postępowanie i wezwał wnioskodawców do przedłożenia do akt sprawy dokumentów wskazujących pełne następstwo prawne po byłych właścicielach wywłaszczonej nieruchomości. Następnie postanowieniem z [...] kwietnia 2020 r., nr [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości, wywłaszczonej orzeczeniem PWRN z [...] lipca 1952 r., utrzymanym w mocy decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] kwietnia 1966 r. do czasu zakończenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] kwietnia 1966 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia PWRN z [...] lipca 1952 r. o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej na obszarze wsi [...] o pow. [...] ha [...] m2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga w zakresie bezczynności organu zaistniałej przed zawieszeniem postępowania jest zasadna. Ta bowiem zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu, przerywającego stan zwłoki. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Terminy w jakich postępowanie administracyjne powinno być ukończone określone zostały w art. 35 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej określanej jako "k.p.a.". Zgodnie z powołanym przepisem, załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Z kolei art. 36 § 1 k.p.a. nakłada na organy obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym - z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organ do dnia zawieszenia postępowania, które to zawieszenie wstrzymało bieg terminów przewidzianych w k.p.a. (art. 103 k.p.a.), pozostawał w stanie bezczynności przy rozpoznawaniu wniosku skarżących o zwrot nieruchomości. Podanie skarżących wpłynęło do organu [...] września 2019 r. i od tego momentu rozpoczął swój bieg dwumiesięczny termin na jego rozpoznanie przewidziany art. 35 § 3 k.p.a. Tymczasem do dnia wniesienia skargi Prezydent [...] przedmiotowego postępowania nie zakończył, nie podjął także wówczas aktu, który wstrzymałby bieg terminów załatwienia sprawy. Uczynił to dopiero po wniesieniu skargi wydając w dniu [...] kwietnia 2020 r. postanowienie o zawieszeniu postępowania. Podjęcie powyższego aktu nie znosi jednak stanu bezczynności jaka miała miejsce przed zawieszeniem postępowania. Powoduje natomiast, że do momentu podjęcia zawieszonego postępowania brak jest podstaw do zobowiązania organu, na podstawie art. 149 § 1 zd. pierwsze ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), do rozstrzygnięcia sprawy, w której organ pozostawał dotychczas w zwłoce. Stąd w tym zakresie Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego (pkt 2 sentencji). Jednakże, wydanie przez organ decyzji (postanowienia), po wniesieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania nie oznacza, że w zakresie, o którym mowa w art. 149 § 1a p.p.s.a., a więc dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie NSA z 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12, publik. w bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd również po zawieszeniu postępowania administracyjnego istnieje konieczność dokonania przez Sąd oceny charakteru tej zwłoki. W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie zachodzi. Jak wynika z jej akt, podstawową przyczyną zwłoki było oczekiwanie przez Prezydenta na ostateczne zakończenie uruchomionego przed złożeniem wniosku o zwrot postępowania nieważnościowego mającego za przedmiot orzeczenia o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości. Ponadto, pismem z [...] kwietnia 2020 r. Prezydent wezwał skarżących do przedłożenia dokumentów wskazujących na pełne następstwo prawne po byłych właścicielach nieruchomości oraz adresów korespondencyjnych wszystkich osób uprawnionych będących spadkobiercami K. C. i F. S.. Jednocześnie organ zwrócił się do stron o załączenie oryginału lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem dokumentu potwierdzającego tytuł własności do przedmiotowej nieruchomości na dzień wywłaszczenia. W tym samym dniu organ poinformował J. C., K. C. i J. S., że na podstawie równolegle toczącego się postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego ustalił, że są oni spadkobiercami byłego właściciela nieruchomości F. S.. Organ zaznaczył, że w przypadku potwierdzenia tej okoliczności konieczne będzie udzielenie przez te osoby informacji czy podtrzymują wniosek o zwrot nieruchomości oraz przedłożenie do akt dokumentów potwierdzających spadkobranie po F. S.. Wobec wskazanych wyżej okoliczności Sąd uznał, że przekroczenie przez organ terminu załatwienia sprawy nie miało charakteru rażącego naruszenia prawa. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. Rozstrzygnięcie w pkt 2 sentencji wydano na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (jt. Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art.119 pkt 4 p.p.s.a.