II SAB/Lu 79/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc – Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos - Janusz Sędzia WSA Grzegorz Grymuza po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi W. S. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w O. L. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Dyrektora Zakładu Karnego w O. L. do rozpatrzenia wniosku W. S. z dnia [...] marca 2020r. w terminie 14 dnia od daty zwrotu akt administracyjnych sprawy po uprawomocnieniu się wyroku; II. stwierdza, że bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w O. L. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. UZASADNIENIE W. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego [...] polegającą na nierozpoznaniu jego wniosku z dnia 14 kwietnia 2020r. o udostępnienie - na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429, z późn. zm.), dalej jako "u.d.i.p." - w którym domagał się: 1) przesłania w postaci papierowej dokumentacji lustracji Zakładu Karnego w O. L. przeprowadzonych przez sędziego penitencjarnego Sądu Okręgowego w L. VI Wydział Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych za okres od 1 stycznia 2008 r. do dnia wpływu wniosku; 2) poinformowania, kiedy informacja z pkt 1 zostanie opublikowana. W skardze wyjaśnił, że na wniosek otrzymał odpowiedź z 22 kwietnia 2020r., że żądana informacja nie jest informacją publiczną, a więc nie może być udostępniona, z czym skarżący się nie zgadza i dlatego domaga się obecnie zobowiązania organu do uwzględnienia wniosku i udzielenia spornych informacji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zakładu Karnego w O. L. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko, że sporna informacja nie jest informacją publiczną; ponadto wyjaśnił, że w zakresie żądania zawartego w pkt 2 poinformował skarżącego, że prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje udzielenie informacji o faktach i stanach istniejących w chwili udzielania informacji, nie zaś o niezmaterializowanych w jakiejkolwiek postaci zamierzeniach podejmowania określonych działań. Ponadto wyjaśnił, że rozpoznając wniosek miał na uwadze stanowisko Sądu Okręgowego w Zamościu zawarte w piśmie z dnia 29 czerwca 2017 r. sygn. akt III Pen. 357/17, w którym stwierdzono, że "skazany nie ma prawa domagać się sprawozdań z czynności kontrolnych Zakładu Karnego w Z. za lata 2015-2017 na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej" (pkt 1 wniosku) oraz fakt, że do dnia udzielenia żądanej informacji nie została ona opublikowana (pkt 2). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta – w myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a." – obejmuje m.in. orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu. Stosownie zaś do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 (albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a): 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, Sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W orzecznictwie sądowym oraz w doktrynie przyjmuje się, że z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109). W niniejszej sprawie skarżący zarzucił Dyrektorowi Zakładu Karnego w O. L. bezczynność polegającą na niezałatwieniu jego wniosku z dnia 14 kwietnia 2020 r., w którym zwrócił się o udostępnienie informacji publicznej w postaci sprawozdań z lustracji Zakładu Karnego w O. L. przeprowadzonych przez sędziego penitencjarnego Sądu Okręgowego w L. VI Wydział Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych za okres od 1 stycznia 2008 r. do dnia wpływu wniosku. Organ nie udzielił żądanych informacji stwierdzając, że nie stanowią one informacji publicznej, a więc nie podlegają udostępnieniu. Stanowisko organu jest błędne. Sprawozdania z lustracji (wizytacji) aresztu śledczego, czy też zakładu karnego, mają charakter dokumentu urzędowego, sporządzonego przez funkcjonariusza publicznego jakim jest sędzia penitencjarny w ramach powierzonych mu zadań i celów publicznych określonych w Kodeksie karnym wykonawczy. Czynności te są wykonywane w ramach tzw. nadzoru sprawowanego nad działalnością państwa w zakresie wykonywania kary pozbawienia wolności oraz tymczasowego aresztowania. Sprawozdania z takich czynności są więc sprawozdaniami dotyczącymi legalności i prawidłowości stosowania przez organy władzy publicznej przymusu państwowego tj. kary pozbawienia wolności oraz środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania, które w świetle przepisów u.d.i.o. należy kwalifikować jako dokumenty urzędowe dotyczące przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. "a" u.d.i.p. Taka kwalifikacja wyników lustracji zakładów karnych i aresztów śledczych jest jednolicie przyjmowana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (zob. wyrok NSA z 6 września 2016 r., sygn. akt I OSK 293/15; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt II SAB/Bd 27/15; wyrok WSA w Łodzi z dnia 12 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 17/19; wyrok WSA w Opolu z dnia 18 grudnia 2018 r., sygn. akt II SAB/Op 122/18). Ubocznie należy wskazać, że odmienny pogląd Przewodniczącego Wydziału Penitencjarnego Sądu Okręgowego w Zamościu wyrażony w piśmie z dnia 29 czerwca 2017 r., sygn. III Pen 357/17, które powołuje w odpowiedzi na skargę Dyrektor Zakładu Karnego, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W związku z tym, że objęte wnioskiem skarżącego informacje, stanowią informację publiczną, Dyrektor Zakładu Karnego zobowiązany był do ich udzielenia w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., tj. w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, czego dotychczas nie uczynił. Zachodzi wiec bezczynność, dlatego Sąd działając na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącego. Nie ulega jednocześnie wątpliwości, że Dyrektor Zakładu Karnego jest obowiązany do udostępniania informacji publicznej jako podmiot wykonujący zadania publiczne. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 1 i 5 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej oraz podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Areszt śledczy i zakład karny są niewątpliwie podmiotami publicznym w rozumieniu ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, a zgodnie z art. 7 pkt 3 tej ustawy, dyrektor zakładu karnego i dyrektor aresztu śledczego są organami Służby Więziennej. Z kolei, przepis art. 6 tej ustawy stanowi, że koszty związane z funkcjonowaniem Służby Więziennej są pokrywane z budżetu państwa. Dyrektor Zakładu Karnego jest zatem podmiotem reprezentującym jednostkę realizującą zadania publiczne na zasadach określonych w ustawie Kodeks karny wykonawczy - zadania w zakresie wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności, dysponuje też funduszami publicznymi, a tym samym jest podmiotem publicznym zobligowanym do udzielenia informacji, jakie są w jego posiadaniu, a mają charakter informacji publicznej (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Stwierdzając bezczynność tego organu Sąd uznał, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Z akt wynika, że Dyrektor Zakładu Karnego w O. L. przy ocenie charakteru spornej informacji sugerował się przede wszystkim pismem Przewodniczącego Wydziału Penitencjarnego Sądu Okręgowego w Zamościu wyrażony w piśmie z dnia 29 czerwca 2017 r., sygn. III Pen 357/17. Jakkolwiek stanowisko to nie było wiążące dla organu, to jednak mogło ono wprowadzać w błąd. Organowi nie można więc w tej sytuacji zarzucić lekceważenia ciążących na nim obowiązków wynikających z przepisów u.d.i.p., zwłaszcza, że nie pozostawał bierny wobec wniosku skarżącego i z zachowaniem ustawowego terminu skierował do skarżącego (błędną) odpowiedź. Dodać także należy, że rozważenia wymaga, czy sporne informacje nie mają charakteru informacji publicznej przetworzonej w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., gdyż w takim wypadku skarżący zobowiązany byłby wykazać, że uzyskanie informacji publicznej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego; w razie niewykazania tej przesłanki, konieczne byłoby wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Z tych względów Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.