II GSK 186/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz Sędzia NSA Maria Myślińska (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Protokolant Ewa Babik po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 1959/08 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. Oddala skargę kasacyjną. 2. Zasądza od J. K. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 1200 zł. (jeden tysiąc dwieście zł.) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1959/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę J. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 10.500 zł za wykonywanie przewozu drogowego z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty (500 zł) oraz za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące, do którego podłączone zostały niedozwolone urządzenia dodatkowe (10.000 zł). W czasie kontroli drogowej pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], kierowanego przez J. K., przeprowadzonej w dniu 17 stycznia 2008 r. w miejscowości Ch. na drodze krajowej nr [...] organ kontrolujący ustalił wykonywanie przez ten pojazd transportu drogowego z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie wystawienia kierowcy zaświadczenia potwierdzającego przyczynę nieposiadania wykresówek za dni od 23 grudnia 2007 r. do 27 grudnia 2007 r. Podczas oględzin kabiny pojazdu oraz zainstalowanego w nim tachografu o nr [...] odnaleziono pod zaślepką w desce rozdzielczej przewody zakończone kostką czterostykową. Przeprowadzona jazda testowa, po włączeniu urządzenia, wykazała, że w czasie jazdy prędkościomierz wskazywał prędkość 0 km/h. Aktywność kierowcy zarejestrowana została jako odpoczynek, a licznik nie wskazał przejechanych w tym czasie 5 km. Po zdemontowaniu elementów deski rozdzielczej odnaleziono miejsce, w którym przewody ze wskazanego urządzenia zostały wpięte w obwód łańcucha kinematycznego. Decyzją z dnia [...] marca 2008 r. P. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, wobec stwierdzonych naruszeń nałożył na J. K. karę pieniężną w kwocie 10.500 zł na którą składały się dwie kary jednostkowe: za wykonywanie przewozu drogowego z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty (500 zł). oraz za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące, do którego podłączone zostały niedozwolone urządzenia dodatkowe (10 000 złotych). Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., wydaną wskutek wniesionego przez J. K. odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 87 ust. 1,art. 92 ust. 1 i 4 oraz na podstawie lp. 1.7, lp. 11.1.2 lit. a, załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 874 ze zm.), art 13, art. 15 ust. 7, art. 15 ust. 8 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WEL370 z 31.12.1985 ze zm.), art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879 ze zm.),utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, iż zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę opłaty drogowej kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku oraz zaświadczenie albo oświadczenie, o których mowa w art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców a więc także zaświadczenie wskazujące przyczynę nieposiadania wykresówek. Jak stanowi bowiem art.; 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 jeśli kierowca prowadzi pojazd wyposażony w urządzenie rejestrujące zgodnie z załącznikiem I musi być w stanie okazać na każde żądanie funkcjonariusza służb kontrolnych m. in. wykresówki za bieżący dzień i poprzednie 28 dni (po dniu 1 stycznia 2008 r.). Zaświadczenie wskazujące przyczynę nieposiadania wykresówek pracodawca wystawia i wręcza kierowcy przed rozpoczęciem przewozu drogowego. W odniesieniu do drugiego ze stwierdzonych naruszeń organ odwoławczy wskazał, iż stosownie do treści art. 13 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 pracodawca i kierowcy są odpowiedzialni za czuwanie nad prawidłowym funkcjonowaniem i odpowiednim użytkowaniem urządzeń rejestrujących. W myśl art. 15 ust. 8 cytowanego rozporządzenia Rady, zabrania się fałszowania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach, przechowywanych przez urządzenie rejestrujące lub kartę kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z urządzenia rejestrującego jak określono w załączniku IB. To samo stosuje się do jakiegokolwiek manipulowania urządzeniem rejestrującym, wykresówką lub kartą kierowcy, które mogłoby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych oraz informacji wydrukowanych. W pojeździe nie może znajdować się żaden sprzęt, który mógłby zostać użyty w powyższych celach. W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, iż nałożona za stwierdzone w czasie kontroli naruszenia kara w łącznej wysokości 10.500 zł. znajduje oparcie w przepisach powołanych w decyzji. Oddalając skargę na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że skarżący nie kwestionował ustaleń faktycznych dokonanych w toku kontroli. Nie podważał bowiem faktu nie okazania przez kierowcę wykresówek oraz zaświadczenia potwierdzającego przyczynę ich nieposiadania oraz istnienia niedozwolonego urządzenia dodatkowego w kontrolowanym pojeździe. Nie został zatem w ocenie Sądu pierwszej instancji zakwestionowana okoliczność zaistnienia wymienionych w zaskarżonej decyzji naruszeń. Za bezsporne Sąd pierwszej instancji uznał, iż w dniu 17 stycznia 2008 r. w miejscowości Ch. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] i kierujący pojazdem nie okazał do kontroli wykresówek za dni od 23 grudnia 2007 r. do 27 grudnia 2007 r. ani też zaświadczenia potwierdzającego przyczynę nieposiadania wykresówek. W tym zakresie za nietrafne Sąd pierwszej instancji uznał stanowisko skarżącego, iż nadesłanie w toku postępowania administracyjnego wymaganego zaświadczenia było wykonaniem obowiązku nałożonego przez ustawę o transporcie drogowym. Sąd wskazał, iż wykładnia art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 jak również art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców wskazuje jednoznacznie, iż dokumenty dotyczące aktywności kierowcy muszą znajdować się w pojeździe a kierowca musi okazać je na żądanie uprawnionego organu, zatem obowiązkiem przedsiębiorcy jest wyposażenie kierowcy we wszystkie wymagane dokumenty przed wyruszeniem w trasę. Konsekwencją stwierdzonego naruszenia zgodnie z lp. 1.7 załącznika do powołanej ustawy jest kara pieniężna w wysokości 500 zł. Za bezsporne Sąd pierwszej instancji uznał również, iż podczas oględzin kabiny pojazdu oraz zainstalowanego w nim tachografu o nr [...] odnaleziono pod zaślepką w desce rozdzielczej przewody zakończone kostką czterostykową, wpięte w obwód łańcucha kinematycznego. Przeprowadzona jazda testowa, po włączeniu urządzenia, wykazała, że w czasie jazdy prędkościomierz wskazywał prędkość 0 km/h, aktywność kierowcy zarejestrowana została jako odpoczynek, a licznik nie wskazał przejechanej w tym czasie odległości. Sąd wskazał, iż urządzenie dodatkowe, podłączone w sposób opisany w decyzji, nie zostało zgłoszone do homologacji a zatem prawidłowy był wniosek organu, że urządzenie to było "niedozwolonym urządzeniem dodatkowym" w rozumieniu l.p. 11.1.2.a) załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Konsekwencją powyższego było stwierdzenie, że nałożenie na skarżącego przedsiębiorcę kary pieniężnej w wysokości 10.000 złotych za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące, do którego podłączone zostało niedozwolone urządzenie dodatkowe było zgodne z przepisami cytowanej ustawy. Sąd pierwszej instancji nie podzielił stanowiska skarżącego, iż urządzenie zostało podłączone przez osoby dokonujące kontroli albowiem samo wpięcie urządzenia dodatkowego w łańcuch kinematyczny (pomyłkowo nazwanym "kinetycznym") w świetle przepisów ustawy o transporcie drogowym jest już połączeniem z urządzeniem rejestrującym zaś inspektorzy dokonujący kontroli jedynie uruchomili znajdujące się w kabinie urządzenie celem wykonania jazdy testowej. Za trafne Sąd pierwszej instancji uznał stanowisko organu, iż odpowiedzialność za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy ponosi osoba je wykonywająca a więc w niniejszej sprawie skarżący zaś skarżący jako profesjonalista zobowiązany jest dołożyć maksimum staranności by działalność ta była prowadzona zgodnie z przepisami prawa a więc m.in. sprawdzić czy urządzenia znajdujące się w pojeździe spełniają wymogi prawne. W konsekwencji powyższego Sąd pierwszej instancji nie podzielił stanowiska skarżącego, iż organ powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe zmierzające do ustalenia czasu w którym dokonano ingerencji w urządzenia pojazdu i osoby, która tej ingerencji dokonała. Skargą kasacyjną pełnomocnik J. K. zaskarżył powyższy wyrok w części oddalającej skargę na decyzje Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2008 r. w zakresie wymierzenia kary w kwocie 10.000 zł. Autor skargi kasacyjnej zarzucił wyrokowi Sądu pierwszej instancji naruszenie: 1. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisu art. 92 ust 1 ustawy o transporcie drogowym poprzez przyjęcie, że: - opisane w decyzjach organów wpięcie dodatkowego urządzenia w łańcuch kinetyczny jest wykonywaniem przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące, do którego podłączone zostało niedozwolone urządzenie dodatkowe, podlegającym karze; - przepisy ustawy o transporcie drogowym stanowią o odpowiedzialności właściciela pojazdu za tego rodzaju naruszenie w każdym przypadku na zasadzie ryzyka; 2. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł, iż w niniejszej sprawie podstawą prawną nałożenia kary nie były przepisy prawa wspólnotowego – art. 15 ust. 8 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 – które w tym zakresie odsyłają do prawa krajowego, ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z lp.11.1.2 lit. a załącznika do tej ustawy karze w wysokości 10.000 zł podlega wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące, do którego podłączone zostały niedozwolone urządzenia dodatkowe. Autor skargi kasacyjnej podniósł, iż w pojeździe skarżącego dodatkowe urządzenie nie było podłączone do urządzenia rejestrującego zaś podłączenia tego dokonali kontrolujący w czasie wykonywania czynności kontrolnych. Kasator podniósł również w tym zakresie, że przepisy ustawy o transporcie drogowym nie zawierają sankcji za obecność w pojeździe dodatkowego urządzenia, które może zostać podłączone do urządzenia rejestrującego. Autor skargi kasacyjnej podniósł, iż Sąd opierając swe rozważania o przepisy powołanego rozporządzenia nr 3821/85 uznając, iż jest to podstawa prawna wymierzenia kary dokonał rozszerzającego, błędnej, wykładni art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. W ocenie autora skargi kasacyjnej przepisy ustawy o transporcie drogowym nie stanowią o odpowiedzialności właściciela pojazdu za tego rodzaju naruszenia w każdym przypadku na zasadzie ryzyka. W tym zakresie Kasator podniósł, iż organy obu instancji nie poczyniły jakichkolwiek ustaleń dotyczących okoliczności zamontowania urządzenia i ewentualnego jego wykorzystania poprzez podłączenie do urządzenia rejestrującego. Sąd pierwszej instancji uznając stanowisko organów za właściwe i przyjmując, że odpowiedzialność za naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym w każdym przypadku opiera się na zasadzie ryzyka jest wynikiem błędnej wykładni art. 92 ust. 1 tej ustawy. Zdaniem autora skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił dlaczego uważa, iż opisane w zaskarżonej decyzji wpięcie w obwód łańcucha kinematycznego stanowi podłączenie niedozwolonego urządzenia do urządzenia rejestrującego. W ocenie autora skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji nie dostrzega różnicy między obwodem łańcucha kinematycznego, a łańcuchem kinetycznym, zaś twierdzenie o podłączeniu dodatkowego urządzenia do łańcucha kinetycznego jest błędne gdyż łańcuch kinetyczny jest definiowany jako rodzaj reakcji chemicznej i jądrowej. Zdaniem kasatora w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie wykazano, które przepisy ustawy o transporcie drogowym pozwoliły Sądowi pierwszej instancji na powyższe stwierdzenie. Ponadto uzasadnienie wyroku w części dotyczącej kary w wysokości 10.000 zł. nie zawiera wyjaśnienia podstawy prawnej co w konsekwencji nie pozwala na skontrolowanie rozumowania sądu w zakresie podstawy wymierzonej kary. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., poza nieważnością postępowania(art. 183 § 2 p.p.s.a.), którą bierze pod rozwagę z urzędu, a która w niniejszej sprawie nie zachodzi. Powyższe oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w zakresie określonym przez stronę w podstawach kasacyjnych, a wobec tego autor skargi kasacyjnej min. w osobie profesjonalnego pełnomocnika jak wymaga art. 175 § 1 p.p.s.a. zobowiązany jest wskazać przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które jego zdaniem zostały naruszone przez Sąd pierwszej instancji, uzasadnienie sposobu ich naruszenia i wykazania, że naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oparcie skargi kasacyjnej na obu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a. wymaga ustosunkowania się w pierwszej kolejności do zarzutów natury procesowej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) albowiem tylko w sytuacji gdy nie zostanie skutecznie podważony zaaprobowany przez Sąd pierwszej instancji stan faktyczny można ocenić zasadność zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Autor skargi kasacyjnej wprawdzie nie przywołuje przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. określającego podstawę kasacyjną polegającą na naruszeniu przepisów postępowania jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy to jednak zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. należy łączyć właśnie z tą podstawą kasacyjną. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej uzasadnił niewyjaśnieniem okoliczności zamontowania "dodatkowego urządzenia w pojeździe" i jego wykorzystania. Zdaniem skarżącego Sąd pierwszej instancji nie rozróżnił łańcucha kinematycznego od kinetycznego i nie wyjaśnił dlaczego wpięcie w obwód łańcucha kinematycznego stanowi podłączenie niedozwolonego urządzenia do urządzenia rejestrującego. Natomiast uzasadnienie wyroku w części dotyczącej kary w wysokości 10.000 zł. nie zawiera uzasadnienia prawnego. Art. 141 § 4 p.p.s.a. stanowi, iż uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wyżej wymienione elementy konstrukcyjne przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a. Należy przy tym zauważyć, że wadliwość uzasadnienia wyroku może okazać się skutecznym zarzutem kasacyjnym z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wtedy gdy sposób jego sporządzenia uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku. Tylko wówczas można uznać, że nastąpiło naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wbrew zarzutom autora skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji nie miał żadnych problemów z "rozróżnieniem" obwodu łańcucha kinematycznego od kinetycznego czemu dał wyraz w uzasadnieniu wyroku (str. 6) opisując wynik oględzin pojazdu podczas których stwierdzono: "ponad zaślepką w desce rozdzielczej przewody zakończone kostką czterostykową wpięte w obwód łańcuch kinematycznego". Oceniając tę okoliczność (str. 7 uzasadnienia) użyto wprawdzie sformułowania "łańcuch kinetyczny" ale biorąc pod uwagę meritum rozważań nie może być żadnych wątpliwości, iż jest to jedynie oczywista omyłka nie mająca żadnego wpływu na wynik sprawy. Jednym z elementów, który powinno zawierać uzasadnienie jest podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 151 p.p.s.a., którego naruszenia autor skargi kasacyjnej nie zarzucił. Sąd pierwszej instancji odniósł się do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z 31 grudnia 1985 r. ze zm.) w kwestii obowiązkowej homologacji dla uzasadnienia zasad legalności dodatkowo włączonego urządzenia. Postawienie Sądowi pierwszej instancji zarzutu braku "logiki" w rozważaniach dotyczących homologacji – nawiasem mówiąc rozważań trafnych – nie świadczy o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. W ramach zarzutu naruszenia tegoż przepisu nie można powoływać się na błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego. Przechodząc do oceny zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego stwierdzić należy, że zarówno jego treść jaki i uzasadnienie podważają stan faktyczny. W ramach tegoż zarzutu autor skargi kasacyjnej kwestionuje zaaprobowane przez Sąd pierwszej instancji ustalenia faktyczne, iż wykonywany był przewóz drogowy pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące, do którego podłączone zostało niedozwolone urządzenie dodatkowe. Sposób sformułowania skargi kasacyjnej nie pozwolił na skuteczne podważenie ustalonego stanu faktycznego. Temu celowi nie służy art. 141 § 4 p.p.s.a. bez przytoczenia innych przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ewentualnie w związku z właściwymi przepisami K.p.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że zarzut naruszenia prawa materialnego nie może polegać na podnoszeniu wadliwości stanu faktycznego (wyrok NSA z 21 lutego 2005 r., sygn. akt GSK 1045/04). Wbrew zarzutowi Sąd pierwszej instancji nie dokonał błędnej wykładni art. 92 ust 1 cytowanej ustawy o transporcie drogowym, a wręcz przeciwnie – powołując ten przepis Sąd uznał, iż w ustalonym stanie faktycznym, tj. przy zainstalowaniu "niedozwolonego urządzenia dodatkowego" uzasadnione było wymierzenie kary 10.000 zł na podstawie załącznika Lp. 11.1.2a) do wyżej wymienionej ustawy. Nie można stawiać zarzutu niewyjaśnienia okoliczności faktycznych dotyczących zainstalowania dodatkowego urządzenia w pojeździe w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. jak uczynił autor skargi kasacyjnej, gdyż tego typu zarzut nie ma nic wspólnego z naruszeniem prawa materialnego. Z tych względów na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw należało oddalić.