I ONP 4/17

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) sędzia NSA Małgorzata Miron sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi J. M. i G. M. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 580/15 w sprawie ze skargi J. M. na niewykonanie przez Wojewodę [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1183/11 postanawia: odrzucić skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 11 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 580/15 po rozpoznaniu skargi J.M. na niewykonanie przez Wojewodę [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1183/11 odrzucił skargę (pkt 1) oraz zwrócił skarżącemu kwotę 200 złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że organem zobowiązanym do wykonania orzeczenia Sądu z dnia 15 maja 2012 r., nie był Wojewoda [...], do którego skarżący skierował wezwanie do wykonania wyroku, lecz Minister, którego decyzja została uchylona. W terminie ustawowym J.M. i G.M. wnieśli skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem wskazanego wyżej prawomocnego postanowienia WSA w Warszawie, opierając ją na podstawie art. 285a § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej jako "P.p.s.a."). Skarżący zaskarżone postanowienie zaskarżyli w części dotyczącej pkt. 1 orzeczenia, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, a to: 1. art. 58 § 1 pkt 1 i 6 P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie podstawy prawnej odrzucenia skargi, bowiem skarga należała do właściwości sądów administracyjnych i nie istniały w dacie wniesienia skargi inne przyczyny uzasadniające niedopuszczalność skargi, 2. nierozważenie możliwości wydania orzeczenia merytorycznego zgodnie ze skargą - na podstawie obowiązującego w dniu wniesienia skargi brzmienia art. 154 § 1-3 P.p.s.a. - przez WSA w Warszawie w oparciu o zasadę bezpośredniego stosowania Konstytucji RP w związku z ustanowioną i wielokrotnie podkreślaną przez Trybunał Konstytucyjny zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, bezpieczeństwa prawnego i pewności prawa, które nakazują obowiązek poszanowania przez ustawodawcę interesów w toku, ochrony praw słusznych i nabytych, niedziałania prawa wstecz, prawa do sądu; 3. naruszenia art. 138 P.p.s.a. w zakresie właściwego pełnego określenia przedmiotu zaskarżenia; 4. niezastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. Ponadto skarżący swoją skargę oparli także na naruszeniu przepisów materialnych, tj. art. 73 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Dodatkowo skarżący podkreślili, że poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia dotąd nie została wydana prawidłowa i zgodna z prawem oraz wytycznymi WSA w Warszawie decyzja w sprawie przejścia własności gruntu na rzecz Skarbu Państwa i nie zostało wypłacone słuszne odszkodowanie, które rekompensowałoby skarżącemu straty i szkody majątkowe ze bezumowne korzystanie z jego gruntów zabranych pod budowę drogi publicznej. Nadto wzruszenie zaskarżonego orzeczenia nie było i nie jest możliwe, bowiem skarżący nie miał wiedzy o zakończeniu sprawy. Pełnomocnik ustanowiony z urzędu dla skarżącego nie poinformował skarżącego o zakończeniu sprawy. Skarżący nie miał zatem żadnej możliwości podjęcia decyzji co do możliwości zaskarżenia postanowienia do drugiej instancji. Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 580/15. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2015 r. , sygn. akt I SA/Wa 580/15 podlega odrzuceniu. W myśl art. 285a § 1 P.p.s.a. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego przysługuje, gdy przez jego wydanie została stronie wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Jednocześnie zgodnie z treścią art. 285a § 2 P.p.s.a., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia przysługuje również w wyjątkowych przypadkach od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela oraz gdy nie jest możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych. Z przytoczonych przepisów wynika, że strona wnosząca skargę na podstawie art. 285a § 1 i § 2 P.p.s.a. obowiązana jest w skardze, poza innymi warunkami wymienionymi w art. 285e § 1 P.p.s.a., uprawdopodobnić, że orzeczenie, które zostało zaskarżone skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem wyrządziło szkodę, a ponadto wykazać, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe oraz że występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi. Jeżeli skarga nie spełnia wymagań określonych w art. 285e § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca ja na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 285h § 1 P.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga wniesiona przez skarżących nie spełnia wymienionych art. 285e § 1 P.p.s.a. wymagań. Przede wszystkim skarżący w żaden sposób nie wykazali, że na skutek wydania postanowienia z dnia 11 grudnia 2015 r. ponieśli jakąkolwiek szkodę. Wyjaśnić bowiem należy, że z art. 285e § 1 pkt 4 P.p.s.a. wyraźnie wynika obowiązek uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy. Oznacza to, że strona winna wskazać, że pomiędzy wydanym przez WSA w Warszawie orzeczeniem a wyrządzoną jej szkodą istnieje związek przyczynowy. Jako uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody spowodowanej wydaniem zaskarżonego postanowienia nie można potraktować stwierdzenia, że "poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia dotąd nie została wydana prawidłowa i zgodna z prawem oraz wytycznymi WSA w Warszawie decyzja w sprawie przejścia własności gruntu na rzecz Skarbu Państwa i nie zostało wypłacone słuszne odszkodowanie". Postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę krajową nr [...] zostało bowiem zakończone decyzjami Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2015 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie wystąpił również wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi, wymieniony w art. 285e § 1 pkt 5 P.p.s.a. Wyjątkowość przypadku odnosi się także do przyczyn, które spowodowały, że strona nie wykorzystała przysługujących jej środków prawnych. Z akt sprawy wynika, że odpis postanowienia z dnia 11 grudnia 2015 r. wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi J.M. w dniu 4 stycznia 2016 r. Skarżący nie wniósł skargi kasacyjnej, wobec czego postanowienie to stało się prawomocne. W dniu 14 kwietnia 2017 r. skarżący wnieśli skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia z dnia 11 grudnia 2015 r., wskazując, że nie złożyli w terminie skargi kasacyjnej, bowiem ustanowiony w sprawie pełnomocnik nie poinformował skarżącego o zakończeniu sprawy. Skarżący nie miał zatem żadnej możliwości podjęcia decyzji co do możliwości zaskarżenia postanowienia do drugiej instancji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, powołana argumentacja nie pozwala uznać, że w tym przypadku występuje wyjątkowy przypadek w rozumieniu art. 285a § 2 P.p.s.a. Za wyjątkowy przypadek nie może bowiem być uznany brak współpracy z ustanowionym w sprawie pełnomocnikiem z urzędu. Osoba dbająca należycie o swoje interesy, winna tak zorganizować swoją sytuację, by na bieżąco pozostawać w kontakcie z pełnomocnikiem. Nie jest rolą Sądu ocenianie stosunków łączących mocodawcę z pełnomocnikiem. Powyższe okoliczności uzasadniają odrzucenie, na podstawie art. 285h § 1 P.p.s.a. wniesionej skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji postanowienia.