I OW 204/15

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy N. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy N. a Starostą N. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z G. C. w sprawie udzielenia pomocy pieniężnej na usamodzielnienie postanawia: odrzucić wniosek UZASADNIENIE Burmistrz Miasta i Gminy N. wnioskiem z dnia 21 września 2015 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie "sporu kompetencyjnego" pomiędzy tym organem a Starostą Powiatowym w N. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z G. C., przebywającym w Zakładzie Karnym w P. w sprawie udzielenia pomocy pieniężnej na usamodzielnienie. W uzasadnieniu wniosku Burmistrz Miasta i Gminy N. wskazał, że Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w N. zawiadomieniem z dnia 18 sierpnia 2015 r. przekazało do Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. wystąpienie Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w P. dotyczące przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z G. C. W myśl art. 151 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2015 r., 332 ze zm.) przyznanie oraz odmowa przyznania pomocy dla osoby usamodzielnianej na kontynuowanie nauki, na usamodzielnienie oraz na zagospodarowanie następuje w drodze decyzji. Ponadto zgodnie z art. 107 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.; dalej jako "u.p.s.") pracownik socjalny może przeprowadzić rodzinny wywiad środowiskowy również na potrzeby jednostki organizacyjnej pomocy społecznej z terenu innej gminy. W przepisach u.p.s. uregulowane zostały kwestie dotyczące systemu pomocy społecznej poprzez wskazanie właściwych jednostek oraz określenie ich kompetencji, jak również przez określenie trybu postępowania, jakie jednostki te mają prowadzić, wykonując powierzone im zadania. Podział tych zadań dokonywany jest rodzajowo poprzez przyporządkowanie poszczególnych rodzajów świadczeń opisanych w ustawie do kompetencji różnych organów systemu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 6 pkt 5 u.p.s. zarówno Miejsko – Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w N., jak i Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w N. są jednostkami organizacyjnymi, które realizują określone w ustawie zadania na terenie jednostki samorządowej, której zadania wykonują. Wymienione jednostki, tj. Miejsko – Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej oraz Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie, wykonują zatem zadania z zakresu pomocy społecznej na terenie gminy N. Tym samym obie te jednostki są miejscowo właściwe w sprawach z zakresu pomocy społecznej, lecz każda z nich jest rzeczowo właściwa w innej kategorii spraw. Ustalenie, która jednostka jest miejscowo właściwa do prowadzenia sprawy nie ma żadnego wpływu na rzeczową właściwość tych jednostek. I tak, stosownie do art. 19 pkt 6 u.p.s. do zadań własnych powiatu należy m. in. przyznawanie pomocy pieniężnej na usamodzielnienie i kontynuowanie nauki. Zgodnie z art. 112 u.p.s. zadania pomocy społecznej w powiatach wykonują jednostki organizacyjne – powiatowe centra pomocy rodzinie. Ponadto wzór wywiadu cz. V, która jest przedmiotem wniosku, wskazuje na konieczność przystawienia tam pieczątki Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w N. wykonuje zadania powiatu N. w sprawach pomocy społecznej dla osób zamieszkałych na terenie gmin wchodzących w skład tego powiatu, m.in. gminy N. W związku z powyższym rodzinny wywiad środowiskowy winna przeprowadzić jednostka działająca w strukturze systemu pomocy społecznej, właściwa rzeczowo dla postępowań w sprawie świadczeń będących przedmiotem wniosku a działająca na terenie gminy, gdzie znajduje się osoba, z którą wywiad ma być przeprowadzony. Ustawa nie przewidziała wyłącznej kompetencji dla przeprowadzenia wywiadów środowiskowych dla tylko jednego rodzaju jednostek systemu. Oznacza to, że każda z jednostek działających w ramach systemu, prowadząc postępowanie w sprawie udzielenia pomocy, przeprowadza na potrzeby tego postępowania wywiad środowiskowy. Przekazanie wykonania wywiadu środowiskowego z uwagi na to, że osoba, z którą wywiad należy przeprowadzić przebywa bądź zamieszkuje na terenie innej gminy, będzie oznaczało przekazanie przedmiotowego wystąpienia do analogicznej jednostki działającej na terenie gminy, gdzie przebywa osoba, z którą wywiad należy przeprowadzić. W tej sytuacji przekazanie wniosku Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w P. o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego z G. C. do Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. oznacza przekazanie do jednostki niewłaściwej do wykonania tego rodzaju czynności. W odpowiedzi na wniosek Starosta N. poinformował, że zwrócił się do Burmistrza Miasta i Gminy N. o cofnięcie jego wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, gdyż w sprawie nie ma w istocie sporu co do tego, który z organów jest właściwy do jej załatwienia. Wyjaśnił ponadto, że Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w N. przy piśmie z dnia 18 sierpnia 2015 r. rzeczywiście przekazało do Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. wystąpienie Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w P. o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Powyższe wynikało z dotychczasowej praktyki i ustalonych zasad współpracy pomiędzy PCPR w N. a MGOPS w N. w sprawach przeprowadzania wywiadów środowiskowych. Działanie takie podyktowane było również względami organizacyjnymi. Pracownik PCPR musiałby bowiem uzyskać wcześniejszą zgodę na wejście na teren zakładu karnego, podczas gdy nie jest to wymagane od pracownika socjalnego MGOPS w N., realizującego cyklicznie zadania na terenie Zakładu Karnego w P. Organ występujący o rozstrzygnięcie sporu dotychczas nie negował takich zasad współpracy w zakresie przeprowadzania wywiadów środowiskowych. Pismem z dnia 9 listopada 2015 r. (data wpływu do Sądu) Burmistrz Miasta i Gminy N. oświadczył, że cofa wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego złożony do NSA. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Art. 15 § 2 powołanej ustawy stanowi, że do rozstrzygania sporów, o których mowa w art. 4, oraz do rozpoznawania innych spraw należących do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego na mocy odrębnych ustaw stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Spory, o których mowa w art. 4, Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga na wniosek postanowieniem przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Z kolei stosownie do art. 64 § 3 P.p.s.a. do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, że merytoryczne rozpoznanie wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego i sporu o właściwość powinna poprzedzać ocena dopuszczalności takich wniosków w rozumieniu odpowiednio stosowanego art. 58 § 1 P.p.s.a. Rozważając dopuszczalność wniosku o rozstrzygnięcie sporu należy przypomnieć, że w myśl art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a. spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego rozstrzyga wspólny dla nich organ wyższego stopnia, a w razie braku takiego organu – sąd administracyjny. Art. 17 pkt 1 k.p.a. stanowi, że organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 ze zm.) samorządowe kolegia odwoławcze są organami wyższego stopnia, w rozumieniu przepisów k.p.a. i ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Z treści tych przepisów nie wynika, aby samorządowe kolegia odwoławcze były obecnie wyłączone od orzekania w sprawach indywidualnych załatwianych przez organy samorządu terytorialnego. Ponadto zadania z zakresu udzielania pomocy na usamodzielnienie się należą na podstawie przepisów u.p.s. do zadań własnych tych jednostek (patrz art. 10 ust. 1 pkt 3 a i 3 b oraz art. 10 a pkt 11 a u.p.s.). Zgodnie z § 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925) w województwie kujawsko – pomorskim Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy jest właściwe miejscowo w sprawach obejmujących powiaty: bydgoski, inowrocławski, mogileński, N., sępoleński, świecki, tucholski i żniński oraz miasto na prawach powiatu – Bydgoszcz. W niniejszej sprawie dla Burmistrza Miasta i Gminy N. i Starosty N. wspólnym organem wyższego stopnia jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy. Zatem jedynie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy jest właściwe do rozstrzygania sporów między wskazanymi organami. Niniejsza sprawa nie należy wobec tego do właściwości sądu administracyjnego. Wniosek o rozstrzygnięcie sporu jest zatem niedopuszczalny i podlega odrzuceniu na podstawie art. 15 § 2 w zw. z 64 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.