II FZ 632/10

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt I SA/Go 560/09 w sprawie ze skargi Z. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 7 września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w podatku od towarów i usług postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, to jest zwolnić od obowiązku poniesienia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie przekraczającej 100 zł (słownie: sto złotych). UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt I SA/Go 560/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił wniosek Z. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 7 września 2009 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 17 czerwca 2010 r., sygn. akt l SA/Go 560/09, pełnomocnik skarżącego, wniósł również o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości, w tym od wpisu od skargi kasacyjnej, albowiem nie jest ich w stanie ponieść bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że rozpoznawany obecnie wniosek jest trzecim wnioskiem w przedmiocie przyznania prawa pomocy, złożonym przez skarżącego w toku postępowania sądowadministracyjnego. Na skutek poprzednich wniosków Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. postanowieniem z dnia 17 lutego 2010 r., zwolnił stronę od wpisu od skargi w części przekraczającej 100 zł oraz ustanowił adwokata. Kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości został oddalony postanowieniem Sądu w dniu 29 lipca 2010 r. W ocenie WSA, oceny zasadności kolejnego wniosku strony o przyznanie prawa pomocy należy dokonać przy uwzględnieniu przepisu art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.). Stwierdził, że wskazane przez stronę we wniosku okoliczności nie uległy zmianie. Nie uległa zmianie wysokość uzyskiwanych przez skarżącego dochodów - dochód z umowy o pracę 2.300 zł oraz z renty chorobowej 2136 zł. Obecnie - porównując wniosek z 1 lipca 2010 r. - wśród wydatków strona wskazała dodatkowo wydatki na podstawowe potrzeby kulturalne - ok. 100 zł i w miarę możliwości ubranie ok. 100 zł oraz wykazano większe o 50 zł koszty dojazdu do pracy i leczenia, a także wyższe o 100 zł koszty wyżywienia. Powyższe wydatki - obok wcześniej już wykazywanych, nie wpływają jednak na zasadnicze pogorszenie sytuacji majątkowej skarżącego. Skarżący nie wykazał ani nie uprawdopodobnił, że zaszły jakiekolwiek nowe okoliczności wpływające negatywnie na możliwość poniesienia przez niego kosztów postępowania. Wpis od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie wyniesie 250 zł. Uiszczenie powyższej kwoty nie spowoduje uszczerbku w koniecznym utrzymaniu strony. Sąd uznał, że wobec przedstawienia przez skarżącego sytuacji materialnej, analogicznej jak w poprzednich wnioskach, należało przyjąć, iż nie doszło do zmiany okoliczności w rozumieniu art. 165 p.p.s.a., która uzasadniałaby potrzebę zmiany wcześniejszych postanowień Sądu i przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wnosząc o jego zmianę i zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przy uwzględnieniu kosztów dotychczasowego postępowania, zarzucił: - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, a mający wpływ na jego treść, polegający na mylnym stwierdzeniu, że w przedmiotowej sprawie, na podstawie złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy, brak jest podstaw do zwolnienia skarżącego od obowiązku ponoszenia kosztów w sprawie, - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 246 § 1 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie, podczas gdy ze złożonego przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz materiałów sprawy wypływają wnioski przeciwne. Autor zażalenia podniósł, że skarżący wykazał, iż z przyczyn od siebie niezależnych nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Pozostaje on w stosunku zatrudnienia i osiąga z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości 2.300,00 zł brutto miesięcznie. Ponadto utrzymuje się z renty chorobowej w kwocie 2.136,09 zł brutto miesięcznie. Rentę chorobową skarżący otrzymuje w związku z nieuleczalną chorobą neurologiczną - naczyniopochodnym uszkodzeniem mózgu. Specyfika choroby, na którą cierpi skarżący powoduje, że stan jego zdrowia ulega nieustannemu pogorszeniu, a co za tym idzie stale wzrastają koszty jego leczenia. W przedmiotowej sprawie nie pozostaje również bez znaczenia fakt, że w stosunku do strony Urząd Skarbowy prowadzi liczne postępowania egzekucyjne mające na celu wyegzekwowanie należności podatkowych skarżącego. Skarżący ponosi duże wydatki związane z utrzymaniem lokalu, w którym zamieszkuje. Ponadto ponosi koszty związane z zaspokojeniem bieżących potrzeb życia codziennego (koszty wyżywienia w wysokości, zakupu leków, koszty związane ze spłatą, zobowiązań kredytowych oraz koszty dojazdów do pracy, koszty ubioru, koszty zakupu środków higienicznych, koszty związanych z zaspokajaniem potrzeb kulturowych, w wysokości wskazanej we wniosku. W świetle powyższego - poprzestając chociażby już w tym miejscu na prostych wyliczeniach na życie codzienne, po dokonaniu powyższych opłat, pozostaje stronie niewiele. Skarżący nie ma żadnego innego źródła dochodu. Nie posiada też żadnych oszczędności, które mógłby przeznaczyć na pokrycie rosnących kosztów toczącego się postępowania. Autor zażalenia stwierdził, że wbrew twierdzeniom Sądu, okoliczności sprawy uległy zmianie, a zatem istnieją przesłanki do zmiany prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 17 lutego 2010 r. Sam fakt niemożliwości zadysponowania środkami finansowymi daje podstawę do uznania, że zaszły w sprawie okoliczności uzasadniające zmianę postanowienia w zakresie przyznania stronie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd postanowieniem z dnia 17 lutego 2010 r. zwolnił skarżącego od wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł. W chwili obecnej powstał obowiązek uiszczenia nowych kosztów, które stanowią przesłankę warunkującą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że doszło do zmiany okoliczności w sprawie. Stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Sąd nie jest związany zakresem żądania wskazanym we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 1 p.p.s.a., należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Strona ma zatem obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części albo że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów. Sąd natomiast rozpoznając wniosek zobowiązany jest wskazać z jakich względów uznał, że żądanie strony zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody. Należy stwierdzić, że wprawdzie sytuacja majątkowa skarżącego nie spełnia przesłanek przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, to jednak zestawiając wysokość należnego w rozpoznawanej sprawie wpisu od skargi kasacyjnej z wielkością miesięcznego dochodu strony oraz wydatkami, należy stwierdzić, że uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej kwocie powyżej 100 zł mogłoby wiązać się z uszczerbkiem koniecznego utrzymania strony oraz jej rodziny, o czym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący spełnia tym samym przesłanki przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej. Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 tej ustawy, orzekł jak w sentencji.