II SA/Sz 504/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 października 2022 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę. UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] września 2021 r., działając na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1212 z późn. zm.) Starosta M. orzekł o skierowaniu M. H., posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii AM, B1, B, na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w związku z informacją o budzącym uzasadnione zastrzeżenia stanie zdrowia M. H., skierowaną przez Prokuratora Rejonowego w M. do Starosty G. w piśmie z dnia [...] sierpnia 2021 r. a opartą na załączonym do wniosku wyciągu z opinii sądowo - psychiatrycznej, sporządzonej na potrzeby postępowania karnego przez biegłych lekarzy psychiatrów z której wynikało, że u M. H. biegli psychiatrzy rozpoznali Zespół Zależności Alkoholowej. W odwołaniu od powyższej decyzji M. H. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, kwestionując wiarygodność założenia o uzależnieniu skarżącego od alkoholu w obliczu przedłożonego orzeczenia lekarskiego "stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami". Odwołujący nadmienił, iż nie zgadza się z treścią opinii sądowo-psychiatrycznej, była ona przez niego kwestionowana a sprawa, w której została wydana nie zakończyła się wyrokiem skazującym. Sprawa ta została bowiem warunkowo umorzona, przy czym Sąd nie widział u skarżącego problemu alkoholowego i nie orzekł o żadnym środku karnym czy też probacyjnym. Postępowanie nie było w żadnej mierze związane z jazdą pod wpływem alkoholu i nigdy z takiego powodu odwołujący nie był zatrzymywany. Oświadczył też, iż jest praworządnym obywatelem, nie ma problemu z alkoholem, a opinia była efektem przyjętej przezeń strategii obrony w postępowaniu karnym. Kwestionował wówczas stawiane mu zarzuty i popełnienie zarzucanego czynu. Pokrzywdzeni cofnęli skargi o ściganie i ukaranie, a fakt ścigania danego przestępstwa z oskarżenia publicznego spowodował, iż wydano wyrok warunkowo umarzający. Dziś pokrzywdzona, która zarzucała odwołującemu znęcanie się i nadużywanie alkoholu prosiła o powrót do małżeństwa i wycofała pozew o rozwód. Dla odwołującego były to nieprawdziwe zarzuty, które pociągnęły za sobą szereg konsekwencji, których już nie można było konwalidować. W odwołaniu nadmienił także, iż w lutym 2021 r. przechodził badania lekarskie dla potrzeb pracodawcy, u którego zajmuje stanowisko kierowcy — ładowacza. Na okoliczność powyższego przedłożył orzeczenie w tym zakresie. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. , po rozpatrzeniu opisanego wyżej odwołania utrzymało w mocy decyzję Starosty M. . Jak podał w uzasadnieniu organ odwoławczy, przedłożony w sprawie materiał dowodowy dawał podstawy do skierowania strony na badania lekarskie. Okoliczności wskazane we wniosku Prokuratora Rejonowego z dnia [...] sierpnia 2021 r., potwierdzone załączonym do akt sprawy dowodem z opinii sądowo -psychiatrycznej z dnia [...] grudnia 2020 r. sporządzonej przez biegłych sądowych lekarzy psychiatrów (wyciąg z opinii sądowo - psychiatrycznej) na potrzeby postępowania karnego nasuwają uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. W ocenie Kolegium dowód powyższy uznać należy za wiarygodną podstawę dokonanych ustaleń faktycznych. Opinia wydana została bowiem przez osoby legitymujące się specjalistyczną wiedzą w ocenianym zakresie, a wnioski z niej wynikające potwierdzają słuszność założenia zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego, których to weryfikacja pod kątem zdolności psychofizycznych do prowadzenia pojazdów silnikowych stała się w obliczu analizowanego dowodu konieczna. Jak wyjaśnił dalej organ odwoławczy, stwierdzone przez biegłych uzależnienie od alkoholu, nasuwa wątpliwości co do możliwości rozsądnej oceny jego skutków, ewentualnego braku woli w kontrolowaniu picia alkoholu i braku kontroli w zachowaniach po spożyciu alkoholu, jak też nade wszystko co do oceny zdolności skarżącego powstrzymywania się od podejmowania czynności niedozwolonych po spożyciu alkoholu, w szczególności zaś powstrzymywania się od kierowania pojazdem na drodze publicznej. Kolegium wyjaśniło, że wprawdzie tolerancja organizmu na alkohol jest kwestią bardzo indywidualną, zależną od dyspozycji psychofizycznej konkretnej osoby, jak też częstotliwości picia, jednakże rozpoznanie u skarżącego uzależnienia od alkoholu uzasadnia wątpliwość co do wpływu tej choroby na zdolność do kierowania pojazdami i bezpiecznego uczestnictwa w ruchu drogowym. Dokonując oceny wartości dowodowej opinii biegłych organ stwierdził także, iż nie pozbawia tego waloru fakt sporządzenia dowodu na potrzeby innego postępowania, w związku z innym zdarzeniem, nie stanowiącym naruszenia zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Dowód ten mieści się bowiem w ramach dopuszczalnej podstawy wydania decyzji w sprawie skierowania na badania lekarskie, stanowiąc wystarczającą informację dla organu właściwego w sprawie. Stwierdzenie tam zawarte, w ocenie Kolegium, jest zatem wystarczającą podstawą do skierowania na badania lekarskie, celem ustalenia stopnia aktualnej zdolności odwołującego do pozostawania bezpiecznym uczestnikiem ruchu drogowego, nie stanowiącym potencjalnego zagrożenia dla samego siebie, ani też innych jego uczestników. Jak wyjaśnił dodatkowo organ odwoławczy, przedłożone do akt orzeczenie lekarskie z dnia [...] listopada 2020 r. nie mogło zwolnić skarżącego z analizowanego obowiązku, który nałożony został już po wydaniu tego orzeczenia i po uwzględnieniu opinii sądowo – psychiatrycznej stwierdzającej uzależnienie od alkoholu. Ten aspekt wymaga zbadania przez uprawnionego lekarza, którym – zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami - pozostaje uprawniony lekarz wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy. Pismem z [...] maja 2022 r. M. H. wniósł skargę na powyższą decyzję zarzucając jej naruszenie art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami w zw. z art. 182 § 1 k.k.w. poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy w okolicznościach konkretnej sprawy brak było przesłanek do wydania zaskarżonych decyzji. W uzasadnieniu skargi powtórzył stanowisko, iż opinia sądowo-psychiatryczna była sporządzona do sprawy karnej niezwiązanej z kierowaniem pojazdami a zatem nie mogła stanowić jakiejkolwiek podstawy w postępowaniu administracyjnym o skierowaniu na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Ponadto sprawa karna została warunkowo umorzona a sama opinia była przez skarżącego kwestionowana. Skarżący oświadczył ponadto, że nie ma problemu z nadużywaniem alkoholu, nie zagraża bezpieczeństwu w ruchu lądowymi i nigdy nie został zatrzymany w trakcie jazdy pod wpływem alkoholu, nigdy nawet nie był notowany za punkty karne. Nie jest osobą uzależnioną a na co dzień pracuje jako kierowca i okresowo przechodzi wszelkie badania, które zostały załączone do odwołania. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374 ze zm.) w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 - dalej P.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również podkreślić, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Kolegium utrzymująca w mocy wcześniejszą decyzję Starosty M. o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Materialnoprawną podstawę powyższych decyzji stanowił art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami stanowiący, iż starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia. Z kolei zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Przywołane powyższe regulacje nie wskazują precyzyjnie, jakie zastrzeżenia należy uznać za wystarczające do skierowania danego kierowcy na badania lekarskie. Mowa jest tylko, aby były one uzasadnione i poważne. Natomiast sformułowanie, że mają one być uzasadnione oznacza przede wszystkim, że powinny być one oparte na wiarygodnych podstawach (por. wyrok NSA z 28 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 1052/17). Wyjaśnić należy, że po otrzymaniu zawiadomienia o istniejących zastrzeżeniach dotyczących stanu zdrowia kierowcy starosta jest obowiązany ową przesłankę ocenić. Ma zatem obowiązek ustalić, czy zawiadomienie jest na tyle uzasadnione, że wynikają z niego okoliczności, które uzasadniają skierowanie kierowcy na badania lekarskie, aby podczas nich można było stwierdzić istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (por. wyrok NSA z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt I OSK 564/13). W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie trafnie uznały, że opinia sądowo - psychiatryczna dotycząca stanu zdrowia skarżącego stanowiła wystarczającą i zarazem wiarygodną podstawę do skierowania skarżącego na badania lekarskie. Owa opinia została sporządzona przez biegłych lekarzy i jednoznacznie wskazuje na rozpoznanie u skarżącego Zespołu Zależności Alkoholowej. Bez znaczenia przy tym pozostaje, że opinia ta została sporządzona na potrzeby innego postępowania (tutaj: w toku postępowania przygotowawczego), które nie miało bezpośredniego związku z funkcjonowaniem skarżącego jako kierowcy w ruchu drogowym. Jeśli bowiem wynikają z niej uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego pod kątem możliwości kierowania pojazdami, to nie można skutecznie zarzucać, że wzięto pod uwagę zawarte w takiej opinii wnioski (por. wyrok NSA z 28 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 1052/17). Należy także zwrócić uwagę należy na to, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd (wypracowany również na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, która zastąpiona została obecnie obowiązującą ustawę o kierujących pojazdami), że z punktu widzenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym nie jest obojętne, czy kierowca potrafi powściągnąć emocje w sytuacjach stresowych, z którymi będzie się stykał na drodze. Bez znaczenia natomiast jest to, czy pojawiające się na tym tle dysfunkcje mają postać jednostki chorobowej, czy też cechy nieprawidłowej osobowości. Każda bowiem trwała niemożność emocjonalnego poradzenia sobie przez kierowcę z sytuacjami drogowymi będzie elementem dyskwalifikującym (por. wyrok NSA z 15 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 2704/12 i wyroki w nim wskazane). W kontekście zarzutów skargi podkreślić należy, że podstawą do wydania decyzji o skierowania na badania lekarskie zwykle nie jest kategoryczne i ostateczne ustalenie, że w istocie rozpoznane zmiany stanowią o niezdolności do prowadzenia pojazdów. Wystarczą w tym zakresie uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy. Stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy bowiem do uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wydaje odpowiednie przewidziane prawem orzeczenie. Sąd podziela w powyższym zakresie stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 21 września 2021 r., sygn. akt II GSK 891/21, w którym wyjaśniono, iż nie jest konieczne uzyskanie przez organ pewności co do istnienia takich przeciwwskazań, bowiem kwestia zdolności do prowadzenia pojazdu będzie dopiero weryfikowana w toku specjalistycznego badania, na które kierowca ma być skierowany (por. wyrok NSA z 18 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 514/19). Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "uzasadnione zastrzeżenia" oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Wydanie decyzji na podstawie tego przepisu nie musi być poprzedzone wykazaniem pewności istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdów. Nie jest konieczne udowodnienie przez organ istnienia takich przeciwwskazań, lecz wystarczy wysokie prawdopodobieństwo ich istnienia. Jednocześnie ocena przesłanek uzasadniających wydanie danej osobie skierowania musi być dokonana każdorazowo przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu (por. wyrok NSA z dnia 30 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 2019/14, wyrok NSA z dnia 26 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 625/18). Natomiast odnosząc się do twierdzeń skargi, iż skarżący "nigdy nie był zatrzymywany w związku z jazdą pod wpływem alkoholu i nie ma problemu z alkoholem" to nie znajdują one potwierdzenia w znajdującym się w aktach materiale dowodowym. Otóż jak wynika z akt, w przeszłości, na mocy orzeczenia Kolegium ds. Wykroczeń z 1997 r. skarżący został ukarany za kierowanie roweru po drodze publicznej w stanie nietrzeźwości i bez wymaganego prawem oświetlenia. Następnie, w 2006 r., Sąd Rejonowy w M. uznał skarżącego za winnego popełnienia czynu karalnego w postaci prowadzenia samochodu osobowego w stanie nietrzeźwości ([...] i [...] promila alkoholu we krwi) i orzekł między innymi o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym przez okres 3 lat. Przy czym jak wynika z kolejnego wyroku Sądu Rejonowego w M., z [...] sierpnia 2007 r., mimo orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych skarżący nie powstrzymał się od kierowania pojazdem w okresie obowiązywania zakazu. W tym stanie rzeczy przywołane powyżej twierdzenia skarżącego o braku w przeszłości kierowania pojazdem pod wpływem alkoholu są nie tylko oczywiście niezgodne ze stanem faktycznym, ale brak dostrzegania rozbieżności pomiędzy sferą faktów a przeświadczeniami skarżącego, utwierdza w słuszności wyrażonego przez organ odwoławczy poglądu, iż wobec stwierdzenia przez biegłych psychiatrów Zespołu Zależności Alkoholowej zachodzą uzasadnione wątpliwości co możliwości i umiejętności kontrolowania przez skarżącego picia alkoholu. Kolegium trafnie dostrzegło ryzyko braku kontroli zachowań po spożyciu alkoholu i w konsekwencji słusznie uznało, iż w świetle wiedzy powziętej przez organy administracji istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia skarżącego uzasadniające skierowanie go na badanie lekarskie. Weryfikacja powyższych uzasadnionych zastrzeżeń jest tym bardziej uzasadniona, iż jak wskazuje sam skarżący podejmuje on zatrudnienie na stanowiskach zawiązanych z kierowaniem pojazdami mechanicznymi. Stąd kierowanie pojazdami nie ma charakteru incydentalnego i jest wpisane w jego typowe obowiązki służbowe. Natomiast co do przedłożonych przez skarżącego orzeczeń lekarskich mających stwierdzać jego zdolność do kierowania pojazdami należy dostrzec, iż zostały one wydane na podstawie art. 43 pkt 2 i art. 299 § 4 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1510 z późn. zm.). Wydano je zatem w następstwie skierowania skarżącego (jako pracownika) na badania wstępne. Tego rodzaju badanie dotyczące zdolności psychofizycznych zatrudnianej osoby nie zastępuje oceny, która zgodnie z wola ustawodawcy powinna być dokonywana przez wyspecjalizowany podmiot (tj. stosownie do art. 75 ust. 5 ustawy o kierujących pojazdami przez wojewódzki ośrodek medycyny pracy, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej). Przy ocenie znaczenia dla niniejszej sprawy przedkładanych orzeczeń należało też dostrzec, iż przy wydawaniu orzeczenia z [...] listopada 2020 r. lekarzowi przeprowadzającemu badanie profilaktyczne nie mogła być znana opinia sądowo-psychiatryczna, która powstała późnej tj. w dniu [...] grudnia 2020 r. Natomiast z treści orzeczenia lekarskiego z dnia [...] lutego 2021 r., wydanego po kolejnym badaniu profilaktycznym skarżącego, nie wynika, aby lekarz medycyny pracy został zapoznany z przywołaną wyżej opinią sądowo – psychiatryczną, a zatem aby miał możliwość uwzględnienia rozpoznania dokonanego przez biegłych psychiatrów po przeprowadzeniu przez nich ukierunkowanego badania. Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji. Cytowane w uzasadnieniu wyroku sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej na stronie www. orzeczenia.nsa.gov.pl.