I OSK 3097/14

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2014 r. sygn. akt. II SA/Wa 1612/14 o odrzuceniu skargi W. J. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie z dnia 18 czerwca 2014 r., nr 1178/O/2014 w przedmiocie ustalenia związku schorzeń ze służbą postanawia: oddalić skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 1612/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę W. J. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie z dnia 18 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia związku schorzeń ze służbą. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że W. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie z dnia 18 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zdolności do służby, przy czym zaznaczył, że zaskarża powyższe orzeczenie w części ustalenia związku schorzeń ze służbą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 września 2014 r. sygn. akt. II SA/Wa 1612/14 skargę odrzucił. W uzasadnieniu w/w postanowienia Sąd I instancji stwierdził, iż skarga W. J. jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), bowiem sprawa będąca przedmiotem zaskarżenia w tym zakresie nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd I instancji zauważył, że Naczelny Sąd Administracyjny w tezach wyroku z dnia 9 marca 2005 r., sygn. I OSK 1203/04 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał, że wojskowe komisje lekarskie orzekają w dwóch reżimach prawnych, stąd orzeczenia tych komisji dzielą się na dwie grupy. Pierwsza grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obejmuje kwestię zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy - zdolność do służby wojskowej. Natomiast drugą grupę orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowią orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego. Orzeczenia te poddawane są kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawanych odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zaopatrzenia emerytalnego. Dzieje się tak dlatego, że decyzje administracyjne w tych sprawach wydawane są nie przez wojskowe komisje lekarskie, lecz przez inne organy (wojskowy organ emerytalny lub ZUS). Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych postępowaniach mają natomiast wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego jako jedna z przesłanek rozstrzygnięcia sprawy i nie podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Biorąc zatem pod uwagę te dwa reżimy prawne Sąd I instancji podkreślił, iż od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia schorzeń danej osoby oraz ich związku ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dodał, iż potwierdzeniem powyższego stanowiska jest utrwalony w orzecznictwie administracyjnym pogląd, że sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie skargi na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową (vide: uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r., sygn. akt III ZP 9/99, OSNP 2000/5/167). Takie stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2000 r., sygn. akt OSA 1/100 (ONSA 2001/2/47) w odniesieniu do orzeczenia w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i związku ze służbą wojskową stwierdzonych schorzeń dla m. in. celów zaopatrzenia emerytalnego (rentowego), stwierdzając, że w tych sprawach skarga nie przysługuje. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł W. J., zaskarżając je w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego tj. 1) art. 5 ust. 1 i ust. 8 pkt 9 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (DZ. U. Nr 90, poz. 593 ze zm.)- dalej "ustawy pragmatycznej", poprzez ich niezastosowanie i oparcie rozstrzygnięcia o nieobowiązujący stan prawny; 2) art. 8 ust. 1 ustawy pragmatycznej poprzez jego pominięcie i niezastosowanie przepisów regulujących właściwość sądów administracyjnych do rozpatrywania skarg od decyzji wydanych przez właściwe organy wojskowe, w sprawach określonych w ustawie; 3) § 1 pkt 4, 6 i 9, § 21 ust. 1 i 2 oraz § 24 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80 ze zm.). Ponadto skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów postępowania, którego uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez: 1) art. 1 i art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie i nieuzasadnione wyłączenie właściwości sądów administracyjnych w stosunku do orzeczeń wojskowych komisji lekarskich i wydawanych przez nie decyzji dotyczących związku schorzeń ze służbą wojskową; 2) art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie w odniesieniu do orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej, która z mocy ustawy wydanych na jej podstawie aktów wykonawczych, jest decyzją administracyjną w całej swojej treści, w związku z czym podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego; 3) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez niewskazanie konkretnych przepisów prawa stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, lecz jego oparcie o orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przyczyny określono w § 2 art. 183 powołanej ustawy. Przy czym, wobec niestwierdzenia nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był ograniczyć swoje rozważania wyłącznie do oceny zgłoszonych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa. W pierwszej kolejności należy wskazać, że art. 58 § 1 P.p.s.a. określa przyczyny odrzucenia skargi. W pkt. 1 tego przepisu przyjęto, że odrzucenie następuje jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Odrzucenie z tego powodu ma miejsce w szczególności wówczas gdy dotyczy aktu lub czynności nie objętych zakresem właściwości sądu administracyjnego (art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4) albo została wniesiona w sprawie wyłączonej z zakresu właściwości tego sądu ( art. 5). Stosownie do treści art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 461 ze zm.), o zdolności do czynnej służby wojskowej orzekają właściwe wojskowe komisje lekarskie. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska, która wydaje w tej sprawie orzeczenie, a orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej jest decyzją. Natomiast ustalanie związku określonych schorzeń ze służbą wojskową jest przedmiotem następujących przepisów: art. 30 – 33, art. 56 – 57 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (t. j. Dz. U. z 2010 r. Nr 101, poz. 648 ze zm.), art. 19 – 21b, art. 31 – 33 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (t. j. Dz. U. 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.), a także art. 2, art. 10 – 12 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. Nr 83, poz. 760 ze zm.). Z powołanych regulacji wynika, że wprawdzie ustalanie chorób lub uszczerbku na zdrowiu oraz ich związku ze służbą wojskową należy do wojskowych komisji lekarskich, lecz prawo do świadczeń (oraz ich zakres i wysokość) z powyższych tytułów ustalają inne organy w drodze decyzji administracyjnych, od których przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu według zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.). Z tych przepisów wynika zatem, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich dotyczące ustalania określonych schorzeń i ich związku ze służbą wojskową nie mają w pełni samodzielnego bytu, podlegają bowiem kontroli sądów powszechnych w postępowaniu o prawo do świadczeń przysługujących z powyższych tytułów, o ich zakres i wysokość. Związek schorzenia ze służbą wojskową staje się przeto sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych (sprawą cywilną) podlegającą kognicji sądów powszechnych zgodnie z art. 1 cytowanej ustawy – Kodeks postępowania cywilnego. Potwierdza to orzecznictwo tych sądów (np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 sierpnia 2008 r. o sygn. akt I UK 40/08, publ. "Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Pracy" 2010, nr 1-2, poz. 22; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2009 r. o sygn. akt II UK 128/09, niepubl.). Z przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r., poz. 1013), rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80 ze zm.) wynika, że komisje takie orzekają przede wszystkim o zdolności danej osoby do czynnej służby wojskowej i o zaliczeniu jej do określonej kategorii tej zdolności, a ponadto orzekają one, ale na podstawie odrębnych ustaw, także o związku chorób i ułomności, schorzeń, uszczerbku na zdrowiu, inwalidztwa, obrażeń ze służbą wojskową zarówno czynną, jak i zawodową. Tymi odrębnymi ustawami są przede wszystkim wymienione wcześniej ustawy. Analiza powyższych przepisów wykazuje, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich można podzielić na dwie główne odrębne grupy. Jedna grupa orzeczeń dotyczy zagadnień zdolności do służby wojskowej – czynnej lub zawodowej w ramach powołanej ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP, to jest zagadnień ustalania stanu zdrowia danej osoby na potrzeby zaliczenia jej do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej w celu powołania jej lub przyjęcia do odbycia tej służby albo zwolnienia ze służby wojskowej. Te orzeczenia wojskowych komisji lekarskich mają byt w pełni autonomiczny: ostateczne orzeczenie komisji w tym przedmiocie jest wiążące dla innych administracyjnych organów właściwych w sprawach powołania lub przyjęcia określonej osoby do odbycia służby wojskowej albo do zwolnienia ze służby, przy czym powołanie do służby wojskowej lub zwolnienie z tej służby następuje w trybie administracyjnym przez wydanie decyzji administracyjnej, podlegającej zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Druga grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich to orzeczenia ustalające schorzenia (stan zdrowia) danej osoby i ich związek ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego, przysługujących na podstawie innych ustaw niż ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Orzeczenia tej grupy nie mają wiążącego charakteru dla sądów powszechnych właściwych do rozpoznawania odwołań od decyzji administracyjnych, wydanych na podstawie orzeczeń tych komisji, ale przez inne organy, właściwe w przedmiocie ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. Orzeczenia komisji z tej grupy poddawane są autonomicznej kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawania odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zakresu zaopatrzenia emerytalnego. Powyższa analiza prowadzi zatem do wniosku, że od ostatecznych orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, w zakresie dotyczącym oceny stanu żołnierza na potrzeby ustalenia zdolności do służby wojskowej, przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Natomiast od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, o których mowa wyżej, ale w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego, w tym rentowych, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Przedstawione stanowisko jest utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2000 r. o sygn. akt OSA 1/00, publ. "Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego" 2001, nr 2, poz. 47; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2004 r. o sygn. akt OSK 440/04; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2010 r. o sygn. akt I OSK 220/10; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2010 r. o sygn. akt I OSK 1430/10; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 grudnia 2011 r. o sygn. akt II OSK 2403/11 – publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd taki wyraził również Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 27 października 1999 r. o sygn. akt III ZP 9/99 (publ. "Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Pracy" 2000, nr 5, poz. 167). Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, że skarga W. J. dotyczy orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie z dnia 18 czerwca 2014 r. nr 1178/O/2014 utrzymującego w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie z dnia 14 lutego 2014 r. nr 00420/2/14, ale w zakresie nieuznania związku stwierdzonego schorzenia ze służbą wojskową. W takiej sytuacji skarga jest niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu, gdyż sąd administracyjny nie jest w tej sprawie właściwy. Należy również dodać, iż W. J. został pouczony w skarżonym orzeczeniu, że skarga nie przysługuje w zakresie ustalenia grupy inwalidztwa i jego związku lub braku związku ze służbą wojskową oraz związku lub braku związku chorób i schorzeń ze służbą wojskową, lecz mimo tego pouczenia zaskarżył orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej, w zakresie ustalenia związku schorzenia ze służbą wojskową. Na tę kategorię orzeczeń Komisji, jak już wyżej wskazano, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje, a zatem Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że skarga w tym zakresie jest niedopuszczalna. W tej sytuacji jako niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 3 § 2 pkt 1 i art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Z powyższych względów zamierzonego skutku nie mogły także odnieść wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszeń prawa materialnego. Również zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd art. 141 § 4 P.p.s.a. uznać należy za chybiony. Cytowany przepis stanowi, że "Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania". Zaskarżone postanowienie, pomimo, że jest lakoniczne, odpowiada wszystkim wymogom, określonym w art. 141 § 4 zd. 1 P.p.s.a., adekwatnie do stanu sprawy. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego brak szczegółowego odniesienia się przez Sąd Wojewódzki do wszystkich zarzutów zawartych w skardze i skoncentrowanie się tylko na istotnych kwestiach nie jest wadliwe, o ile to te kwestie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a wątki pominięte mają jedynie charakter uboczny i nie rzutują na wynik sprawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2004 r. sygn. akt FSK 2633/04, LEX 173345). Przepis przywołanego art. 141 § 4 zobowiązuje bowiem Sąd do rozważenia w uzasadnieniu orzeczenia zarzutów strony oraz stanowisk pozostałych stron, jeżeli mogą one mieć wpływ na wynik sprawy, a zatem dotyczy on zarzutów istotnych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego analiza uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji pozwala jednoznacznie uznać, że zawiera ono niezbędne elementy o jakich mowa w art. 141 § 4 P.p.s.a. Jednym z tych elementów jest wskazanie podstawy rozstrzygnięcia. W rozpatrywanej sprawie Sąd Wojewódzki wskazał tę podstawę, tj. art. 58 § 1 pkt 1, który miał zastosowanie w niniejszej sprawie, bowiem skarga została odrzucona. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.