III SA/Gl 471/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia A w B. na postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę. UZASADNIENIE Stowarzyszenie " A" z siedzibą w B. (dalej w skrócie jako "Stowarzyszenie" ) zaskarżyło postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z [...] r. o numerze [...], stwierdzające niedopuszczalność odwołania Stowarzyszenia od decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. z [...] r., nr [...] zatwierdzającego plan ruchu zakładu górniczego "B". Jak wynika z uzasadnienia tego postanowienia przyczyną stwierdzenia niedopuszczalności odwołania Stowarzyszenia był fakt, iż nie brało ono udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Stowarzyszenie nie złożyło wniosku o dopuszczenia go do udziału w postępowaniu i nie doręczono mu decyzji tego organu, a co z tego wynika, nie ma legitymacji do złożenia odwołania. Jako podstawę prawną postanowienia Prezes WUG wskazał przepis art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego. W skardze na to postanowienie Stowarzyszenie wskazało, że pismem z 8 listopada 2019 r. wystąpiło do Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. o przyznanie mu statusu strony w postępowaniu dotyczącym zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego "B". Dodało przy tym, że Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego uchyla się od zweryfikowania prawidłowości wydanych przez siebie decyzji pomimo wielu nieprawidłowości popełnionych w toku postępowania, w szczególności w zakresie przepisów dotyczących ochrony środowiska. W odpowiedzi na skargę Prezes WUG wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swe stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął w tej sprawie następujące stanowisko. Przedmiotem zaskarżenia, a zatem i sądowej kontroli zgodności z prawem podlega postanowienie Prezesa WUG stwierdzające niedopuszczalność odwołania Stowarzyszenia. Tylko zatem ta kwestia podlega ocenie Sądu, mianowicie - czy organ miał prawo stwierdzić niedopuszczalność odwołania z tego powodu, że wniósł je podmiot, który nie miał legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia. Nie może być przedmiotem sądowej kontroli decyzja zatwierdzająca plan ruchu zakładu górniczego, ponieważ nie doszło do jej zaskarżenia do Sądu. Dlatego w ramach tego postępowania Sąd nie mógł ocenić tych wywodów Stowarzyszenia, które zmierzają do wykazania nieprawidłowości w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji o zatwierdzeniu planu ruchu zakładu górniczego, ani prowadzić w tym kierunku postępowania wyjaśniającego i przeprowadzać dowody z dokumentów, o których Stowarzyszenie napisało w skardze. Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia jest art. 134 k.p.a. o treści Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Jedną z przyczyn niedopuszczalności odwołania jest jego wniesienie przez podmiot nieposiadający legitymacji do dokonania tej czynności procesowej. Zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. Od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Tak więc co do zasady uprawnioną do wniesienia odwołania jest strona postępowania, którą Stowarzyszenie nie było. Stowarzyszenie mogło uczestniczyć w postępowaniu na prawach strony (art. 31 § 3 k.p.a.), a zatem mogło nabyć prawo do wniesienia odwołania, gdyby zostało dopuszczone do udziału w nim w takim charakterze. Tu jednak konieczny był wniosek Stowarzyszenia do organu pierwszej instancji złożony przed wydaniem decyzji przez ten organ. Organizacja społeczna, a taką jest stowarzyszenie, która nie brała udziału w postępowaniu przed organem I instancji nie ma legitymacji do złożenia odwołania (m.in. wyroki NSA: z 12 maja 2015 r., II OSK 2036/13; z 8 stycznia 2014 r., II OSK 1866/12). Z akt sprawy wynika, że decyzja o zatwierdzeniu planu ruchu zakładu górniczego została wydana [...] r., a z wnioskiem o "przyznanie prawa strony" w tym postępowaniu Stowarzyszenie wystąpiło pismem z 8 listopada 2019 r., które wpłynęło do organu 18 listopada 2019 r. Do zakończenia postępowania przed organem pierwszej instancji, czyli do chwili wydania decyzji przez ten organ (por. wyroki NSA: z 6 lipca 2004 r., OSK 543/04; z 25 stycznia 2006 r., I OSK 207/05; z 13 marca 2012 r., II OSK 2655/11) Stowarzyszenie nie uzyskało praw strony tego postępowania, a więc nie było legitymowane do wniesienia odwołania od decyzji. Orzeczenie przez Prezesa WUG na podstawie art. 134 k.p.a. jest zatem zgodne z prawem i dlatego skarga Stowarzyszenia została oddalona na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w takim trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Sąd nie znalazł podstaw do skierowania sprawy do rozpoznania na rozprawie z uwagi na jej przedmiot ograniczony do kwestii dopuszczalności odwołania. Materiał dowodowy zawarty w aktach sprawy jest wystarczający do oceny legalności tego postanowienia. Jak to już zostało nadmienione, nie są przedmiotem oceny Sądu kwestie dotyczące zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego i prowadzenie w tym kierunku postępowania na rozprawie byłoby wykroczeniem poza granice sprawy.