I FSK 1157/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Adam Bącal (sprawozdawca), Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz, Sędzia WSA del. Tomasz Kolanowski, Protokolant Dariusz Rosiak, po rozpoznaniu w dniu 25 września 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Naczelnika Urzędu Celnego w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 marca 2008 r. sygn. akt I SA/Łd 1399/07 w sprawie ze skargi K. T. na niewykonanie przez Naczelnika Urzędu Celnego w P. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 grudnia 2005 roku w sprawie I SA/Łd 943/05 w przedmiocie wymierzenie organowi grzywny oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 marca 2008 r. sygn. akt I SA/Łd 1399/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie ze skargi K. T. wymierzył Naczelnikowi Urzędu Celnego w P. grzywnę w wysokości 3000 zł. Stan sprawy przedstawiał się następująco. Decyzją z dnia 22 czerwca 2005 r. Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia 15 marca 2005 r. określającą K. T. (dalej: "skarżący, podatnik") zobowiązanie w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego. W dniu 23 października 2006 r. skarżący złożył wniosek o stwierdzenie nadpłaty w tym podatku. Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2005 r. WSA w Łodzi stwierdził nieważność powyższych decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 lutego 2007 r. sygn. akt I FSK 309/06 oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Izby Celnej. Następnie akta sprawy wpłynęły do Naczelnika Urzędu Celnego w dniu 1 czerwca 2007 r. Organ ten dwukrotnie przedłużał termin załatwienia sprawy, wskazując na konieczność dostosowania rozstrzygnięcia do wykładni prawa materialnego w związku z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich w sprawie C-313/05. Po uprzednim wezwaniu organu do wykonania wyroku WSA, podatnik złożył skargę na niewykonanie przez Naczelnika Urzędu Celnego wyroku WSA w Łodzi z dnia 14 grudnia 2005 r. oraz wyroku NSA z dnia 13 lutego 2007 r. wraz z wnioskiem o wymierzenie grzywny, zarzucając organowi uchylanie się od zakończenia postępowania. Organ wniósł o oddalenie skargi, wskazując, iż procedura zwrotu podatku akcyzowego od używanych samochodów sprowadzonych po 1 maja 2004 r. ma dopiero zostać określona specjalną ustawą. Nadto organ podkreślił, że dokonał ponownej merytorycznej analizy sprawy i podjął decyzję o dokonaniu zwrotu kwoty wpłaconej przez podatnika. WSA uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA zauważył, że organ podatkowy powołując się na treść art. 140 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm. – dalej "O.p.") dwukrotnie przedłużał termin zakończenia postępowania w sprawie określenia wysokości podatku akcyzowego, jako przyczynę wskazując konieczność dostosowania rozstrzygnięcia do wykładni prawa materialnego w związku z orzeczeniem ETS z dnia 18 stycznia 2007 roku (C-313/05). W ocenie Sądu pierwszej instancji powyższa okoliczność nie miała racji bytu i była nieuzasadniona. Organ podatkowy nie był bowiem uprawniony do powoływania się na brak uregulowań prawnych; powinien był rozstrzygnąć sprawę tak, jakby tej regulacji nie było. Nie było właściwe oczekiwanie na ich uchwalenie. Nie zaistniały zatem okoliczności, o których mowa w art. 139 § 4 O.p., a które mogłyby wpłynąć na wydłużenie tego terminu. Sąd podkreślił również, że zgodnie z art. 154 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej "u.p.p.s.a.") wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. W niniejszej sprawie w chwili wniesienia skargi Naczelnik Urzędu Skarbowego pozostawał w bezczynności, nie wykonawszy obowiązku nałożonego wyrokiem WSA w Łodzi z 14 grudnia 2005 roku. Wobec powyższego, a także uznając, że skarżący wypełnił przesłankę wynikającą z art. 154 § 1 u.p.p.s.a. poprzez wezwanie organu do wykonania wyroku, skargę zawierającą żądanie wymierzenia grzywny WSA w Łodzi uznał za zasadną. WSA wymierzył organowi grzywnę w wysokości 3000 zł, uwzględniając okoliczność, iż sprawa jest szczególnie skomplikowania w sensie prawnym oraz biorąc pod uwagę fakt, iż organ podatkowy podjął ostatecznie decyzję o dokonaniu zwrotu kwoty wpłaconej w wyniku wydanej decyzji z dnia 15 marca 2005 r. Powyższe orzeczenie zostało w całości zaskarżone skargą kasacyjną organu, który wyrokowi WSA zarzucił naruszenie art. 154 u.p.p.s.a. poprzez niedokonanie oceny stopnia zawinienia organu oraz nieproporcjonalności wymierzonej kary do stopnia tego zawinienia. Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku, rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że niewykonanie orzeczenia sądu spowodowane było okolicznościami, za które organ nie może ponosić odpowiedzialności. W opinii organu podatkowego niemożność wypełnienia swoich powinności wobec braku uregulowań prawnych nie może być interpretowana jako zawinione uchylenie się organu od rozstrzygnięcia sprawy, zaś wymierzenie organowi kary grzywny stanowi przerzucenie odpowiedzialności za zaniechanie władzy ustawodawczej na organ władzy wykonawczej. Nadto podniesiono, że WSA nie zachował zasady współmierności kary do stopnia zawinienia. Nie sporządzono odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna pozbawiona jest uzasadnionych podstaw i tym samym musi podlegać oddaleniu. Zgodnie z art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako "u.p.p.s.a." skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Rozpatrując sprawę na skutek skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej granicami, tj. treścią przytoczonych w niej podstaw kasacyjnych oraz treścią i zakresem zawartego w niej wniosku, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 u.p.p.s.a.). Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza zatem, że zakres kontroli orzeczenia wydanego w pierwszej instancji wyznacza sama strona wnosząca ten środek zaskarżenia. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 ustawy – a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły – to Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej. W skardze kasacyjnej podniesiono zarzut naruszenia art. 154 u.p.p.s.a. poprzez niedokonanie oceny stopnia zawinienia organu oraz nieproporcjonalności wymierzonej kary do stopnia tego zawinienia. Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że postanowienia art. 154 u.p.p.s.a. pozostają w związku z częstym niewykonywaniem albo niewłaściwym lub opieszałym wykonywaniem wyroków sądu administracyjnego przez organy administracji publicznej i przewidują uprawnienia sądu mające na celu wymuszenie wykonania przez konkretny organ wyroku sądowego, pozostające obok i w związku z uprawnieniami orzeczniczymi tego sądu. Są to uprawnienie dyscyplinujące organ i represyjne w stosunku do niego (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005 r., str. 479). Pomijając nawet nieprecyzyjność sformułowania zarzutu polegającą na nie wskazaniu zaskarżonej jednostki redakcyjnej niższego rzędu przepisu art. 154 u.p.p.s.a., należy zauważyć, że organ nie był uprawniony do dwukrotnego przedłużania terminu zakończenia postępowania w sprawie określenia wysokości podatku akcyzowego, powołując się na brak odpowiednich regulacji prawnych (ustawy regulującej zasady zwrotu nadpłat w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdu samochodowego). Organ powinien był, jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozstrzygnąć sprawę tak, jakby regulacji tej nie było. W zaistniałym stanie faktycznym należy przyjąć, że w chwili wniesienia skargi, tj. w dniu 5 listopada 2007 r., Naczelnik Urzędu Celnego w P. pozostawał w bezczynności (zgodnie z art. 154 § 3 u.p.p.s.a. wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w art. 154 § 1 u.p.p.s.a. nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi). Nie można zatem zgodzić się z poglądem autora skargi kasacyjnej, jakoby wymierzenie organowi grzywny stanowiło przerzucenie odpowiedzialności za zaniechania władzy ustawodawczej na organ władzy wykonawczej. Ponadto należy podkreślić, że WSA miarkował wysokość grzywny, gdyż ustalając na podstawie art. 154 § 6 u.p.p.s.a. jej wysokość, uwzględnił okoliczność, że sprawa ta była szczególnie skomplikowana w sensie prawnym oraz fakt, iż organ podjął decyzję o dokonaniu zwrotu kwoty wpłaconej w efekcie wydanej decyzji z dnia 15 marca 2005 r. Wysokość grzywny Sąd ustalił na 3000 zł, podczas gdy zgodnie z art. 154 § 6 u.p.p.s.a. grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (w 2007 r. wynosiło ono 2.691,03 złotych). Nie sposób zatem zgodzić się z poglądem wyrażonym w skardze kasacyjnej, jakoby Sąd naruszył zasadę proporcjonalności kary do stopnia zawinienia. Z powyższych względów należało na podstawie art. 184 u.p.p.s.a. orzec jak w sentencji.