II OZ 1394/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. D. i L. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 1269/15, o odmowie dopuszczenia do udziału w charakterze uczestników postępowania w sprawie ze skargi T. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 1269/15, odmówił dopuszczenia G. D. i L. D. do udziału w charakterze uczestników postępowania w sprawie ze skargi T. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie budynku usługowo-handlowego – stolarni wraz ze zmianą sposobu użytkowania na warsztat samochodowy, elektromechaniczny, na działce nr [...] /2 przy ul. Sienkiewicza w Koszalinie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w piśmie z dnia 22 kwietnia 2016 r. G. i L. D. wnieśli o dopuszczenie ich do udziału w postępowaniu w charakterze uczestników, uzasadniając swoja prośbę faktem, że są współwłaścicielami działki nr [...] przy ul. [...] 10 w K., która graniczy bezpośrednio z nieruchomością składającą się z działek nr [...] i [...] należących do skarżącego. Sąd wskazał, że stosownie do art. 33 § 2 p.p.s.a., udział w charakterze uczestnika może m.in. zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. O tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, a nie interes faktyczny. Wnioskodawca winien zatem wykazać, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 33 § 2 p.p.s.a., tzn. przedstawić dowody i argumenty, które przemawiają za tym, że wynik postępowania przed sądem administracyjnym będzie dotyczył jego interesu prawnego. W judykaturze sądów administracyjnych oraz w doktrynie przedmiotu ugruntowało się stanowisko, że stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawną a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, które mogą stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (por. postanowienie NSA z dnia 22 września 2010r., sygn. akt I OZ 709/10). Dalej Sąd wskazał, że stronami postępowania z wniosku o ustalenie warunków zabudowy, poza wnioskodawcą, będą zawsze właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości inwestowanej oraz nieruchomości przylegających do terenu inwestycji. Stronami tego postępowania administracyjnego co do zasady nie są natomiast właściciele (użytkownicy wieczyści) dalej położonych nieruchomości, nawet pozostających w granicach obszaru analizowanego. Jak wynika natomiast z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych sprawy nieruchomość, której współwłaścicielami są wnioskodawcy, tj. działka nr 174, nie sąsiaduje bezpośrednio z działką nr 195/2, której dotyczy zaskarżona decyzja. W związku z tym organy orzekające w niniejszej sprawie zasadnie nie uznały wnioskodawców za strony postępowania administracyjnego, zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji. W świetle powyższego Sąd stwierdził, iż wnioskodawcy nie wskazali na przepis prawa, który potwierdzałby istnienie ich interesu prawnego, stanowiącego niezbędną przesłankę do uznania ich za uczestników postępowania sądowego. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a., odmówił dopuszczenia G. D. i L. D. do udziału w charakterze uczestników postępowania. G. D. i L. D. w zażaleniu na powyższe postanowienie zarzucili Sądowi błędne ustalenie, że nie mają interesu prawnego w rozumieniu art. 33 § 2 p.p.s.a. oraz, że ich nieruchomość nie sąsiaduje z nieruchomością, której dotyczy przedmiot postępowania W ocenie wnioskodawców Sąd pominął, iż nieruchomość skarżącego, składająca się z działek nr 175, 194, i 195/2 stanowi jednolitą - w sensie gospodarczym i funkcjonalnym - nieruchomość, której składniki (działki) są tej nieruchomości partycją. Odłączenie od nieruchomości którejkolwiek z wymienionych działek, czyni pozostałe w istocie bezużytecznymi. To tylko razem i łącznie owe działki tworzą jednolitą i funkcjonalną nieruchomość. W ocenie wnioskodawców z tego względu posiadają interes prawny w rozumieniu art. 33 § 2 p.p.s.a. a nie tylko faktyczny i dlatego powinni być dopuszczeni do udziału w postępowaniu przed Sądem na prawach strony. T. A. w odpowiedzi na zażalenie wniósł o jego oddalenie podnosząc, że wnioskodawcy nie wykazali naruszenia interesu prawnego w rozumieniu art. 33 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "p.p.s.a.") udział w charakterze uczestnika może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Wnosząc o dopuszczenie do udziału w sprawie podmiot powinien wykazać, że wynik postępowania administracyjnego dotyczy interesu prawnego tego podmiotu. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Sąd Wojewódzki rozpoznając wniosek w trybie art. 33 § 2 p.p.s.a. doszedł do prawidłowego wniosku, że w sprawie zakończonej decyzją SKO z 24 sierpnia 2015 r. wnioskodawcom nie przysługiwał status strony, a w konsekwencji wynik tego postępowania nie dotyczy ich interesu prawnego. Mimo prawidłowego rozstrzygnięcia o odmowie dopuszczenia do udziału, trzeba poczynić zastrzeżenia do uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Mianowicie Sąd Wojewódzki stanął na stanowisku, że stronami postępowania administracyjnego w sprawie o ustalenie warunków zabudowy, poza wnioskodawcą, będą zawsze właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości inwestowanej oraz nieruchomości przylegających do terenu inwestycji. Stronami tego postępowania administracyjnego nie są natomiast, co do zasady dalsi właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości pozostających w granicach obszaru analizowanego. Tymczasem w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że stroną postępowania w sprawie warunków zabudowy jest nie tylko właściciel (użytkownik wieczysty) działki bezpośrednio graniczącej z działką, której dotyczy postępowanie w sprawie warunków zabudowy ale i właściciel innej działki w granicach obszaru analizowanego, o ile dana nieruchomość znajduje się w sferze oddziaływania planowanej inwestycji w aspekcie przepisów służących ochronie interesów związanych z prawem do zagospodarowania i korzystania z nieruchomości, zgodnie z jej przeznaczeniem. W rezultacie przymiot strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy mają także ci z właścicieli (użytkowników wieczystych) działek, na które potencjalnie oddziałuje dana inwestycja. Podkreślenia wymaga fakt, że interes prawny uzasadniający posiadanie statusu strony postępowania powinien być konkretny i realny. Źródłem interesu prawnego lub uprawnienia jest zawsze norma prawna ogólna i abstrakcyjna (akt normatywny) lub jednostkowa i konkretna (decyzja), mająca źródło w przepisach prawa materialnego (nie tylko w przepisach prawa administracyjnego materialnego), co nie oznacza, że strona ubiegająca się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu ma obowiązek wskazać konkretne przepisy prawa, z których wywodzi swój interes prawny. Rzeczą strony jest przede wszystkim podanie okoliczności, na których opiera swoje stanowisko, natomiast obowiązkiem Sądu jest zweryfikowanie istotnych ustaleń faktycznych na podstawie materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy, a następnie dokonanie oceny prawnej, przy zastosowaniu wszystkich przepisów mających zastosowanie w danej sprawie. Z powyższego wynika, że uznanie za stronę postępowania w sprawie dotyczącej decyzji o warunkach zabudowy właściciela nieruchomości sąsiedniej nie sprowadza się do prostego sprawdzenia sąsiedztwa i samego położenia określonych działek. Konieczna jest także ocena ewentualnego oddziaływania planowanej inwestycji na sferę praw właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości sąsiedniej. Uznanie właścicieli lub użytkowników wieczystych sąsiadujących działek za strony postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy konkretnej nieruchomości wymaga zatem wykazania, że wynik postępowania dotyczy ich interesu prawnego lub obowiązku. Należy przy tym zaznaczyć, że interes prawny lub obowiązek, o którym mowa w art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego jest oparty na przepisach prawa materialnego. Tylko więc wykazanie, że osoba żądająca uznania jej za stronę powołuje się na swój interes oparty na konkretnej normie prawa materialnego pozwala na przyjęcie, że ma ona interes prawny w toczącym się postępowaniu. O istnieniu interesu prawnego danego podmiotu w sprawie o ustalenie warunków zabudowy decydują zatem z jednej strony (w sferze faktycznej) charakter, cechy i skutki planowanej inwestycji (w tym rodzaj, stopień i zakres możliwych uciążliwości) dla całego obszaru potencjalnego jej oddziaływania, z drugiej zaś strony (w sferze normatywnej) - treść przepisów prawa materialnego, które ze względu na zasadnicze parametry planowanej inwestycji i terytorialny zasięg jej oddziaływania mogą i powinny mieć zastosowanie w sprawie. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawcy niewątpliwie są zainteresowani takim rozstrzygnięciem sprawy, które stoi na przeszkodzie realizacji zamierzeń inwestora, jednakże tego zainteresowania nie można uznać za interes prawny w rozumieniu art. 33 § 2 p.p.s.a. Z akt sprawy wynika bowiem, że decyzja o warunkach zabudowy dotyczy wyłącznie działki, na której zrealizowane ma być zamierzenie inwestycyjne, a nie całej nieruchomości składającej się z kilku działek ewidencyjnych. Uwzględniając położenie i sposób zagospodarowania działki wnioskodawcy, jak też charakter spornej zabudowy, należało uznać, że nie ma miejsca takie jej oddziaływanie, które warunkowałoby uznanie wnioskodawców za uczestników postępowania sądowego. Zauważyć trzeba, że organ administracyjny dostrzegł, iż inwestycja swym oddziaływaniem wykracza poza teren działki właściciela, co zaznaczył w treści decyzji. Przyjąć należy, że w konsekwencji organ prawidłowo ustalił krąg stron w przeprowadzonym postępowaniu. Z okoliczności podawanych przez wnioskodawców nie wynika, aby przedmiotowa sprawa miała dotyczyć ich interesu prawnego. Z powyższych względów należało uznać, że wbrew twierdzeniom wnioskodawców nie posiadają oni interesu prawnego do występowania w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.