II OSK 2594/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 27 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. S. i D. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 2 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 859/19 w sprawie ze skargi J. S. i D. S. na czynność [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] września 2019 r., znak: [...] w przedmiocie rozpatrzenia zastrzeżeń do zaleceń pokontrolnych postanawia: zawiesić postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym UZASADNIENIE [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w dniu 1 sierpnia 2019 r. wydał zalecenia pokontrolne, będące efektem kontroli przeprowadzonej w dniu 29 października 2019 r. w ramach nadzoru konserwatorskiego przestrzegania i stosowania przepisów, dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami, w sprawie wykonania przebudowy okien w lokalu nr [...] w miejscowości K. [...], bez uzyskania stosownego uzgodnienia z Konserwatorem i pozwolenia na budowę. W ww. zaleceniach stwierdzono, iż należy przywrócić pierwotną artykulację parteru elewacji południowej obiektu, tj. poprzez odtworzenie słupka dzielącego otwory okienne, rekonstrukcję parapetów oraz usunięcie wtórnych zamurowań i ubytków, przy użyciu cegły ceramicznej oraz zaprawy o parametrach i kolorystyce analogicznych do materiałów historycznych. Z konserwatorskiego punktu widzenia w przywróconych otworach okiennych należy wykonać stolarkę drewnianą, o stylistyce wynikającej z analizy źródeł ikonograficznych. Pismem z dnia 18 sierpnia 2019 r., skarżący złożyli zastrzeżenia do powyższych zaleceń pokontrolnych. Podnieśli, że zmiany w strukturze budynku, które zostały wprowadzone, zanim strony stały się właścicielami budynku, pozbawiły ten obiekt cech zabytkowych. Wskazali też, że wpisano nieruchomość do gminnego rejestru zabytków z pominięciem stron jako właścicieli nieruchomości. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków pismem z dnia [...] września 2009 r., znak: [...], nie uwzględnił wniesionych zastrzeżeń do zaleceń pokontrolnych. Organ wskazał, że budynek nie jest wpisany do rejestru zabytków, a ujęty został w gminnej ewidencji zabytków prowadzonej przez Wójta Gminy [...]. Podniósł, że o wartościach danego zabytku decyduje organ konserwatorski i to do niego należy ocena o ich utracie. Obiekt posiada bezsporne wartości historyczne, naukowe oraz walory estetyczne, przez co nie jest dopuszczalna przebudowa otworów okiennych w lokalu oraz przekształcenie jednej z elewacji. Skargę na powyższą czynność z dnia [...] września 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wnieśli J. S. i D. S.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 2 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 859/19, oddalił skargę J. S. i D. S. na czynność [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] września 2019 r., w przedmiocie rozpatrzenia zastrzeżeń do zaleceń pokontrolnych. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli J. S. i D. S., wraz z wnioskiem o zawieszenie niniejszego postępowania kasacyjnego do czasu zakończenia postępowania toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 30/20 (przedmiotem tego postępowania jest Zarządzenie Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...], w sprawie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków Gminy [...], w której m.in. umieszczono obiekt, będący przedmiotem niniejszego postępowania, znajdujący się w miejscowości K. [...]). Skarżący kasacyjnie podnieśli, że przedmiotowa sprawa immanentnie jest związana ze sprawą zawisłą przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie o sygn. akt II SA/Ol 30/20, która z kolei zależy od wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Wskazali przy tym na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2018 r., sygn. akt II OSK 2781/17 (publ. CBOSA), w którym przedstawiono Trybunałowi Konstytucyjnemu następujące pytanie prawne: "Czy art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2017 r. poz. 2187 ze zm.) w zakresie, w jakim ogranicza prawo własności nieruchomości poprzez dopuszczenie ujęcia nieruchomości jako zabytku nieruchomego w gminnej ewidencji zabytków, bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej przed dokonaniem takiego ograniczenia, jest zgodny z art. 64 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. oraz z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 20 marca 1952 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175 ze zm.)". Wskazane pytanie zostało zarejestrowane w Trybunale Konstytucyjnym pod sygn. akt P 12/18. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w piśmie z dnia 25 września 2020 r., podkreślił, że w jego ocenie, nie zachodzą przesłanki do zawieszenia postępowania. Kwestionowany w pytaniu prawnym skierowanym do Trybunału Konstytucyjnego art. 22 ust. 5 pkt 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie będzie podstawą rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, ponieważ wniesiony środek zaskarżenia nie jest wniesiony przeciwko ujęciu zabytku w gminnej ewidencji zabytków, lecz przeciwko zaleceniom pokontrolnym wydanym przez organ konserwatorski. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Celowość rozstrzygnięcia na podstawie ww. przepisu pozostawiona została ocenie sądu. Uznanie to nie może być jednak dowolne. Z tej przyczyny obowiązkiem sądu jest rozważenie, a w konsekwencji i dostateczne wyjaśnienie przesłanek uzasadniających zawieszenie postępowania w prowadzonej sprawie. Należy podkreślić, że praktyka sądowa opowiada się za szerokim rozumieniem sformułowania "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania", wychodząc poza tradycyjne rozumienie prejudycjalności postępowania. W niniejszej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaszły podstawy do zawieszenia postępowania przed tutejszym Sądem. Zaskarżony wyrok został wydany w sprawie ze skargi na czynność [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w przedmiocie rozpatrzenia zastrzeżeń do zaleceń pokontrolnych. Jednym z warunków zgodności z prawem zaskarżonej czynności jest ujęcie, objętego "nakazem" wykonania określonych robót, obiektu znajdującego się w miejscowości K. [...] w gminnej ewidencji zabytków prowadzonej przez Wójta Gminy [...]. Jak wskazują skarżący kasacyjnie, Sądowi w składzie obecnie orzekającemu też jest to wiadome, przed Trybunałem Konstytucyjnym toczy się postępowanie zainicjowane pytaniem prawnym sformułowanym w postanowieniu NSA z dnia 13 czerwca 2018 r., sygn. akt II OSK 2781/17: "Czy art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2017 r. poz. 2187 z późn. zm.) w zakresie, w jakim ogranicza prawo własności nieruchomości poprzez dopuszczenie ujęcia nieruchomości jako zabytku nieruchomego w gminnej ewidencji zabytków, bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej przed dokonaniem takiego ograniczenia, jest zgodny z art. 64 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. oraz z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 20 marca 1952 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175 z późn. zm.)." Pytanie prawne zostało zarejestrowane w Trybunale Konstytucyjnym pod sygn. akt P 12/18. Należy zauważyć, że ewentualne stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjność przepisu art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, skutkowałoby tym, że brak było podstaw do ujmowania zabytku w gminnej ewidencji. A skoro tak, to miałoby to wpływ na kontrolę rozstrzygnięcia, które de facto, "nakazuje" wykonanie określonych robót, celem przywrócenia wartości zabytkowych obiektu ujętego w gminnej ewidencji zabytków. Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy więc od wyniku opisanego wyżej postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny mając na względzie ekonomikę postępowania, nie uznał za zasadne zawieszenia postępowania, aż do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 30/20. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.