I OZ 922/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 października 2007 r. sygn. akt III SA/Kr 166/05 w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. B. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów podróży postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 11 października 2007 r. odmówił Z. B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 245 i 246 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym może obejmować także samo ustanowienie na rzecz strony profesjonalnej pomocy w osobie adwokata lub radcy prawnego. Przyznanie tego prawa w zakresie częściowym może nastąpić, jak argumentował Sąd, po wykazaniu przez osobę domagającą się tego rodzaju ochrony braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny. Pomimo wezwania, na podstawie art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do sprecyzowania oświadczenia zawartego w ponownie złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący nie wykazał z czego się utrzymuje i jakie osiąga dochody. Z. B. wskazał, że posiada nieruchomości w postaci domu o powierzchni [...] m 2, mieszkanie o powierzchni [...] m 2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Zawartym we wniosku oświadczeniem o sytuacji rodzinnej i materialnej skarżący nie przekonał Sądu I instancji, że znajduje się w sytuacji finansowej, która uniemożliwiałaby ponoszenie jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na względzie, iż rozpoznawany wniosek skarżącego jest kolejnym już w tej sprawie wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych, a okoliczności dotyczące jego stanu majątkowego wskazane we wniosku nie uległy zmianie. Poprzedni wniosek skarżącego w tym przedmiocie nie został uwzględniony, ani przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który postanowieniem z dnia 29 czerwca 2005 r. odmówił stronie przyznania prawa pomocy, ani przez Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 20 października 2005 r. oddalił zażalenie na to postanowienie. Dodatkowo Sąd I instancji nie podzielił argumentów skarżącego podniesionych w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy co do tego, że przedmiotowa sprawa dotyczy statusu osoby bezrobotnej. Podkreślił, że Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 20 października 2005 r. sygn. akt I OZ 1064/05 wskazał, iż złożona przez Z. B. skarga odnosiła się do kontroli decyzji Wojewody M. z dnia [...] w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji organu I instancji w zakresie zwrotu kosztów podróży z tytułu osobistego stawienia się w celu złożenia wyjaśnień na wezwanie organu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przedmiot, o którym mowa powyżej nie został wymieniony w art. 239 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast stawiennictwo Z. B. na wezwanie organu nastąpiło w toku rozpoznawanej sprawy administracyjnej, której przedmiotem był status osoby bezrobotnej. W związku z tym rozstrzygnięcie o kosztach podróży miało charakter akcesoryjny związany z rozpoznawaniem sprawy, w której skarżący z mocy ustawy był zwolniony od kosztów sądowych. Postanowienie to zostało zaskarżone przez Z. B.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Treść art. 246 P.p.s.a. wskazuje, że przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie częściowym może nastąpić po wykazaniu przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo sądu do przyznania stronie prawa pomocy nie oznacza, że sąd w tym zakresie ma pełną swobodę. Podlega on określonym regułom, których musi przestrzegać przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie prawa pomocy. Przyznanie stronie tego rodzaju ochrony powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie swego udziału w postępowaniu sądowym jest utrudnione. W niniejszej sprawie, jak wynika z akt sprawy, skarżący nie przedstawił dokumentów na podstawie, których można byłoby uznać zasadność zwolnienia go od ponoszenia kosztów sądowych. Nieprzedstawienie dokumentów w oparciu o które można by ustalić jakimi środkami miesięcznie dysponuje strona i na jakim poziomie kształtują się jej koszty utrzymania uniemożliwia zarazem ustalenie czy poniesienie przez nią stosownych kosztów sądowych mogłoby się wiązać z uszczerbkiem uzasadniającym przyznanie jej prawa pomocy. Ponadto trzeba podkreślić, że przyznanie stronie prawo pomocy ograniczające się do ustanowienia dla niej pełnomocnika z urzędu nie może wiązać się tylko z oceną jej sytuacji majątkowej. Przy rozstrzyganiu tej kwestii decydujące znaczenie powinno mieć czy strona bez przyznania jej prawa pomocy poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika może być pozbawiona obrony swych praw przed sądem. Co nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie. Ponadto warto zauważyć, że kwestia przyznania skarżącemu prawa pomocy została już prawomocnie rozstrzygnięta. Kolejny wniosek Z. B. o objęcie go tego rodzaju ochroną powinien być oceniany w świetle art. 165 P.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał w nowo złożonym wniosku, że jego sytuacja finansowa uległa zmianie w stosunku do deklarowanej w poprzednim wniosku. W związku z tym, zaskarżone rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnej w Krakowie jest prawidłowe i odpowiada prawu. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.