I OSK 452/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Banasiewicz, Sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.), Protokolant starszy asystent sędziego Anna Pośpiech-Kłak, po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1754/11 w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 2011 r. nr 294/Kadr w przedmiocie zwolnienia ze służby kandydackiej oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1754/11 oddalił skargę R. M. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 2011 r., nr 294/Kadr w przedmiocie zwolnienia ze służby kandydackiej. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że: Decyzją Rektora – Komendanta Wojskowej Akademii Technicznej z dnia 19 kwietnia 2011 r. szer. podchor. R. M. został zwolniony z czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba kandydacka na żołnierza zawodowego wskutek niespełnienia wymogów określonych w Regulaminie Studiów. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł R. M. wywodząc, iż zaległości w realizowaniu programu studiów zostały spowodowane zawirowaniami w jego życiu osobistym. Decyzją z dnia 10 czerwca 2011 r. Minister Obrony Narodowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i ustalił datę zwolnienia na dzień 30 czerwca 2011 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż strona pełniła służbę kandydacką na Wydziale Mechatroniki Wojskowej Akademii Technicznej. Odwołujący nie zaliczył semestru szkolenia wojskowego z języka angielskiego. W związku z powyższym, działając w oparciu o § 42 ust. 6 pkt 2 Regulaminu Studiów Wyższych w Wojskowej Akademii Technicznej, kierownik Studium Szkolenia Wojskowego wystąpił do Rektora – Komendanta WAT o zwolnienie skarżącego ze służby kandydackiej w związku z niespełnieniem wymogów szkolenia wojskowego. Minister wywiódł, że zgodnie z § 42 ust. 8 Regulaminu Studiów, rektor po otrzymaniu takiego wniosku może skierować kandydata na żołnierza zawodowego na egzamin komisyjny lub zwolnić ze służby kandydackiej. W przypadku niezdania egzaminu komisyjnego, rektor zwalnia kandydata na żołnierza zawodowego ze służby kandydackiej lub może – na pisemny wniosek kandydata na żołnierza zawodowego – wyrazić zgodę na powtarzanie przez niego roku studiów. W dniu 23 grudnia 2010 r. podjęto decyzję o skierowaniu zainteresowanego na egzamin komisyjny z języka angielskiego oraz wychowania fizycznego. Odwołujący w dniu 31 stycznia 2011 r. przystąpił do egzaminu komisyjnego z języka angielskiego i otrzymał z niego ocenę niedostateczną. Zaliczył natomiast egzamin z wychowania fizycznego. Organ podkreślił, że w opinii do wniosku o zwolnienie żołnierza ze służby kandydackiej prorektor ds. kształcenia WAT, z uwagi na niewielką liczbę zaległości posiadanych przez zainteresowanego zaproponował danie mu jeszcze jednej szansy i wyznaczenie dodatkowego terminu egzaminu komisyjnego z języka angielskiego pod koniec marca 2011 r. W dniu 14 lutego 2011 r. Rektor – Komendant Wojskowej Akademii Technicznej zobowiązał R. M. do ponownego przystąpienia do egzaminu komisyjnego z języka angielskiego do końca marca 2011 r. W dniu 25 marca 2011 r. odwołujący po raz kolejny przystąpił do egzaminu komisyjnego z języka angielskiego i nie uzyskał z niego wyniku pozytywnego, a zatem zasadnym było zwolnienie go ze służby kandydackiej. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł R. . zarzucając naruszenie przepisów postępowania co miało istotny wpływ na wynik sprawy, a zwłaszcza art. 6, art. 7, art. 77, art. 80, art. 81 i art. 107 § 3 K.p.a. oraz § 40 ust. 4 Regulaminu Studiów Wyższych w Wojskowej Akademii Technicznej. Zdaniem skarżącego egzamin komisyjny na warunkach określonych w Regulaminie Studiów Wyższych w Wojskowej Akademii Technicznej nie został przeprowadzony. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając sprawę uznał skargę za niezasadną. Zdaniem Sądu I instancji zgodnie z § 42 ust. 8 Regulaminu Studiów Wyższych w Wojskowej Akademii Technicznej rektor po otrzymaniu wniosku o zwolnienie kandydata na żołnierza zawodowego ze służby kandydackiej może skierować kandydata na żołnierza zawodowego na egzamin komisyjny lub zwolnić go ze służby. W przypadku zaś niezdania tego egzaminu komisyjnego, rektor zwalnia kandydata na żołnierza zawodowego ze służby kandydackiej lub może – na pisemny wniosek tej osoby – wyrazić zgodę na powtarzanie roku studiów. Zasadnie więc w zaskarżonej decyzji Minister Obrony Narodowej podkreślił, że skarżący dwukrotnie przystępował do egzaminu komisyjnego z języka angielskiego. Istotne jest to, że Regulamin Studiów przewiduje, iż do egzaminu komisyjnego z danego przedmiotu można przystąpić tylko raz, a skutkiem jego niezaliczenia jest w przypadku braku wniosku o powtarzanie roku, obligatoryjne zwolnienie ze służby kandydackiej. W przedmiotowej sprawie mimo tak brzmiącego zapisu Regulaminu skarżący miał możliwość dwukrotnego przystąpienia do egzaminu komisyjnego z języka angielskiego. Z egzaminu komisyjnego przeprowadzonego w dniu 31 stycznia 2011 r., skarżący nie otrzymał oceny pozytywnej i nie składał on żadnych zastrzeżeń co do przebiegu pierwszego egzaminu komisyjnego. Z uwagi na fakt, iż skarżący nie zaliczył jedynie języka angielskiego, otrzymał ponowną szansę zdawania egzaminu komisyjnego z tego przedmiotu w dniu 25 marca 2011 r., którego wynik nie był dla niego pozytywny. Zdaniem WSA w Warszawie również drugi egzamin był przeprowadzony w sposób prawidłowy. WSA w Warszawie uznał, że z § 40 ust. 4 Regulaminu Studiów wynika, iż komisję do przeprowadzenia egzaminu komisyjnego powołuje dziekan, a w jej skład wchodzą: dziekan lub osoba przez niego wyznaczona jako przewodniczący komisji, osoba uprzednio oceniająca studenta, nauczyciel akademicki będący specjalistą z przedmiotu oraz opiekun roku, grupy lub specjalności. Przepis ten był prawidłowo zastosowany, a egzamin był przeprowadzony w sposób zgodny z prawem. Sąd I instancji podkreślił, że skarżący w odwołaniu nie kwestionował przebiegu ostatniego egzaminu komisyjnego, a organ dokładnie ustalił stan faktyczny istotny do rozstrzygnięcia sprawy, w tym okoliczność, iż miał on możliwość dwukrotnego zdawania egzaminu komisyjnego z języka angielskiego. Nie można więc postawić organowi zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. Minister wyjaśnił jakimi przesłankami prawnymi kierował się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę szczegółowo również odniósł się do postawionych w niej zarzutów. W dniu 27 grudnia 2011 r. skargę kasacyjną, od powyższego wyroku złożył R. M.. Skarżący zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie: 1. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 174 pkt 2 P.p.s.a poprzez niewskazanie przez Sąd I instancji stanu faktycznego przyjętego za podstawę oceny stanu prawnego. Zdaniem skarżącego nie wyjaśniono w sprawie, dlaczego z notatki sporządzonej przez Ewę Lila z dnia 25 marca 2011 r. wynika, że student stawił się na zaliczenie poprawkowe z VII semestru z jęz. angielskiego studiów I stopnia i w wyniku tym razem postępowania egzaminacyjnego, a nie komisyjnego nie uzyskał wyniku pozytywnego, zwłaszcza, że praca była oceniana dopiero w dniu 28 kwietnia 2011 r. i skąd było wiadomo, że był to egzamin komisyjny. Nie wiadomo było również dlaczego Sąd przyjął, że A. Z. mogła uczestniczyć w pracy komisji, skoro Regulamin Studiów wyklucza uczestnictwo w niej osoby, która uprzednio oceniała studenta i dlaczego Sąd uznał, że egzamin został przeprowadzony komisyjnie, skoro przeprowadzała go jednoosobowo Małgorzata Nowak nie wymieniona w protokole egzaminu; 2. naruszenie art. 151 P.p.s.a z powodu oddalenia skargi mimo nie określenia przez Sąd stanu faktycznego sprawy oraz nie ustosunkowania się do zarzutów strony w tym przed wszystkim zarzutów naruszenia art. 7, 77, 80, 81 i 107 § 3 K.p.a. przez organ zwalniający i całkowicie dowolne postrzeganie związku przyczynowego zdarzeń, które doprowadziły do zwolnienia skarżącego ze służby; 3. naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przepisów prawa materialnego; 4. naruszenie art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r., Nr 90, poz. 593, ze zm.) w związku z art. 160 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, ze zm.) poprzez niewłaściwe ich zastosowanie skoro ww. przepisy uprawniały do przyjęcia, że zwolnienie ze służby kandydackiej następuje wskutek niespełnienia wymogów określonych w regulaminie studiów, a zarazem nie ma uprawnionych podstaw do uznania, że skarżący tych wymogów nie spełnił skoro nie składał egzaminu przed komisją egzaminacyjną. Zdaniem skarżącego Sąd I instancji nie określił, czy skarżący składał egzamin komisyjny w dniu 25 marca 2011 r. z jęz. angielskiego przed komisją ustalaną wedle reguł Regulaminu Studiów, co więcej w opinii skarżącego nie można zwolnić go ze służby, ponieważ nie sposób uznać, że złożył on taki egzamin. Przedstawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymagają prawidłowego ich określenia w samej skardze. Należy zatem wskazać konkretne przepisy prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd i zamieścić uzasadnienie podstawy kasacyjnej, czyli uzasadnić uchybienia zarzucane sądowi I instancji. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych polega na wykazaniu przez autora skargi kasacyjnej, że stawiane przez niego zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i zasługują na uwzględnienie. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany. Uzasadniając zaś naruszenie przepisów postępowania wykazać należy, że uchybienie im mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca powyższym wymaganiom uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę jej zasadności. W rozpoznawanej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej obejmują zarówno naruszenie przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego, aczkolwiek nie określają formy naruszeń. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegały zarzuty naruszenia przepisów postępowania podnoszonego jako błędne, niepełne ustalenie stanu faktycznego sprawy, a mianowicie nieuwzględnienie przez Sąd I instancji naruszenia przez organ art. 7, 77, 80, 81 i 107 K.p.a. Naruszenie to według skarżącego polegać miało na niewyjaśnieniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wszystkich okoliczności w sprawie w szczególności tego, czy w dniu 25 marca 2011 r. rzeczywiście przeprowadzono egzamin komisyjny z języka angielskiego, którego jak organ twierdzi skarżący nie zdał, skoro forma przeprowadzenia egzaminu nie wskazuje na to, że był to egzamin komisyjny. Nadto zdaniem skarżącego Sąd I instancji nie odniósł się do argumentów przedstawianych w skardze dotyczących całkowicie dowolnego postrzegania przez organy orzekające w sprawie, związku przyczynowego pomiędzy zdarzeniami, które doprowadziły do zwolnienia skarżącego ze służby. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty te są bezpodstawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu swojego orzeczenia wskazał dlaczego uznał, że przeprowadzony w dniu 25 marca 2011 r. egzamin został przeprowadzony prawidłowo. Sąd podkreślił ponadto, że ze względu na pisemną formę przyjętego egzaminu, nie wszyscy członkowie komisji egzaminacyjnej musieli uczestniczyć w jego przeprowadzeniu, a ocena pracy pisemnej nie mogła być przeprowadzana na bieżąco. Sąd I instancji wskazał również, że skarżący w odwołaniu nie kwestionował przebiegu ostatniego egzaminu komisyjnego, a organ dokładnie ustalił stan faktyczny istotny do rozstrzygnięcia sprawy, w tym okoliczność, iż R. M. miał możliwość dwukrotnego zdawania egzaminu komisyjnego z języka angielskiego. Oceniając treść uzasadnienia decyzji Ministra Obrony Narodowej WSA w Warszawie pokreślił, że odpowiada ona przesłankom określonym w art. 7, art. 77, art. 80 i 107 § 3 K.p.a., a Minister Obrony Narodowej wyjaśnił jakimi przesłankami prawnymi kierował się wydając zaskarżoną decyzję. Oceniając zarzuty dotyczące naruszenia przez WSA w Warszawie przepisów prawa materialnego podkreślić należy, że skarżący zarzuty te wywodzi z nieprawidłowego przeprowadzenia jego zdaniem, egzaminu komisyjnego w dniu 25 marca 2011 r. W tym miejscu należy podkreślić, że przesłanka zwolnienia skarżącego ze służby na podstawie art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wystąpiła już w dniu 31 stycznia 2011 r. Skarżący bowiem już w tym dniu nie zdał egzaminu komisyjnego z języka angielskiego. Skarżący nie kwestionował zarówno w skardze do WSA w Warszawie jak i skardze kasacyjnej prawidłowości przeprowadzenia tego egzaminu. Wyjątkowo władze uczelni wojskowej, w której skarżący pobiera naukę, zgodziły się na dodatkowy egzamin. Wskazać jednak należy, że ww. przepis art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nakazuje organom wojskowym zwolnienie z zawodowej służby wojskowej żołnierza, który nie spełnia wymogów określonych w regulaminie studiów. Fakt nie zaliczenia w dniu 31 stycznia 2011 r. przez R. M. egzaminu komisyjnego spowodował, że już w tym dniu zaistniała już przesłanka do zwolnienia go ze służby. Przeprowadzenie ponownie egzaminu komisyjnego w dniu 25 marca 2011 r. nie zmieniło w tym względzie sytuacji prawnej skarżącego, tym bardziej, że skarżący także go nie zdał. Należy zatem uznać, że Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że skarżący wobec nie zaliczenia egzaminu z języka angielskiego podczas studiów w Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie, wypełnił dyspozycje art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a więc wystąpiła przesłanka do zwolnienia go ze służby kandydackiej. Mając na uwadze powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.