II OZ 1094/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 195/18 o odrzuceniu zażalenia K. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 195/18 prostującego oczywistą omyłkę w komparycji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 195/18 w sprawie ze skargi K. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 10 września 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 195/18, odrzucił zażalenie K. W. na postanowienie tegoż Sądu z dnia 21 stycznia 2020 r., z powodu nieuiszczenia przez skarżącą wpisu sądowego od wniesionego przez nią zażalenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że zarządzeniem z dnia 22 czerwca 2020 r. K. W. została zobowiązana do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2020 r., w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Odpis ww. zarządzenia został doręczony skarżącej w dniu 27 lipca 2020 r. Termin do uiszczenia wpisu upłynął bezskutecznie w dniu 3 sierpnia 2020 r. Skarżąca nie uiściła żądanego wpisu od zażalenia, co potwierdza adnotacja z dnia 13 sierpnia 2020 r., iż w dokumentach księgowych dotyczących opłat sądowych nie zidentyfikowano wpłaty do niniejszej sprawy. W związku z powyższym Sąd odrzucił zażalenie na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."). Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła K. W., wnosząc o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata. W przypadku braku opłaty przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Stosownie natomiast do treści art. 220 § 3 p.p.s.a. zażalenie, od którego pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2020 r. została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia z dnia 21 lutego 2020 r. na postanowienie Sądu z dnia 21 stycznia 2020 r., w kwocie 100 zł, w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wezwanie skutecznie doręczono skarżącej w dniu 27 lipca 2020 r. przy piśmie przewodnim z dnia 6 lipca 2020 r. W piśmie tym zawarte było m.in. pouczenie, że strona może wystąpić do Sądu o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz przyznanie adwokata, radcy prawnego. Termin do uiszczenia wpisu sądowego upłynął w dniu 3 sierpnia 2020 r. Skarżąca nie uiściła przedmiotowego wpisu w wyznaczonym terminie, jednakże złożyła, w terminie otwartym do jego uiszczenia, wniosek o przyznanie prawa pomocy. Sąd I instancji, jak wynika z zarządzenia z dnia 12 sierpnia 2020 r., wniosek o przyznanie prawa pomocy pozostawił w aktach sprawy bez nadania biegu, w związku z "prawomocnym zakończeniem postępowania w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 195/18 (v. postanowienie o stwierdzeniu prawomocności orzeczenia z 9 października 2018 r. (...))", a w następstwie stwierdzenia, iż skarżąca nie uiściła należnego wpisu sądowego, odrzucił zażalenie skarżącej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego działanie Sądu I instancji było niewłaściwe. Oceny tej nie zmienia fakt, że skarżąca została poinformowana przez Sąd I instancji, przy piśmie z dnia 7 grudnia 2019 r. (doręczonym w dniu 30 grudnia 2019 r.), że jej wnioski m.in. o przyznanie prawa pomocy będą pozostawiane w aktach bez nadawania dalszego biegu. Po pierwsze, skoro skarżąca została pouczona o prawie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd I instancji mając na uwadze swoje wcześniejsze stanowisko odnośnie nie rozpatrywania wniosków strony, powinien co najmniej poinformować skarżącą, że jej wniosek nie będzie rozpoznany, a tym samym umożliwić jej uiszczenie wpisu sądowego od złożonego zażalenia. Po drugie, należy mieć na względzie, że nie każde działanie strony postępowania sądowoadministracyjnego można uznać za nadużycie prawa do sądu. Ocena działań strony wymaga każdorazowo wnikliwej analizy, tak, aby mieć pewność, że rzeczywiste prawo do sądu nie doznało żadnego uszczerbku. O ile bowiem kolejne wnioski strony, o wyłączenie sędziów i związane z tym wnioski o przyznanie prawa pomocy, złożone po prawomocnym zakończeniu postępowania, można uznać za przejaw nadużycia prawa do sądu, o tyle działań strony zmierzających do zakwestionowania wydanych z urzędu przez sąd rozstrzygnięć (np. w przedmiocie sprostowania wyroku), nawet po prawomocnym zakończeniu postępowania, nie powinno rozpatrywać się w kategoriach nadużycia tego prawa. A to z kolei prowadzi do konkluzji, że ewentualny wniosek strony o przyznanie prawa pomocy, złożony w terminie otwartym do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionego zażalenia, powinien być rozpoznany. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.