II OZ 1131/14

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1005/14 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE W dniu 7 kwietnia 2014 r. S. P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] marca 2014 r. znak: [...] oraz postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] maja 2012 r. Nr [...]. Następnie skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. S. P. w ustawowym terminie złożył sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 września 2014 r., na podstawie art. 246 § 1pkt 1 w związku z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(tekst jednolity Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm.) odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że z przedstawionych przez S. P. informacji wynika, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i posiada udział w nieruchomości rolnej. Skarżący stwierdził, że jest chory i nie posiada źródeł dochodów. Sąd stwierdził, że oświadczenia skarżącego nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej skarżącego, i wezwał go o przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych oraz oświadczenia wskazującego: na źródła utrzymania jego i jego żony (np. renta, świadczenia z pomocy społecznej) oraz dokumentów potwierdzających ich wysokość (np. odcinek renty, decyzja z pomocy społecznej), wysokość wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym (np. opłata za energię elektryczną, wodę, opał, leki, wyżywienie etc. ) oraz oświadczenia wyjaśniającego, czy posiadana nieruchomość rolna przynosi dochód, jeśli tak to w jakiej wysokości (miesięcznie), czy skarżący ubiegał się o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych bądź o inną formę pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W odpowiedzi na powyższe wezwanie S. P. oświadczył, że nie posiada żadnych źródeł dochodu, natomiast jego żona K. pobiera zasiłek przedemerytalny w wysokości 830 (osiemset trzydzieści) złotych. Jednocześnie złożył szereg kopii dokumentów, potwierdzających zasadność wniesionej skargi. W ocenie Sądu oświadczenia S. P. zawarte w złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie stanowią wystarczającej podstawy do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Strona również na wezwanie sądu, nie wykazała okoliczności, które wskazałyby na to, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ogólne stwierdzenie o złym stanie zdrowia i braku źródeł dochodu jak również powołanie się na pomoc bliskich, nie przesądza o tym, że S. P. jest osobą, która spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wobec niemożliwości ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości, że strony nie stać na poniesienie jakichkolwiek kosztów uczestnictwa w inicjowanym postępowaniu sądowym Sąd stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy. Zażalenie na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 23 września 2014 r. złożył S. P. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy podkreślić, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, stosownie do art. 199 p.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy Sąd bierze pod uwagę nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów, ale również stan majątkowy strony. Wymaga wskazania również to, że to na skarżącym spoczywa ciężar dowodu i niedopełnienie przez stronę w całości lub części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia wymaganych dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej spoczywa zatem na niej samej. W jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazać należy, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. W takiej sytuacji należy uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie uznał, że skarżący nie wskazał okoliczności, które mogłyby świadczyć o jego trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.