II SA/Go 491/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 września 2020 r. sprawy ze skargi Z.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na zajęcie egzekucyjne oddala skargę. UZASADNIENIE Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] września 2016 r., wszczął postępowanie egzekucyjne wobec Z.K., celem wyegzekwowania zaległości w składkach na ubezpieczenie społeczne za miesiące od maja 2013 r. do sierpnia 2013 r. W oparciu o powyższy tytuł wykonawczy organ egzekucyjny powiadomił Naczelnika Urzędu Skarbowego o zajęciu wierzytelności (zawiadomienie nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r), stanowiącej nadpłatę lub zwrot podatku należnego stronie. W dniu 22 grudnia 2017 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło podanie Z.K., uzupełnione pismem z dnia [...] stycznia 2018 r., zatytułowane "skarga na zajęcie egzekucyjne", w sprawie zarzutu uciążliwości egzekucji administracyjnej, prowadzonej w oparciu o ww. tytuł wykonawczy. W uzasadnieniu Z.K. wskazał, że po uiszczeniu egzekwowanych obowiązków nie będzie dysponował środkami niezbędnymi dla zapewnienia podstawowych potrzeb życiowych, a poza tym nie posiada żadnego majątku, z którego mógłby czerpać korzyści. Ponadto dodał, że z tego powodu Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem [...] z dnia [...] marca 2015 r. umorzył postępowanie egzekucyjne, zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu podatku dochodowego. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] organ odmówił Z.K. uwzględnienia zarzutu zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym na podstawie ww. tytułu wykonawczego z dnia [...] września 2016 r., z uwagi na uchybienie terminu do jego wniesienia, a postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] na podstawie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2018.1314, dalej jako u.p.e.a.) oraz art. 124 k.p.a. oddalił skargę na zajęcie egzekucyjne na podstawie zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej [...] z dnia [...] listopada 2017 r. Na powyższe postanowienia Z.K. wniósł zażalenia, a Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniami nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 i art. 54 § 5 u.p.e.a. uchylił zaskarżone postanowienia w całości. Z.K. w piśmie z dnia [...] maja 2018 r. stanowiącym odpowiedź na pismo organu egzekucyjnego (nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r.) poinformował, że w złożonym podaniu zawarł zarówno skargę na czynności egzekucyjne, jak i wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W dniu [...] lipca 2018 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydał postanowienie nr [...], którym na podstawie art. 54 i 59 u.p.e.a. oraz art. 124 k.p.a. oddalił skargę na zajęcie egzekucyjne dokonane na podstawie zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r. oraz odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu nr [...] z dnia [...] września 2016 r. W wyniku wniesionego zażalenia, organ II instancji postanowieniem z dnia [...] października 2018 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 2, art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18, art. 54 § 5 i art. 59 § 5 u.p.e.a. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ egzekucyjny wydał w dniu [...] listopada 2018 r. dwa odrębne postanowienia: 1) nr [...], w którym odmówił Z.K. umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] września 2016 r., 2) nr [...], w którym na podstawie art. 54 u.p.e.a. oraz art. 124 k.p.a. oddalił skargę Z.K. na czynność egzekucyjną, dokonaną zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej. Od powyższych postanowień Z.K. wniósł zażalenie, w którym zarzucił nienależyte odniesienie się do jego sytuacji materialnej, naruszenie przepisów postępowania, przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i pominięcie okoliczności mających istotny wpływ na jej wynik oraz pozbawienie środków na utrzymanie. Postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r. (powinno być 2019 r.), nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy powołując się na treść art. 54 § 1, § 4, § 5 i § 5a, art. 67, art. 89 u.p.e.a. wyjaśnił, że zaskarżona czynność egzekucyjna, zmierzające do zaspokojenia wierzyciela z prawa majątkowego, stanowiącego inną wierzytelność niż określona w art. 72-85 u.p.e.a., została dokonana zgodnie z wymogami określonymi w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stosując ten środek egzekucyjny organ I instancji dopełnił wymogu jednoczesnego zawiadomienia zobowiązanego o zajęciu prawa majątkowego. Organ odwoławczy ponadto wskazał, że wskazywane przez Z.K. okoliczności dotyczące zbytniej uciążliwości zastosowanego środka odwoławczego, grożące pozbawieniem zobowiązanego środków niezbędnych dla zapewnienia podstawowych potrzeb życiowych oraz całkowitą nieściągalność zadłużenia w związku z brakiem majątku, pozostały poza zakresem rozważanej sprawy, gdyż skarga na czynności egzekucyjne służy zaskarżeniu wyłącznie czynności o charakterze wykonawczym. Od powyższego postanowienia Z.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zarzucając w niej: 1. nienależyte odniesienie się do sytuacji materialnej, 2. naruszenie przepisów postępowania poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, pominięcie okoliczności mających istotny wpływ na jej wynik, 3. pozbawienie środków na utrzymanie konieczne. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko z zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawą prawną wniesienia skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego jest art. 54 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Treść tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że przedmiotem skargi wnoszonej na jego podstawie mogą być jedynie czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, ewentualnie przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu skargowym, prowadzonym na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (por. np. wyroki NSA z dnia: 24 kwietnia 2019 r. II FSK 1370/17; 18 sierpnia 2015 r. II FSK 1688/13; 2 kwietnia 2015 r. II FSK 778/13; 24 października 2014 r. II GSK 1377/13). W ramach skargi na czynności egzekucyjne można zatem podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, na podstawie przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia, służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. Przybysz P.M., Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015 r., wyd. VII, komentarz do art. 54). W postępowaniu ze skargi na czynność egzekucyjną nie orzeka się zatem ani o zasadności i dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Słusznie zatem organ skoncentrował się na ocenie formalnej poprawności zakwestionowanej czynności, nie odnosząc się do zagadnień, które mogły podlegać badaniu w ramach innych środków zaskarżenia i w innych postępowaniach. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia prawidłowo powołano przesłanki i okoliczności faktyczne sprawy, którymi kierował się organ wykazując, że zajęcie innej wierzytelności pieniężnej skarżącego odbyło się zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zachowano przy tym terminy i sposób doręczenia zawiadomienia o zajęciu. Zarzuty i twierdzenia skarżącego nie mogą być skutecznie podniesione w tym postępowaniu. Regulacje prawne zawarte w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewidują możliwość odrębnego zaskarżenia przez zobowiązanego wskazywanych przez niego okoliczności. Nie jest rzeczą Sądu w niniejszym postępowaniu (jak i organu egzekucyjnego) dokonywanie oceny formalnej poprawności wszystkich czynności egzekucyjnych, podjętych w postępowaniu. Podobnie poza kognicją w niniejszej sprawie znajdują się zagadnienia związane z wnioskiem zobowiązanego o umorzenie egzekucji, bowiem wnioskowi temu nadano odrębny bieg i w tej kwestii wydano odrębne (i odrębnie zaskarżalne) postanowienie. W tych warunkach podnoszone przez skarżącego zarzuty nie są uprawnione i nie mogą stanowić skutecznej podstawy do wzruszenia zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.