II FSK 2536/13

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Stefan Babiarz (sprawozdawca), Sędzia NSA Jerzy Płusa, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Protokolant Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 29 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Bk 116/13 w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 21 stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010 r. oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE 1. Wyrokiem z dnia 29 maja 2013 r., I SA/Bk 116/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę J. B. (zwanego dalej skarżącym) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 21 stycznia 2013 r. w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010 r. 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynika, że decyzją z dnia 13 sierpnia 2012 r. organ I instancji ustalił skarżącemu wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2010 r. w kwocie 946,00 zł. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku decyzją z dnia 21 stycznia 2013 r. utrzymało w mocy ww. rozstrzygnięcie. Uznało, że w sprawie dokonano prawidłowego wymiaru podatku. Wobec nieprzedłożenia przez skarżącego aktualnych informacji podatkowych, działki opodatkowano zgodnie z danymi widniejącymi w ewidencji. W zakresie podatku leśnego organ I instancji trafnie zaś oparł się w kwestii wieku lasu na oświadczeniu skarżącego z dnia 10 lipca 1989 r., a w kwestii powierzchni mieszkalnej - na danych z protokołu oględzin z dnia 17 sierpnia 2008 r. Organ podkreślił, że organy podatkowe są co do zasady związane danymi wynikającymi z ewidencji. Dane w niej zawarte mają walor dokumentu urzędowego i dopóki nie zostanie przedstawiony przeciwdowód lub nie nastąpi zmiana zapisu w ewidencji, dotychczasowe zapisy w niej zamieszczone stanowią dowód tego co zostało w nich stwierdzone (art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne, Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.). Wobec zarzutów skarżącego, że inne podmioty objęły jego działki w posiadanie samoistne, Kolegium zauważyło, iż kwestia ta została już wyjaśniona. Organ zwrócił się do tych podmiotów, ale żaden z nich nie potwierdził faktu samoistnego posiadania gruntów skarżącego. Z tego powodu Kolegium uznało, że brak jest podstaw do uznania, iż nie podlegają opodatkowaniu działki, na których np. położono linie energetyczne, światłowodowe, czy też te działki, które są nawiedzane przez bobry. Organ odwoławczy podkreślił, że zaistniała niezgodność zapisów w księgach wieczystych oraz w ewidencji gruntów. Uznał jednak, że nie można z tego powodu dojść do przekonania, iż osoba władająca nieruchomościami nie jest zobowiązana do uiszczenia podatku. W sprawie wnikliwie wyjaśniono na czym polegają różnice w zapisach i które działki są we władaniu skarżącego. 3. Decyzja Kolegium została zaskarżona przez skarżącego w całości. Skarżący wniósł o jej uchylenie, zarzucając: (1) naruszenie art. 7 Konstytucji RP oraz art.120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: ord. pod.) przez odwołanie się do przepisów prawa niemających zastosowania w działaniu organów podatkowych; (2) obrazę art. 187 i art. 210 § 4 ord. pod. wskutek braku oparcia decyzji na całości zebranego materiału dowodowego, niewyjaśnienia w uzasadnieniu przyczyn, dla których organy odmówiły wiarygodności niewygodnym dla siebie dowodom oraz braku podania powodów tworzenia innych reguł dopuszczania i oceny dowodów z urzędu, a innych na wniosek strony; (3) naruszenie art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm., dalej: u.p.o.l.) przez bezprawne odstąpienie od zobowiązania (także przy użyciu przepisów Kodeksu karnego skarbowego) wskazanych przez stronę posiadaczy samoistnych jego gruntów do złożenia informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, a zamiast tego przyjęcie za wiarygodny dowód niezgodnych z prawdą oświadczeń tych posiadaczy o rzekomym braku posiadania samoistnego; (4) obrazę art. 2, art. 30 i art. art. 31 ust. 2 zdanie drugie Konstytucji RP przez ich zlekceważenie jak przy postępowaniach podatkowych za wcześniejsze lata. Skarżący wskazał, że nie jest w ogóle właścicielem działek z obrębu gminy. Poinformował także, że nie jest posiadaczem samoistnym części działek, gdyż właścicielem jest jego brat. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę jako niezasadną. Sąd zaznaczył, że w dyspozycji organu podatkowego były informacje złożone przez skarżącego w 2009 r. Z ewidencji gruntów wynikało natomiast, że skarżący nie zgłosił wszystkich gruntów do opodatkowania. Dlatego też skarżący został wezwany do przedłożenia aktualnych informacji podatkowych. Ponieważ tego nie uczynił, organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i ustaliły łączne zobowiązanie pieniężne na podstawie uzyskanych informacji i danych zawartych w ewidencji gruntów, które to dane stanowią podstawę wymiaru podatków. 5. Powyższy wyrok skarżący zaskarżył w całości skargą kasacyjną, zarzucając sądowi pierwszej instancji naruszenie: 1) art. 3 ust. 3 u.p.o.l. oraz analogicznych w treści: art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969- dalej: u.Pr.r.) i art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz.U. Nr 200, poz. 1692 ze zm.- dalej: u.p.l.) - poprzez błędną jego wykładnię, sprzeczną z szeregiem uregulowań: Kodeksu cywilnego, Konstytucji RP i art. 7a) u.p.o.l., a polegającą na uznaniu, że naruszone przepisy nie dają podstawy do opodatkowania podatkiem rolnym, leśnym i od nieruchomości osób i podmiotów trzecich – czasowo lub trwale, z pominięciem właściciela - użytkujących i czerpiących pożytki z gruntu rolnego, leśnego, nieruchomości, 2) art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) – poprzez niezasadne oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z nagrań, który to dowód wcześniej został dopuszczony przez SKO, przy czym wadliwość postępowania dowodowego organu (brak sporządzenia protokołu i stenogramu) uniemożliwiła sądowi pierwszej instancji kontrolę wiarygodności twierdzeń organu o prawidłowym urzędowaniu burmistrza podczas utrwalonych dźwiękowo czynności, co miało istotny wpływ na treść wyroku, albowiem ostatecznie o nieskuteczności zarzutów skargi zadecydowały: niezgodna z nagraniem treść notatki służbowej z zapoznania się z aktami i protokół przesłuchania świadka, 3) art. 151 p.p.s.a. – w następstwie jego niezasadnego zastosowania wobec zaskarżonego aktu administracyjnego dotkniętego licznymi naruszeniami przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa, szczegółowo wymienionymi w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Miało to istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, albowiem przy prawidłowym wyrokowaniu należało zastosować co najmniej art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., a nawet art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., 4) art. 141 § 4 p.p.s.a. – wskutek tego, że uzasadnienie powodów oddalenia skargi nie zawiera prawie całkowicie logicznego wyjaśnienia podstaw prawnych rozstrzygnięcia i jest ograniczone do hasłowych, jednozdaniowych twierdzeń typu: "Sąd uznał zarzut skargi za niezasadny" lub "Sąd uznał, że organ dokonał prawidłowych ustaleń", a miejscami zawiera zbędne i niezgodne z prawem elementy uzasadnienia, mogące mieć wpływ na sposób traktowania skarżącego w przyszłości i narzucania mu obowiązków nieprzewidzianych ustawą. Częściowo doszło też do przeinaczenia faktów na potrzeby uzasadnienia wyroku, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, z powodu uniemożliwienia wykazania wykrycia błędów w rozumowaniu sądu i działaniu organu w skardze kasacyjnej, a przez to i kontrolę kasacyjną wyroku przez NSA. Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o: - uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku; - zasądzenie na rzecz skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów pełnomocnika według norm przepisanych i zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. 6. Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a więc w granicach przytoczonych przez wnoszącego tę skargę zarzutów i podstaw kasacyjnych. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest zakreślonym przez wnoszącego skargę kasacyjną zakresem zaskarżenia, a przytoczonych podstaw kasacyjnych nie może w żaden sposób uzupełniać lub rekonstruować. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna, badana w wyżej wskazanym zakresie i zgodnie z wyżej przedstawionymi regułami, nie ma usprawiedliwionych podstaw. 7. W szczególności nie jest uzasadniony zarzut naruszenia prawa materialnego, oparty na przeświadczeniu, że wobec niezgodności zapisów w księgach wieczystych oraz ewidencji gruntów organy podatkowe winny dla potrzeb postępowania podatkowego ustalić rzeczywisty stan prawny oraz rzeczywisty stan władania poszczególnymi nieruchomościami. Chodzi zwłaszcza o niewyjaśnienie, jakie konsekwencje prawne oraz faktyczne wywołało zawarcie przez skarżącego umowy darowizny części jednej z posiadanych przez skarżącego działek. W odniesieniu do twierdzenia o niepoczynieniu przez organy podatkowe należytych ustaleń faktycznych, zarzut ten oparty jest na nieadekwatnych podstawach kasacyjnych. Wadliwości w przyjętej podstawie faktycznej rozstrzygnięcia podatkowego należy bowiem zwalczać zarzutami naruszenia określonych przepisów postępowania, regulujących postępowanie dowodowe, a nie zarzutami naruszenia materialnoprawnych przepisów, określających stronę podmiotową stosunku prawnopodatkowego w podatku od nieruchomości, podatku rolnym oraz podatku leśnym. Po drugie, zarzut ten pomija, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (obecnie: Dz. U. z 2013 r., poz. 707 ze zm.) księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości, a zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (obecnie: Dz. U. z 2015 r., poz. 520 ze zm.) podstawę – między innymi – wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Dlatego też stan prawny nieruchomości określają wpisy w księdze wieczystej, a ewentualne wątpliwości i spory z tym związane badane i rozstrzygane być powinny w toku postępowania wieczystoksięgowego, często poprzedzonego spornym lub nieprocesowym postępowaniem cywilnym. Również dlatego podatkowo istotne i wiążące organy podatkowe dane, zawarte w ewidencji gruntów i budynków, winny być korygowane i ewentualnie zmieniane w odpowiednim postępowaniu administracyjnym, a nie postępowaniu podatkowym. Z powyższych względów powinnością organów podatkowych jest wprawdzie ustalenie stanu prawnego oraz istotnych podatkowo cech nieruchomości, stanowiących przedmiot opodatkowania, ale tylko przez zgromadzenie informacji wynikających – odpowiednio – z wpisów do ksiąg wieczystych oraz z wpisów do ewidencji gruntów i budynków. Zarazem organy podatkowe nie są uprawnione do prowadzenia postępowania zmierzającego do zanegowania danych wynikających z tych rejestrów. Można dodać, że dopuszczalny jest jedynie dowód przeciwko dokumentowi w postaci wypisu z rejestru (art. 194 § 3 ord. pod.), jeżeli odnosi się do wadliwości jego treści oraz że możliwe jest prowadzenie postępowania w zakresie danych kształtujących prawnopodatkowy stan faktyczny, które z ewidencji gruntów i budynków nie wynikają (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2013 r., II FPS 2/13, odnoszącą się do budowli dróg). Odnosząc powyższe uwagi do zarzutu skargi kasacyjnej należy więc stanowczo stwierdzić, że organy podatkowe nie mogły w postępowaniu podatkowym ustalać stanu prawnego nieruchomości w zakresie wykraczającym poza dane wynikające z treści wpisu do księgi wieczystej. W szczególności nie mogły sprzecznie z treścią tego wpisu ustalić, że właścicielem nieruchomości objętej notarialną umową darowizny nie jest skarżący, skoro to skarżący figuruje w księdze wieczystej jako właściciel, a prawną skuteczność umowy darowizny w zakresie stosunków własnościowych może ocenić tylko sąd wieczystoksięgowy. Wreszcie, po trzecie, organy podatkowe ustaliły stan posiadania części nieruchomości, objętej umową darowizny. Odnotowując sprzeczne twierdzenia skarżącego w tej kwestii, ostatecznie oparły się na jego oświadczeniu z dnia 14 marca 2011 r., że jego brat część działki objętą umową darowizny tylko użycza, jest więc jej posiadaczem zależnym, a nie samoistnym. Taki stan posiadania nie mógł natomiast doprowadzić do powstania obowiązku podatkowego po stronie użyczającego oraz na wygaśnięcie tego obowiązku po stronie skarżącego. Wreszcie, nie jest również trafny zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a., w następstwie jego zastosowania. Przede wszystkim trzeba zauważyć, że gdyby decyzja zaskarżona do sądu administracyjnego naruszała prawo materialne w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, podstawę jej uchylenia winien stanowić art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., a nie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Przyczyny, dla których oparto się na dowodach kwestionowanych przez skarżącego, zostały wyjaśnione zarówno w decyzji, jak i w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku 8. Konkludując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że żaden z zarzutów podniesionych przez skarżącego w skardze kasacyjnej nie okazał się zasadny, co prowadzi do oddalenia tej skargi na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego nie orzeczono wobec braku stosownego wniosku od organu.