I SAB/Ol 5/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor sądowy WSA Anna Janowska po rozpoznaniu w dniu 26 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F. S. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2022 rok postanawia: 1) odrzucić skargę; 2) zwrócić stronie skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. WSA/post.1 - sentencja postanowienia UZASADNIENIE Pismem z 4 sierpnia 2022 r., F. S. (dalej: "strona", "skarżąca"), reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2022 rok. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w dniu 23 czerwca 2022 r. strona wniosła ponaglenie w zakresie złożonego ustnie do protokołu w dniu 16 maja 2022 r. wniosku o wydanie decyzji podatkowej za okres styczeń-kwiecień 2022 r. wraz z informacją o nieruchomościach i obiektach budowlanych. Do dnia złożenia skargi strona nie została jednak poinformowana o przekazaniu ponaglenia do organu drugiej instancji. Jak wskazał pełnomocnik strony, organ powinien być załatwić sprawę do 20 czerwca 2022 r., tymczasem skarżąca oczekuje na rozstrzygnięcie już niemal 3 m-ce. Ponaglenie nie przyniosło oczekiwanych rezultatów, gdyż organ nadal nie wydał rozstrzygnięcia. Wobec powyższego pełnomocnik strony wniósł o załatwienie sprawy nie później niż w terminie 14 dni od otrzymania skargi, zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, a ponadto o przyznanie na rzecz strony, na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sumy pieniężnej w wysokości 3.000 zł. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że decyzjami z 31 stycznia 2022 r. ustalił łączne zobowiązanie pieniężne na 2022 r. wobec A. P. W dniu 23 czerwca 2022 r. do organu wpłynęło ponaglenie złożone przez stronę skarżącą, w którym zarzucono brak wydania decyzji podatkowej wobec strony jako współwłaścicielki w ½ części gruntu oraz budynku. W wyniku ustalenia, że przedłożone organowi w dniu 22 grudnia 2021 r. przez A. P. postanowienie o zniesieniu współwłasności jest nieprawomocne, organ wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji podatkowych z 31 stycznia 2022 r., o czym poinformowano stronę skarżącą pismem z 1 lipca 2022 r. Postanowieniem z 5 sierpnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie wszczęło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 31 stycznia 2022 r. W ocenie organu, celem wydania decyzji podatkowej wobec skarżącej niezbędne jest uprzednie wyeliminowanie decyzji wydanych wobec A. P.. O podjętych przez organ działaniach skarżąca była informowana, jednak nie odebrała stosownego pisma. Aktualnie tok postępowania jest uzależniony od działania innego organu, tj. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie, na którego decyzję organ pierwszej instancji jest zobowiązany oczekiwać. Nie sposób w związku z tym uznać, że organ dopuścił się bezczynności. W piśmie procesowym z 6 września 2022 r. pełnomocnik strony skarżącej podniósł, że organ wydał decyzje wobec A. P. z rażącym naruszeniem prawa na podstawie nieprawomocnego postanowienia sądu i poświadczył nieprawdę. W ocenie pełnomocnika strony, bezczynność organu należy liczyć od dnia wydania decyzji wobec A. P., tj. od 31 stycznia 2022 r. Pismem z 27 września 2022 r. Wójt Gminy wyjaśnił, że pismo zatytułowane "Ponaglenie" było pierwszym pismem strony w sprawie. Podał, że pełnomocnik strony podczas wizyty w siedzibie organu nie sformułował ustnego wniosku o wydanie decyzji podatkowej, z tego też względu nie został sporządzony protokół. W związku z tym organ nie jest w stanie potwierdzić wskazanej przez pełnomocnika strony daty wizyty w urzędzie w dniu 16 maja 2022 r. W związku z powyższymi wyjaśnieniami organu, pismem z 3 października 2022 r. wezwano pełnomocnika strony skarżącej do wykazania, w terminie 7 dni, wyczerpania trybu zaskarżenia, tj. dowodu złożenia w dniu 16 maja 2022 r. wniosku o wydanie decyzji podatkowej, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącej wskazał na osobistą wizytę strony skarżącej w Urzędzie Gminy, w czasie której złożyła ona wniosek o wydanie decyzji podatkowej za 2022 r. ustnie do protokołu, który to sporządziła Sekretarz Gminy. Jak wskazano, skarżąca podpisała protokół i zażądała jego kopii. Została poinformowana, że kopię protokołu otrzyma za pośrednictwem poczty, gdyż musi ona być zarejestrowana. Do dnia dzisiejszego strona nie otrzymała kopii protokołu i nie może jej przedstawić. Odpowiadając na wezwanie do ustosunkowania się do powyższego pisma pełnomocnika strony skarżącej, Wójt Gminy w piśmie z 19 października 2022 r. podtrzymał stanowisko wyrażone w piśmie z 27 września 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu. W postępowaniu sądowoadministracyjnym merytoryczne rozpoznanie skargi poprzedzone jest zawsze badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Oznacza to, że badanie legalności aktów administracyjnych lub innych działań organów administracyjnych możliwe jest wówczas, gdy skarga spełnia wymogi formalne, została złożona w terminie oraz gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności skargi uniemożliwia rozpoznanie sprawy co do istoty. Zatem przed przystąpieniem do rozpoznawania sprawy co do meritum należało zbadać dopuszczalność wniesionej skargi. Na mocy art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W przypadku skargi na bezczynność organu administracji publicznej przedmiotem kontroli sądowej nie jest określony akt lub czynność, lecz niepodejmowanie przez organ nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych. Powyższe wynika z treści art. 149 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a, zgodnie z którym sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji lub dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Sąd może zatem uwzględnić skargę na bezczynność organu, nie przesądzając merytorycznej treści rozstrzygnięcia, wyłącznie wówczas, gdy organ administracji publicznej pozostaje w zwłoce pomimo tego, że miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i określonym terminie, przy czym na taki akt służy skarga do sądu administracyjnego. Zgodnie zaś z dyspozycją art. 52 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu przed organem właściwym sprawie. W przypadku bezczynności organu podatkowego środkiem prawnym w rozumieniu tego przepisu jest ponaglenie przewidziane w art. 141 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.), dalej: "O.p.". Stosownie do art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z powyższego wynika, że ponaglenie jest warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność organu w sprawie podatkowej. Brak wyczerpania trybu uregulowanego w art. 141 § 1 O.p. powoduje konieczność odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., przy czym wykazanie okoliczności świadczących o wyczerpaniu trybu zaskarżenia spoczywa na stronie skarżącej. W ocenie Sądu, wniesione w niniejszej sprawie pismo z 23 czerwca 2022 r. zatytułowane "Ponaglenie" nie stanowi ponaglenia, jak chce tego pełnomocnik skarżącej, albowiem zgodnie z treścią art. 141 § 1 O.p. służy ono stronie, dopiero gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 139 lub 140 O.p. Z przedłożonych wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy oraz wyjaśnień stron postępowania wynika, że pisma tego nie można traktować jako ponaglenia, ponieważ było ono pierwszym pismem zawierającym żądanie dokonania czynności organu. Warto podnieść, że o takiej intencji skarżącej świadczy także to, że pismo to zostało skierowane do organu pierwszej instancji, a więc organu właściwego do załatwienia sprawy podatkowej, a nie do rozpatrzenia ponaglenia. Jak wskazano powyżej, dopiero brak reakcji organu na wniosek strony daje możliwość wniesienia ponaglenia, a zatem z samej istoty tej instytucji wynika, że wniosek i ponaglenie muszą nastąpić w dwóch czynnościach strony skorelowanych czasowo w ten sposób, że złożenie ponaglenia następuje po bezowocnym wniesieniu wniosku. W wykonaniu zarządzenia z 30 września 2022 r. pełnomocnik strony skarżącej został wezwany do wykazania wyczerpania trybu zaskarżenia w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, tj. dowodu złożenia w dniu 16 maja 2022 r. wniosku o wydanie decyzji podatkowej. Jak wynika z odpowiedzi na powyższe wezwanie, strona nie dysponuje takim dowodem, choć wykazanie okoliczności świadczących o wyczerpaniu trybu zaskarżenia spoczywa na niej. Organ natomiast w piśmie z 27 września 2022 r. wyjaśnił, że pismo zatytułowane "Ponaglenie" było pierwszym pismem złożonym przez stronę w sprawie. Podał też, że pełnomocnik strony podczas wizyty w siedzibie organu nie sformułował ustnego wniosku o wydanie decyzji podatkowej i z tego względu nie został sporządzony protokół. Zdaniem Sądu, ponaglenie jest swoistym środkiem prawnym, ponieważ nie odnosi się ono do konkretnej czynności procesowej lub też aktu administracyjnego. Przedmiotem ponaglenia jest niezałatwienie sprawy we właściwym terminie ustawowym lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 O.p. Jest to więc prawny instrument umożliwiający stronie wymuszenie na organie podatkowym załatwienie sprawy. Niemniej możliwość wniesienia ponaglenia determinowana jest brakiem reakcji organu na złożony uprzednio wniosek strony o wydanie decyzji. W niniejszej sprawie strona nie wykazała natomiast, aby przed wniesieniem skargi na bezczynność organu został wyczerpany tryb zaskarżenia. Przepis art. 58 § 1 pkt 1-5a p.p.s.a. zawiera przykładowe wyliczenie przyczyn niedopuszczalności skargi stanowiących podstawę jej odrzucenia. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. odrzucenie skargi może nastąpić także z innych przyczyn niż wskazane w art. 58 § 1 pkt 1-5a p.p.s.a. jeżeli wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Przepis ten sam w sobie nie stanowi samodzielnej podstawy odrzucenia skargi. Konieczne jest wskazanie innego przepisu, z którego wynika, że skarga jest niedopuszczalna. Przyczyna uzasadniająca odrzucenie musi bowiem wynikać z ustawy. Może być to w szczególności niewyczerpanie środków zaskarżenia, o którym mowa w art. 52 § 1 p.p.s.a., czy też brak przedmiotu zaskarżenia (postanowienie NSA z 23 grudnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2546/14; CBOSA). Zauważenia przy tym wymaga, że odrzucenie skargi na bezczynność z uwagi na niewyczerpanie trybu zaskarżenia nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej. Nie wyklucza to tym samym ponowienia przez stronę skargi na bezczynność organu, a jedynie wymaga zachowania odpowiednich reguł zaskarżania, w tym w zakresie wykazania przez stronę, że ponaglenie zostało poprzedzone złożeniem wniosku o załatwienie sprawy podatkowej. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w pkt 1. sentencji postanowienia. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2. sentencji postanowienia znalazło swoje oparcie w art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego.