I OSK 2428/13

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi M. N. i małoletniego O. N. zastępowanego przez przedstawiciela ustawowego M. N. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 1693/12 oddalającego skargę kasacyjną M. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2239/11 w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] 2011 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkaniowego, uiszczenia należnych opłat oraz odszkodowania postanawia odrzucić skargę o wznowienia postępowania UZASADNIENIE Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 1693/12 oddalił skargę kasacyjną M. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2239/11, w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] 2011 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkaniowego, uiszczenia należnych opłat oraz odszkodowania. Dnia 7 października 2013 r. M. N. i małoletni O. N. zastępowany przez przedstawiciela ustawowego M. N., reprezentowani przez adwokata K. P., wnieśli skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lipca 2013 r., I OSK 1693/12 (dalej wyrok I OSK 1693/12). Jako podstawę wznowienia wskazali nieważność spowodowaną tym, że w toku postępowania skarżąca nie miała zdolności procesowej. Na wypadek, gdyby Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał, że zachodzi podstawa do wznowienia postępowania z powodu jego nieważności, wnieśli o wznowienie postępowania z powodu późniejszego wykrycia takich środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których skarżąca nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (k. 4 akt I OSK 2428/13). W uzasadnieniu skargi o wznowienie wskazano, że "postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się przeciwko M. N., D. N., M. N. i małoletniej W. N. Tymczasem w przedmiotowym lokalu, oprócz w/w osób, począwszy od dnia narodzin zamieszkuje i jest zameldowany jeszcze małoletni O. N. – syn M. N. Małoletni skarżący winien uczestniczyć w niniejszym postępowaniu łącznie z pozostałymi stronami." Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 280 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa) sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Oznacza to, że pierwszą czynnością sądu jest wstępne badanie skargi o wznowienie postępowania na posiedzeniu niejawnym pod względem formalnym, a więc czy skarga została oparta na ustawowej podstawie wznowienia i czy została złożona w ustawowym terminie. Niniejsza skarga o wznowienie postępowania została złożona w ostatnim dniu ustawowego terminu – 3 października 2013 r. (k. 15 akt I OSK 2428/13). Wyrok z 3 lipca 2013 r. I OSK 1693/12 zakończył prawomocnie postępowanie (art. 270 ppsa), a skarga o wznowienie postępowania z 3 października 2013 r. spełnia wymogi formalne z art. 279 ppsa. Powołane w skardze kasacyjnej art. 270 i 279 ppsa nie zawierają podstaw wznowienia postępowania. Podstawy wznowienia postępowania zostały wskazane w art. 271-273 ppsa (J. Drachal, M. Wiktorowska, K. Wojciechowska w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2011 s. 874 nb 6), i do tak określonych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny winien się odnieść. Konstrukcja art. 280 ppsa odpowiada konstrukcji art. 410 kpc, w brzmieniu obowiązującym do dnia 6 lutego 2005 r., przeto dorobek orzecznictwa Sądu Najwyższego i piśmiennictwa na tle art. 410 kpc jest użyteczny przy rozpatrywaniu spraw na podstawie art. 280 ppsa. W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominującym jest pogląd, że samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, co czyni koniecznym badanie w każdej sytuacji, czy twierdzenia skargi będą stanowiły rzeczywiście taką ustawową podstawę wznowienia (uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z 30.5.1996 r., OSNC 1996/10/136 = R. Pr. 1996/6/34 = Mo. Pr. 1996/12/455, akceptowane przez J. Gudowskiego w: Kodeks postępowania cywilnego. Tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo, W. Pr. 1998 t. 1 s. 849 uw. 17, aprobowane w Przeglądzie orzecznictwa, - PS 2000/6/120; postanowienie SN z 29.1.1968 r., I CZ 122/67, OSNC 1968/8-9/154 z aprobującymi omówieniami W. Siedleckiego w Przeglądzie orzecznictwa, PiP 1969/8-9/401 i E. Wengerka i J. Sobkowskiego w Przeglądzie orzecznictwa, NP 1970/5/731; uzasadnienie postanowienia SN z 28.11.1981 r., I CO 5/81, OSNC 1982/5-6/77; postanowienie SN z 26.3.1999 r., III AO 5/99, OSNP 2000/14/564, aprobowane przez J. Gudowskiego w Przeglądzie orzecznictwa, PS 2001/4/107; postanowienie SN z: 15.6.2005 r., IV CZ 50/05; 7.7.2005 r., IV CO 6/05; 10.2.2006 r., I PZ 33/05, OSNP 2007/3-4/48; 24.1.2007 r., III CZ 1/07; wyrok SN z 16.5.2007 r., III CSK 56/07; postanowienie SN z: 30.5.2007 r., IV CZ 22/07; 22.11.2007 r., III CZ 47/07; 22.1.2009 r., II PZ 42/08; 19.3.2009 r., III CZ 12/09; 6.11.2009 r., I CZ 57/09; 12.3.2010 r., III CZ 6/10; 19.3.2010 r., II PZ 5/10; 17.6.2010 r., II CZ 18/10; 10.11.2010 r., II UZ 29/10; 14.4.2011 r., II UZ 10/11; 18.4.2011 r., III UZ 6/11, aprobowane przez K. Weitza w red. T. Ereciński, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, LexisNexis 2012, t. II s. 512-513 uw. 12 M. Manowska, Wznowienie postępowania w procesie cywilnym, s. 250-255; A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2013, s. 860, uw. 3, 4). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że przedmiotem analizy na etapie badania pod względem formalnym skargi o wznowienie postępowania nie są zarzuty dotyczące kwestionowanych rozstrzygnięć organu administracji. Z treści skargi o wznowienie postępowania sądowego wynika, że podstawą jej złożenia jest - w ocenie skarżących - brak zdolności procesowej po stronie skarżących. Zdolność procesową strony reguluje art. 26 ppsa. Zdolnością procesową w rozumieniu art. 26 ppsa jest zdolnością do samodzielnego (osobiście lub przez ustanowionego przez siebie pełnomocnika) dokonywania czynności procesowych w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Nie mają w ogóle zdolności procesowej osoby, które nie ukończyły lat 13 (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012 s. 190, uw. 1, 2 pkt 1, 3). Osoba fizyczna nie mająca zdolności do czynności w postępowaniu może je podejmować tylko przez swojego przedstawiciela ustawowego (art. 27 ppsa). Osobę małoletnią, jako przedstawiciele ustawowi, reprezentują w szczególności rodzice – łącznie lub samodzielnie jedno z nich (M. Romańska w: red. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012 s. 265 uw. 3 pkt 1). W sprawie kontrolowanej wyrokiem I OSK 1693/12, zaskarżoną była decyzja Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z [...] 2011 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] 2011 r.), utrzymująca w mocy decyzję z [...] 2011 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] 2011 r.), którą Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...], na podstawie art. 37a ust. 1 i 2, i art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2005 r. nr 41, poz. 398 ze zm., dalej ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych bądź uzSZ) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zobowiązał M. N., D. N. i M. N. do opróżnienia lokalu mieszkalnego nr [...], położonego przy ul. [...] w [...]. Tym samym decyzjami tymi organy obu instancji nie orzekały w trybie decyzji administracyjnej o obowiązku opróżnienia lokalu mieszkalnego przez wnoszącego skargę kasacyjną małoletniego O. N., którego przedstawicielem ustawowym jest ojciec M. N., ani też o obowiązku opróżnienia lokalu przez małoletnią W. N., zamieszkującą w owym lokalu, uczestniczącą w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, z uwagi na spełnienie przez małoletnią przesłanek z art. 45 ust. 3 uzSZ (k. 92-91; 119-116 akt administracyjnych; s. 3, 4, 7-9 uzasadnienia wyroku II SA/Wa 2239/11; s. 8 uzasadnienia wyroku I OSK 1693/12). Małoletni O. N., urodzony dnia 20 czerwca 2011 r., nie był stroną postępowania administracyjnego, w którym zapadły decyzje z [...] 2011 r. i z [...] 2011 r., ani stroną postępowania sadowoadministracyjnego (art. 32 ppsa). Udziału w charakterze uczestnika małoletniego syna O. N. nie zgłosił uczestniczący w całym postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym jego przedstawiciel ustawowy – uczestnik M. N. (art. 33 § 2 ppsa; k. 18, 26, 38, 41, 45, 46, 88 100, 107, 111 akt II SA/Wa 2239/11; k. 26, 30, 36,38, 39, 54, 57 akt I OSK1693/12). Art. 72 § 2 kpc nie może być podstawą dla zarzutu braku zdolności procesowej strony (art. 271 pkt 2 ppsa), bowiem przepis ten nie reguluje zagadnienia współuczestnictwa w sporze, w tym współuczestnictwa koniecznego, które występuje wyłącznie w procesie cywilnym przed Sądem powszechnym. Przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych stanowią lex specialis w stosunku do Kodeksu cywilnego i ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów... (art. 1a - j.t. Dz. U. 2005/31/266 ze zm.). Gdyby małoletni O. N. w dacie wydania decyzji z [...] 2011 r. rzeczywiście zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu, wówczas właściwy organ nie orzekałby o opróżnieniu lokalu w drodze decyzji administracyjnej, lecz dyrektor oddziału regionalnego wystąpiłby do sądu powszechnego z pozwem o nakazanie opróżnienia lokalu mieszkalnego na podstawie art. 45 ust. 3 pkt 2 i 3 tiret ostatnie ZSZ, tak jak uczynił to wobec małoletniej W. N. Autor skargi kasacyjnej powołał także art. 273 § 2 ppsa, zgodnie z którymi można żądać wznowienia postępowania sądowego w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Nie ulega wątpliwości, że regulacja ta dotyczy sytuacji, w których ujawnione zostaną okoliczności faktyczne lub środki dowodowe istniejące w dacie wydania orzeczenia kwestionowanego w drodze wznowienia postępowania, lecz nieznane stronom toczącego się postępowania i z tego tylko powodu nie mogły być wykorzystane w tym postępowaniu, a które mogłoby mieć wpływ na jego wynik. We wniesionej skardze o wznowienie postępowania sądowadministracyjnego zakończonego wyrokiem z dnia 3 lipca 2013 r. skarżący powołują się na pominięcie w postępowaniu administracyjnym małoletniego O. N. urodzonego 20 czerwca 2011 r. i z powodu późniejszego wykrycia takich środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których skarżąca nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, jakim jest orzeczenie o stopniu niepełnosprawności M. N. i orzeczenie o niepełnosprawności O. N. Sąd administracyjny kontroluje zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, biorąc pod uwagę stan prawny i faktyczny z daty jej wydania (J. P. Tarno – op. cit. s. 343-344, uw. 1; A. Kabat – op. cit. s. 427, uw. 2, s. 852-853 , uw. 3). Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności skarżącej M. N. zostało wydane 24 sierpnia 2012 r., a więc po upływie roku i 28 dni od wydania decyzji z [...] 2011 r., i po upływie jednego miesiąca i 21 dni po wydaniu wyroku I OSK 1693/12, nie mogło zatem stanowić przesłanki wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, zakończonego wyrokiem z 3 lipca 2012 r. (k. 13 akt I OSK 2428/13). M. N. reprezentowana była przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym aktywnie przez tego samego profesjonalnego pełnomocnika – adwokata K. P. (k. 2-11, 13 akt II SA/Wa 2239/11; k. 4-9 akt I OSK1693/12). Małoletni O. N. urodził się 20 czerwca 2011 r., a więc przed wydaniem zaskarżonej decyzji i przed wydaniem wyroku w niniejszej sprawie przez Sąd I instancji. Skarżąca ani ojciec małoletniego O. N. – M. N., w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie wskazywali, że w przedmiotowym lokal jest zameldowany i mieszka małoletni O. N., o którym nie orzeczono w decyzji z [...] 2011 r. ani w zaskarżonej decyzji. Orzeczenie o niepełnosprawności małoletniego O. N. z 29 września 2013 r. ani zaświadczenie o stanie zdrowia O. Ni. z 24 lipca 2013 r. (k. 11, 12 akt I OSK 2428/13), nie spełniają przesłanek z art. 273 § 2 ppsa, ponieważ O. N. nie był stroną ani uczestnikiem postępowania (art. 32, 33 ppsa) na żadnym etapie postępowania sądowoadminstracyjnego, zakończonego prawomocnym wyrokiem z 3 lipca 2012 r. I OSK 1693/12. Powołane dowody nie dotyczą podstawy faktycznej, skontrolowanej przez sąd decyzji administracyjnej, bowiem powstały po wydaniu wyroku przez Sąd I OSK 1693/12 (wyrok NSA z: 25.6.2008 r., II FSK 569/07; 3.9.2004 r., OSK 446/04, OSNAiWSA 2005/1/13, akceptowane przez J. P. Tarno – op. cit. s. 686, uw. 5, 6 pkt 3; A. Kabat – op. cit. s. 854, uw. 6, 7; H. Knysiak-Molczyk - op. cit. s. 1153, uw. 6, 7). W tej sytuacji należy stwierdzić, że rozpoznawana skarga o wznowienie postępowania nie jest oparta na ustawowej podstawie wznowienia, w tym powołanych przez autora skargi o wznowienie postępowania (art. 271 pkt 2, art. 273 § 2 ppsa). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 280 § 1, art. 276 w związku z art. 193 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.