II OSK 1028/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Borkowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędzia del. WSA Leszek Kamiński Protokolant Anna Jusińska po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. G., T. G., G. G., K. G., od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Bk 760/05 w sprawie ze skargi A. G., T. G., G. G., K. G.,, na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku, 2. zasądza od Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku na rzecz . G., T. G., G. G., K. G.kwotę 600 zł (słownie: sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 7 lutego 2006 roku, sygn. akt II SA/Bk 760/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę A. G., T. G., G. G. i K. G. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru budowlanego w Białymstoku z dnia [...] czerwca 2005 roku, utrzymującą w mocy decyzje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łomży z dnia [...] kwietnia 2005 roku nakazującą A. G. dokonanie rozbiórki drewnianego budynku letniskowego położnego na działce nr [...] we wsi S. gmina Z. Wyrok ten wydany został w następujących okolicznościach prawnych i faktycznych sprawy. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 roku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łomży nakazał A. G. rozbiórkę przedmiotowego budynku jako wybudowanego bez wymaganego pozwolenia w roku 1998. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ podniósł, że w sprawie niemożliwe było zastosowanie procedury legalizacyjnej, ( art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane), gdyż dla przedmiotowego terenu nie ma uchwalonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jak również brak jest ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. G. Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 roku Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku utrzymał w mocy zaskarżona decyzję, podzielając stanowisko zajęte w sprawie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łomży. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wnieśli A. G., T. G., G. G. i K. G., domagając się jej uchylenia oraz umożliwienie legalizacji przedmiotowego budynku w trybie określonym w art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. W skardze podniesiono, że w decyzji podatkowej z 2003 roku grunt, na którym położna jest działka nr [...], został określony jako grunty letniskowe "S", zamiast grunty pozostałe "F". Ponadto w najbliższym sąsiedztwie dwóch inwestorów otrzymało zezwolenie na budowę domów murowanego oraz drewnianego. Skarżący stwierdzili, iż są świadomi, że czynem nagannym było postawienie przedmiotowego budynku bez zezwolenia. Wskazali, że samowola ta powstała za wiedzą i przyzwoleniem władz Gminy i kierownika Nadzoru Budowlanego w Z. Podnieśli także, że wybudowany obiekt nie odbiega wyglądem od sąsiednich budynków, a nawet pod względem sanitarnym i ochrony środowiska jest bardziej przyjazny, niż inne znajdujące się w okolicy obiekty. W odpowiedzi na skargę Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko w sprawie. Wyrokiem z dnia 7 lutego 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie bezsporne jest, iż przedmiotowy budynek został wybudowany bez wymaganego pozwolenia. Brak jest także miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu, na którym budynek ten jest położony. Ponadto w dniu wydania decyzji przez organ I instancji skarżący nie posiadali decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania trenu. W związku z powyższym, zdaniem Sądu I instancji, brak było podstaw prawnych do zastosowania przez organy nadzoru budowlanego procedury legalizacyjnej przedmiotowego budynku. Sąd uznał, że w sprawie nie została spełniona żadna z przesłanek zawartych w art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, czego skutkiem był obowiązek nakazania rozbiórki przedmiotowego budynku stosownie do art. 48 ust. 1 powołanej ustawy. Sąd podkreślił, że do legalizacji samowoli budowlanej nie jest wystarczający fakt, iż powstała ona za wiedzą i przyzwoleniem władz Gminy i kierownika Nadzoru Budowlanego z Z. Również brak wcześniejszej reakcji ze strony uprawnionych organów nie może oznaczać zgody na legalizacje. Od powyższego wyroku A. G., T. G., G. G. i K. G. złożyli skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej zarzucono zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów art. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia, błędnie ustalonego przez organy administracji stanu faktycznego, a mianowicie: – pominięcie okoliczności iż w chwili wszczęcia przedmiotowego postępowania administracyjnego toczyło się inne postępowanie, którego wynik miał zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy - co stanowiło naruszenie przez organy administracyjne art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, – pominięcie faktu, że decyzja Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku, będąca przedmiotem postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji, która to decyzja wydana została z naruszeniem art. 104 i 107 Kodeksu postępowania administracyjnego.. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że A. G. w roku 1996 oraz w 1998 roku występowała do Urzędu Gminy w Z. o zmianę przeznaczenia terenu, na którym położony jest przedmiotowy budynek oraz o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Stwierdzono, że organ wydając decyzje w sprawie samowoli budowlanej był zobowiązany "wyjaśnić okoliczności związane z tokiem postępowania o wydanie warunków zabudowy". Ponadto, zdaniem autora skargi kasacyjnej, w zaskarżonej decyzji brak było ponadto elementów obligatoryjnych określonych w art. 107 K.p.a. W skardze kasacyjnej wskazano również, że przedmiotowy budynek nie jest własnością wyłącznie A.G.. W toku postępowania administracyjnego w wyniku dziedziczenia stał się on własnością pozostałych skarżących. Pomimo powyższego decyzje organów I i II instancji skierowane były wyłącznie do A.G. Także nakaz rozbiórki skierowany jest wyłącznie do A. G. Autor skargi kasacyjnej podniósł, że decyzja taka jest niewykonalna, ponieważ A. G. nie może dokonać rozbiórki przedmiotowego budynku bez współdziałania pozostałych właścicieli , którzy nie zostali zobowiązani do jej wykonania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie miał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 roku, sygn. akt P 37/06. W wyroku tym, w wyniku rozpoznania pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane w części obejmującej wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", są niezgodne z wynikająca z art. 2 Konstytucji rzeczpospolitej Polskiej zasadą sprawiedliwości społecznej oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji. W rozpatrywanej sprawie organ I instancji nakazał rozbiórkę drewnianego budynku letniskowego zlokalizowanego na działce nr [...] we wsi S. zbudowanego w roku 1998 roku bez wymaganego pozwolenia na budowę. Ponieważ w dniu wydania decyzji na tym obszarze nie obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a skarżący nie przedstawili ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu organ uznał, za niemożliwe zastosowanie procedury legalizacyjnej. Decyzja powyższa wydana została w oparciu o art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego. W orzeczeniu z dnia 20 listopada 2007 roku Trybunał Konstytucyjny, rozstrzygnął podstawową dla rozpoznania niniejszej sprawy kwestię. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego w odniesieniu do samowoli budowlanych, dokonanych na terenach, dla których obecnie nie ma obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zgodność samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego z tzw. porządkiem planistycznym, może być stwierdzona decyzją o warunkach zabudowy uzyskaną przez inwestora również po wszczęciu postępowania rozbiórkowego. Trybunał Konstytucyjny zaznaczył, że z art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego wynika, iż warunkiem legalizacji samowoli jest zgodność konkretnej budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Musi to być zgodność z planem miejscowym, a w przypadku jego braku z porządkiem planistycznym, ukształtowanym wieloma ustawami szczególnymi. Nie może mieć tu znaczenia termin uzyskania ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy. Tego rodzaju decyzja ma charakter informacyjny. Skoro więc w procesie legalizacji samowoli decydujące znaczenie ma ustalenie, ze samowolnie wybudowany obiekt nie narusza przepisów regulujących planowanie i zagospodarowania przestrzenne, to dokonanie tego rodzaju ustalenia powinno być również możliwe po wszczęciu postępowania w sprawie rozbiórki. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, zróżnicowanie sytuacji prawnej inwestorów, wynikające z przyczyn od nich niezależnych (obowiązywanie albo nieobowiązywanie planów miejscowych na danym terenie) "godzi w zasady sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa oraz rodzi wątpliwości co do racjonalności działań prawodawcy". Przedmiotowy wyrok ogłoszony został w dniu 29 grudnia 2007 roku . Zatem w dniu tym przestał obowiązywać przepis art. 48 Prawa budowlanego w części dotyczącej zawartego w nim sformułowania "w dniu wszczęcia postępowania". Zgodnie z art. 193 Konstytucji RP, jeżeli Trybunał Konstytucyjny stwierdzi niekonstytucyjność przepisu, Sąd ma obowiązek jego pominięcia podczas orzekania. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że skoro kontrolowana decyzja oraz zaskarżony wyrok wydane zostały na podstawie przepisu uznanego za niekonstytucyjny, podlegają one uchyleniu zgodnie z art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 30 poz. 1270 ze zm.). O kosztach orzeczono w sprawie na podstawie art. 203 pkt 1 cytowanej ustawy.