II SAB/Sz 234/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 7 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. umarza postępowanie w sprawie zobowiązania Prezydenta Miasta do rozpoznania wniosku J. M. z dnia [...] lipca 2022 r. 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta Miasta nie miała miejsca z rażącym naruszenia prawa, 3. zasądza od Prezydenta Miasta na rzecz strony skarżącej J. M. kwotę [...]([...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Pismem z 31 lipca 2022 r. J. M. (dalej "Skarżący") wniósł za pośrednictwem Elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej do Prezydenta Miasta (dalej "Organ") wniosek o przesłanie elektronicznej wersji projektu organizacji ruchu dla ul. [...] w S.. W związku z nieotrzymaniem odpowiedzi, pismem z 1 września 2022 r. Skarżący wniósł za pośrednictwem Organu, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. na bezczynność Organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej. W skardze Skarżący zarzucił Organowi naruszenie: - art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie w jakim przepis ten stanowi podstawę prawną do uzyskania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek, - art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 902 ze zm.; dalej "u.d.i.p.") w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek, poprzez błędne zastosowanie, polegające na braku zrealizowania wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Z uwagi na powyższe Skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie Organu do załatwienia wniosku z 31 lipca 2022 r. w zakresie udostępnienia projektu organizacji ruchu dla ulicy [...] w S. w wersji elektronicznej za pośrednictwem platformy ePUAP; 2) zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W związku z otrzymaniem skargi, pismem z 9 września 2022 r. Organ wyjaśnił Skarżącemu, że odpowiedź na pismo z 31 lipca 2022 r. została przygotowana 5 sierpnia 2022 r. Początkowo odpowiedź została udzielona w tradycyjnej formie, tj. podpisana w wersji papierowej. Jednakże z uwagi na fakt, że wniosek Skarżącego został złożony za pośrednictwem ePUAP, a odpowiedź też winna być udzielona za pośrednictwem ePUAP – Organ dokonał zmiany formy udzielenia odpowiedzi. Zmiana polegała na tym, że odpowiedź została podpisana podpisem kwalifikowanym w celu uniknięcia wysyłania jedynie kopii pisma. Odpowiedź została podpisana 8 sierpnia 2022 r. i powinna była zostać wysłana do Skarżącego tego samego dnia. Na brak odpowiedzi wysłanej w terminie złożyła się – zdaniem Organu – kilka czynników. Jednym z nich jest fakt, iż od niedawna w urzędzie funkcjonuje nowy System Zarządzania Dokumentami i Zadaniami Pracowników – eDOK. Jest to system, za pośrednictwem którego realizowana jest wysyłka korespondencji do adresatów ePUAP. Udzielenie odpowiedzi nie wymaga bezpośredniego logowania się do ePUAP, a wysyłka podejmowana jest przez serwer. Drugim czynnikiem jest fakt, iż odpowiedź przygotował pracownik, który w momencie podpisania pisma był nieobecny w pracy, a wysyłki miał dokonać pracownik zastępujący. Obydwa te czynniki – zdaniem Organu – sprawiły, że mimo szybko przygotowanej odpowiedzi, nie została ona faktycznie wysłana. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o umorzenie postępowania, gdyż – zdaniem Organu – stało się ono bezprzedmiotowe wobec uwzględnienia skargi przez Organ. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę Organ wskazał, że z przyczyn technicznych związanych z funkcjonowaniem systemu eDOK odpowiedź na wniosek Skarżącego nie została wysłana, co pozostało niezauważone przez Organ do czasu wniesienia skargi. W dniu 2 września 2022 r. po wniesieniu przez Skarżącego skargi na bezczynność, Organ niezwłocznie wysłał odpowiedź. Opóźnienie w udzieleniu odpowiedzi wyniknęło nie z faktycznej bezczynności Organu, a problemów technicznych związanych z funkcjonowaniem nowo wdrożonego elektronicznego systemu obiegu dokumentów. Pismem procesowym z 22 października 2022 r. Skarżący dokonał modyfikacji pkt 1 petitum skargi w ten sposób, że w miejsce dotychczasowego brzmienia wniósł o stwierdzenie bezczynności Organu na dzień sporządzenia i przekazania skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga jest w części uzasadniona. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Kontrolowana sprawa została na tej podstawie rozpoznana w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 2176) dalej "u.d.i.p.", wprowadziła definicję legalną "informacji publicznej", przez którą należy rozumieć, zgodnie z art. 1 ust. 1, "każdą informację o sprawach publicznych". Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej podlegających udostępnieniu. W doktrynie zasadnie wskazuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (zob. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa NSA, T. 2002, s. 28-29). Skuteczne złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej inicjuje postępowanie, w ramach którego organ zobowiązany jest w pierwszej kolejności ocenić charakter żądanej informacji pod kątem uznania jej za informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., a następnie, w razie uznania żądanej informacji za publiczną, informację tę udostępnić bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 u.d.i.p. - z zastrzeżeniem art. 13 ust. 2, art. 14 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p.), lub w tym terminie wydać na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzję o odmowie jej udostępnienia, bądź też - w razie uznania, że żądana informacja nie spełnia kryteriów informacji publicznej, lub, że jest ona dostępna w innym trybie (art. 1 ust. 2 u.i.d.p.), powiadomić wnioskodawcę, że w przypadku jego żądania przepisy u.d.i.p. nie znajdują zastosowania. Na tej podstawie Organ zobowiązany był przedmiotowy wniosek załatwić w trybie i na zasadach określonych przepisami u.d.i.p., co uczynił po wniesieniu skargi na bezczynność, tj. po upływie 14-dniowego terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Wskazać należy, że bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminach określonych w ustawie i w konsekwencji pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności. Z akt sprawy wynika, że na dzień wniesienia skargi do Sądu tj. 1 września 2022r. wniosek Skarżącego z dnia 31 sierpnia 2022 r. o udzielenie informacji publicznej, w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie został załatwiony przez Prezydenta, sporządzona dnia 5 sierpnia 2022 r. informacja została wysłana na wskazany przez Skarżącego adres dnia 9 września 2022 r. Powyższe oznacza, że organ pozostawał w bezczynności w zakresie ww wniosku. Rozpatrując skargę na bezczynność Sąd musi jednak rozważyć, czy po jej wniesieniu nie zaszły przesłanki do umorzenia postępowania sądowego. Załatwienie przez organ wniosku po wniesieniu do Sądu skargi na bezczynność powoduje, że zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie stało się bezprzedmiotowe, a postępowanie sądowe w tym przedmiocie podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Nie budzi wątpliwości pogląd, że sprawa sądowoadministracyjna przestaje istnieć na skutek uwzględnienia skargi przez organ w trybie autokontroli (art. 54 § 3 p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. odnosi się również do skargi na bezczynność organu w przypadkach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., ponieważ przepis ten wyraźnie stanowi, że organ, którego bezczynność zaskarżono może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania. Uwzględnienie przez organ skargi na bezczynność może zaś nastąpić jedynie poprzez wydanie aktu administracyjnego lub dokonanie czynności z zakresu administracji publicznej. W uchwale z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 6/08, NSA w składzie siedmiu sędziów stwierdził, że ww. regulacja ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. W rozpoznawanej sprawie Prezydent Miasta w dniu 9 września 2022r. udzielił Skarżącemu żądanej przez niego informacji. Na skutek tej czynności Skarżący pismem z dnia 22 października 2022 r. zmodyfikował żądanie skargi. Zatem mimo tego, że w dniu wniesienia skargi Organ pozostawał w bezczynności, wobec rozpoznania wniosku przed rozpoznaniem skargi, przestała istnieć przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakazania Organowi załatwienia wniosku. Wobec powyższego należało - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - orzec o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania Organu do rozpoznania wniosku Skarżącego z 31 lipca 2022 r. (punkt pierwszy wyroku). Udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi na bezczynność organu w tym przedmiocie, a przed jej rozpoznaniem, nie zwalnia jednak sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego rodzaju skargi. W związku z powyższym sąd, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł, że Organ dopuścił się bezczynności, gdyż jego pismo z 5 sierpnia 2022 r., stanowiące odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji, a zarazem go załatwiające, wysłane zostało 9 września 2022 r. zatem załatwiony został niewątpliwie z uchybieniem ustawowego terminu jej udostępnienia. Jednocześnie sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt drugi wyroku). Oceniając czy bezczynność owa miała charakter rażącego naruszenia prawa należy dostrzegać, iż w orzecznictwie wskazuje się, że pod pojęciem "rażącego naruszenia prawa", w znaczeniu art. 149 p.p.s.a., należy rozumieć takie działania lub zaniechania organu prowadzącego postępowanie, które w sposób niewątpliwy i oczywisty pozostają w sprzeczności z obowiązkiem podejmowania czynności zmierzających bezpośrednio do załatwienia w terminie sprawy administracyjnej. W wyroku z dnia 8 sierpnia 2016 r. WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SAB/Gl 128/16 trafnie stwierdził, że ocena charakteru naruszenia prawa powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić zarówno proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, jak i także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy (publ.: www. orzeczenia.nsa.gov.pl). Dokonując takiej oceny Sąd w odniesieniu do bezczynności Prezydenta w rozpoznaniu wniosku Skarżącego nie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa. Zauważyć bowiem należy, że w reakcji na skargę Organ niezwłocznie podjął czynności zmierzające do jego załatwienia – nie został wobec niego bierny. Zarówno wymiar przekroczenia terminu na załatwienie sprawy, jak i podniesione przez Organ okoliczności wskazują, że bezczynność nie wynikała ze złej woli Organu. W ocenie Sądu opóźnienie w rozpoznaniu wniosku nie nosiło zatem cech lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych przez u.d.i.p. Choć przekroczenie terminu nastąpiło to zauważyć także należy, że Skarżący nie powołuje się na okoliczności wskazujące na naruszenie jego interesu poprzez brak uzyskania w ustawowym terminie odpowiedzi na jego żądanie. O kosztach postępowania, na które złożyła się kwota wpisu w wysokości [...] zł, orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. (punkt trzeci wyroku).