VI SA/Wa 1661/15

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wykreślenia przedsiębiorcy z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. UZASADNIENIE Pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. M.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wykreślenia przedsiębiorcy z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. W skardze został zawarty wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 1 października 2015 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pozostawił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania z uwagi na nieprawidłowo wypełnioną rubrykę 4 urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Powyższe zarządzenie zostało doręczone skarżącemu w dniu 8 października 2015 r. W dniu 9 października 2015 r. skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia, dołączając do niego prawidłowo wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku złożonym na urzędowym formularzu skarżący wskazał, że w roku 2010 uległ ciężkiemu wypadkowi przy pracy i do chwili obecnej jest na rencie wypadkowej. Skarżący jest trakcie intensywnej rehabilitacji, na którą wydaje wszystkie posiadane środki. Skarżący wskazał, że nie posiada żadnego majątku i sam prowadzi gospodarstwo domowe. Jako dochód skarżący wskazał rentę powypadkową w wysokości 1480,29 złotych brutto. Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, zarządzeniem z dnia 4 listopada 2015 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez nadesłanie: 1. dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanej przez skarżącego renty (ostatni odcinek przekazu pocztowego lub decyzja organu rentowego); 2. wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych z ostatnich 3 miesięcy; 3. dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania oraz innych obciążeń (np. opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz, telefon). W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał potwierdzenie wypłaty renty za listopad 2015 r. w kwocie 1480,29 brutto i wydruk z dokonanych operacji na rachunku ROR [...] za okres od 1 września 2015 r. do 18 września 2015 r., oraz za dni 11 październik 2015 r, 11 listopad 2015 r. i 16 listopad 2015 r. Ponadto skarżący dołączył Fakturę Vat z dnia 30 listopada 2015 r. na kwotę 316,7 złotych za zakupy dokonane w aptece (zapłacono gotówką), fakturę Vat z dnia 2 listopada 2015 r. na kwotę 300 złotych wystawioną za wizytę u fizjoterapeuty, fakturę Vat z dnia 3 listopada 2015 r. na kwotę 140 złotych wystawioną za poradę lekarską oraz kopię dwóch zleceń na okulary z dni 8 i 15 listopada 2015 r. na łączną kwotę 698 złotych. Skarżący wyjaśnił również, że nie ma rachunków za stałe opłaty, mieszka obecnie u rodziny, która ponosi te koszty, a skarżący dokłada się jedynie z nadwyżek, które mu ewentualnie pozostają Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z faktu, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów postępowania. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Stosownie do przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania sądowego (art. 199), natomiast odstępstwem od niej jest przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, iż może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05, niepubl.). Jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 (niepubl.), prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. W ocenie Sądu z przedstawionych na urzędowym formularzu informacji oraz z nadesłanych przez skarżącego dokumentów nie wynika jego rzeczywista sytuacja finansowa. Należy wskazać, że przedstawiona przez skarżącego historia operacji na posiadanym przez niego rachunku ROR [...] nie dotyczy okresu od 1 września 2015 r. do 30 listopada 2015 r, lecz wybiórczo wybranych przez skarżącego okresów. Z operacji, jakie zostały zawarte na przedstawionym Sądowi wyciągu wynika, że w okresie od 1 września 2015 r. do 18 września 2015 r. skarżący pokrył wydatki na kwotę ponad 2200 złotych, a wydatki te nie dotyczą wskazywanej przez skarżącego rehabilitacji, ani też kosztów artykułów pierwszej potrzeby. Skarżący nie wykazywał na urzędowym formularzu innych osób, które pozostają na jego utrzymaniu lub z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, natomiast jak wynika z przedstawionych przez skarżącego historii operacji na posiadanym przez niego rachunku, skarżący dokonał z tego rachunku wpłaty za pobyt w pensjonacie dla dwóch osób. Ponadto na wskazywanym rachunku brak jest informacji o źródłach dostępnych środków, a renta wypłacana skarżącemu, nie jest przekazywane na ten rachunek. Z informacji przedstawionych przez skarżącego wynika, że ponosi on znacznie większe wydatki, niż kwotą jaką dysponuje tytułem otrzymywanej renty. Reasumując przedmiotowe rozważania, należy stwierdzić, że postępowanie wnioskodawcy, polegające na wybiórczym przedstawieniu sytuacji materialnej, skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że to sam wnioskodawca uniemożliwił dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego sytuacji finansowej. Niewątpliwie, sytuacja, w której nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności, co do sytuacji materialnej wnioskodawcy, prowadzi do niemożności ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, a w konsekwencji do niewykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., co w następstwie musi prowadzić do odmowy przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.