I SA/Gl 76/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel ( spr.), Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Bożena Suleja-Klimczyk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 listopada 2020 r. sprawy ze skargi C. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej K.p.a.) oraz art. 34 § 4 i § 5 w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) ‒ po rozpoznaniu zażalenia C.B. (dalej: zobowiązany, skarżący) na postanowienie Prezydenta Miasta B. (dalej organ egzekucyjny) z dnia [...], nr [...], w którym uznano za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku w egzekucji prowadzonej przez Prezydenta Miasta B. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...], nr [...] ‒ utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny i prawny. Ww. postanowieniem organ egzekucyjny uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku w egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec należności dotyczącej opłaty za pobyt w Ośrodku Przeciwdziałania Problemom Alkoholowym w B. w dniu [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, że zobowiązany nie przedstawił dowodów potwierdzających, że obowiązek zapłaty opłaty za pobyt w Ośrodku nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał, albo powstał, ale wygasł z powodu jego wykonania lub z innych przyczyn. Powołując się na materiał dowodowy, tj. protokół doprowadzenia do Ośrodka, kartę ewidencyjną, fakturę, wezwanie do zapłaty, tytuł wykonawczy, protokół zapoznania strony zebranymi dowodami i materiałem w sprawie uznał, że wniesiony zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. W zażaleniu zobowiązany zwrócił się o wnikliwe i dokładne rozpatrzenie jego sprawy dotyczącej zapłaty [...] zł za Izbę Wytrzeźwień, do której niesłusznie go przewieziono przez Policję z ogródka [...]. Wskazał, że "z chwilą wejścia do Izby zażądał lekarza, nie otrzymał, wzięto go na pasy i mocno ściśnięto głową do dołu". Podniósł, że jest po wypadku, operacji i [...], z tego powodu jest na rencie powypadkowej oraz leczy się do chwili obecnej w chirurgii naczyniowej z powodu [...]. W trakcie ściśnięcia pasami stracił przytomność i wezwano Pogotowie Ratunkowe, przewieziono go do Szpitala Wojewódzkiego i tam udzielono mu pomocy i przeprowadzono badania. Po przeprowadzonych badaniach i obserwacji w stanie ogólnym dobrym wypisano go do domu z zaleceniami leczenia. Wezwanie do zapłaty (przedegzekucyjne) otrzymał listem zwykłym po sześciu miesiącach. Był tym bardzo zaskoczony, dlatego że nie podpisywał niczego na Izbie Wytrzeźwień w trakcie zabierania go do Szpitala. Zakwestionował obowiązek zapłacenia za usługi, skoro w Izbie go nie zbadano, zapięto w pasy, mimo że nie był agresywny, z tego powodu stracił przytomność i to narażało go na niebezpieczeństwo utraty życia i zdrowia. Podniósł, że jego przebywanie na Izbie Wytrzeźwień było chwilowe ze względu na zabranie go przez Pogotowie Ratunkowe, do którego przyczyniła się Izba Wytrzeźwień. Poinformował, że do chwili obecnej jest leczony w chirurgii naczyniowej i ma skierowanie na zabieg operacyjny, wydaje część renty na leki przeciwbólowe. W wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego z jego renty pobierana jest kwota [...] zł. Wniósł o umorzenie sprawy. SKO utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Powołało art. 33 § 1 pkt 1 i art. 34 u.p.e.a. Stwierdziło, że zobowiązany składając zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku, poinformował w protokole z [...] sporządzonym w Zespole ds. Egzekucji Należności Wydziału Dochodów Budżetowych Urzędu Miejskiego w B., że nie zgadza się z prawdziwością dokumentów z OPPA, wskazując między innymi, że nie otrzymał faktury nr [...] przy opuszczaniu OPPA, a jedynie wezwanie do zapłaty z dnia [...]. Uznało, że zarzut wniesiony na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. ma charakter merytoryczny, gdyż przy jego rozpatrywaniu organ powinien zająć się merytorycznym badaniem zobowiązania. Zobowiązany, wnosząc zarzuty oparte na tej podstawie, powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania (okoliczność faktyczna) lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa (przedawnienie) lub czynności prawnych (uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku). Na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach spawy ustalono, że w dniu [...] zobowiązany został doprowadzony do Ośrodka Przeciwdziałania Problemom Alkoholowym w B. o godz. [...], w którym przebywał do czasu jego zwolnienia, które nastąpiło w dniu [...] o godz. [...] w związku ze skierowaniem do podmiotu leczniczego, tj. Szpitala Wojewódzkiego w B. (protokół doprowadzenia w celu wytrzeźwienia; karta ewidencyjna nr [...]). W karcie ewidencyjnej jako datę i godzinę przyjęcia go do Ośrodka podano: [...], godz. [...]. Zatem przebywał on w Ośrodku ponad cztery godziny, a został przyjęty zgodnie z procedurą z art. 40 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2277), natomiast jego zwolnienie nastąpiło wskutek skierowania do podmiotu leczniczego. Również z przedłożonej przez zobowiązanego Karty informacyjnej z pomocy udzielonej w dniu [...] wynika, że przebywał na SOR Szpitala Wojewódzkiego w B. począwszy od godz. [...], co koreluje z informacjami z ww. dokumentów Ośrodka. Kolegium powołało się na z art. 422 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, zgodnie z którym za pobyt w izbie wytrzeźwień, placówce lub jednostce Policji od osoby przyjętej pobierana jest opłata. Zgodnie z ust. 3 powołanego przepisu opłata za pobyt w izbie wytrzeźwień lub placówce obejmuje także udzielone świadczenia zdrowotne, podane produkty lecznicze oraz detoksykację, co należy odczytywać w ten sposób, że jest opłatą należną także w przypadku nieudzielenia świadczeń zdrowotnych itd. (sam fakt pobytu). Ustawodawca nie uzależnia obowiązku ponoszenia opłaty od czasu pobytu w izbie wytrzeźwień lub placówce. Stosownie do treści art. 422 ust. 4 pkt 1 wysokość opłaty, o której mowa w ust. 1, jest określana przez organy stanowiące jednostki samorządu terytorialnego w drodze uchwały - w odniesieniu do opłaty za pobyt w izbie wytrzeźwień lub placówce. I tak uchwałą nr XVI/286/2016 Rady Miejskiej w Bielsku-Białej z dnia 22 marca 2016 r. wysokość opłaty za pobyt w Ośrodku Przeciwdziałania Problemom Alkoholowym w B. wynosi [...] zł. Obowiązek powstał więc z mocy prawa a nie w następstwie wystawienia czy doręczenia faktury nr [...]. Obowiązek zapłaty był wymagalny, a zobowiązany posiadał o nim wiedzę, wobec doręczenia mu wezwania do zapłaty (przedegzekucyjnego) z dnia [...] (okoliczność przyznana). Wobec nieuregulowania należności w wysokości [...] zł do dnia [...] istniały podstawy prawne i faktyczne do wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia na jego podstawie egzekucji administracyjnej. Kolegium przyznało również rację organowi I instancji, że okoliczności dotyczące stanu zdrowia zobowiązanego, nie mogą być rozpatrywane w trybie art. 33 u.p.e.a., który stanowi katalog zamknięty. W skardze zobowiązany zwrócił się o wnikliwie rozpatrzenie jego sprawy. Przede wszystkim zarzucił Kolegium rozpatrującemu jego zażalenie, że nie wzięło pod uwagę okoliczności jakie miały miejsce w trakcie pobytu oraz jak go potraktowano. Mianowicie odmówiono mu pomocy i poddanie go badaniu przez lekarza, mimo, że tego żądał, bowiem jest inwalidą i rencistą - po wypadku, operacji [...] i istniejącym schorzeniom podlegającym leczeniu w poradni [...]. Podczas pobytu narażono jego życie i zdrowie poprzez doprowadzenie go do stanu nieprzytomności. W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując uprzednio prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym zważył, co następuje: Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 w związku z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej P.p.s.a.) – podlegało postanowienie, którym SKO utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego uznającym za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku w egzekucji prowadzonej przez Prezydenta Miasta B. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...], nr [...]. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego. Skarżący zgłosił w terminie zarzut nieistnienia obowiązku w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym, na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (pismo z 4 września 2019 r.). Przechodząc do oceny zasadności skargi, na wstępie należy podkreślić, że postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego i w przypadku zgłoszenia przez zobowiązanego zarzutów, organy egzekucyjne rozpoznają sprawę w ich granicach (por. wyrok WSA w Gliwicach z 28 czerwca 2017 r., I SA/Gl 424/17 i przywołane tam orzecznictwo; dostępny na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedmiot wniesienia zarzutów został enumeratywnie określony przez ustawodawcę w art. 33 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu sprzed 30 lipca 2020 r., zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 11 września 2019 roku o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. 2019 poz. 2070), zgodnie z którym podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. Z powyższego wynika, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania; podniesione w nich okoliczności, zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny, właściwy do rozpoznania tego środka prawnego. Spór w sprawie sprowadza się do ustalenia czy wierzyciel był uprawniony do obciążenia skarżącego kosztami pobytu w izbie wytrzeźwień w dniu [...], a co za tym idzie do wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaległości z tego tytułu. Skarżący twierdził w zgłoszonych zarzutach, że to on zwracał uwagę osobom, które – w jego ocenie – zachowywały się niewłaściwie, a policja mimo tego uznała za zasadne umieszczenie go w izbie wytrzeźwień, a następnie odwieziono go do szpitala (do pisma załączył Kartę informacyjną z pomocy udzielonej w dniu [...]). Jego zdaniem nie było podstaw do umieszczenia go w izbie wytrzeźwień, ponadto sygnalizował, że jest po przebytej operacji [...] i posiada schorzenia podlegające leczeniu w poradni [...]. Podczas pobytu odmówiono mu pomocy i poddaniu go badaniu przez lekarza, mimo, że tego żądał. Narażono jego życie i zdrowie poprzez doprowadzenie go do stanu nieprzytomności. W zgłoszonych zarzutach podał także, że na miejscu sygnalizował kłopoty ze zdrowiem, natomiast dopiero po utracie przez niego przytomności zabrało go pogotowie ratunkowe (około godz. [...]), po obserwacji w szpitalu wypisano go do domu (około godz. [...]). Przepis art. 40 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi stanowi, że osoby w stanie nietrzeźwości, które swoim zachowaniem dają powód do zgorszenia w miejscu publicznym lub w zakładzie pracy, znajdują się w okolicznościach zagrażających ich życiu lub zdrowiu albo zagrażają życiu lub zdrowiu innych osób, mogą zostać doprowadzone do izby wytrzeźwień lub placówki, podmiotu leczniczego albo do miejsca zamieszkania lub pobytu. Z załączonego do akt "Protokołu doprowadzenia w celu wytrzeźwienia" wynika, że w dniu [...] skarżący zakłócał porządek publiczny, zaczepiał przechodniów i używał wulgarnych słów, a podczas zatrzymania był agresywny i wulgarny; stwierdzono u niego stan nietrzeźwości ([...] mg/l). Z "Karty ewidencyjnej nr [...]" Ośrodka Przeciwdziałania Problemom Alkoholowym w B. wynika, że skarżącego doprowadzono tam w ww. dniu o godz. [...], a przyjęto o godz. [...]; stwierdzono stan nietrzeźwości uzasadniający zatrzymanie ([...] mg/l). Zatrzymania dokonano w trybie procedury przewidzianej w art.40 3 ww. ustawy. Dalej zaznaczono, że z uwagi na konieczność hospitalizacji skarżącego zwolniono w dniu [...], o godz. [...] i skierowano do Szpitala Wojewódzkiego w B., gdzie przyjęto go o godz. [...]. Wskazane okoliczności nie są sporne. Przepis art. 422 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi przewiduje opłatę za pobyt w izbie wytrzeźwień, która stanowi dochód jednostki samorządu terytorialnego. Maksymalna wysokość opłaty za pobyt w izbie wytrzeźwień, placówce lub jednostce Policji wynosi 316,12 zł (ust. 6). Termin uiszczenia opłaty za pobyt w izbie wytrzeźwień wynosi 14 dni od dnia doręczenia wezwania do jej uiszczenia (ust. 11). Do akt administracyjnych załączono także Uchwałę nr XVI/286/2016 Rady Miejskiej w Bielsku-Białej z dnia 22 marca 2016 r., która w § 1 ustala wysokość opłaty za pobyt w Ośrodku Przeciwdziałania Problemom Alkoholowym w B. na kwotę [...] zł. Zgodnie natomiast z art. 40 ust. 6 ww. ustawy osobie doprowadzonej do izby wytrzeźwień lub placówki, jednostki Policji, podmiotu leczniczego, w warunkach, o których mowa w ust. 1, przysługuje zażalenie do sądu rejonowego właściwego ze względu na miejsce doprowadzenia. W zażaleniu osoba doprowadzona może domagać się zbadania zasadności i legalności doprowadzenia, jak również decyzji o przyjęciu albo zatrzymaniu oraz prawidłowości ich wykonania. Z akt sprawy, jak również z twierdzeń skargi nie wynika, by skarżący uruchomił procedurę wynikającą z cytowanego przepisu. W realiach badanej sprawy, jedynie tryb przewidziany w art. 40 ust. 6 ustawy pozwala na zbadanie legalności i zasadności doprowadzenia skarżącego do izby wytrzeźwień, w tym podnoszone przez skarżącego okoliczności interwencji policyjnej a także reakcję pracowników placówki na zgłaszane kwestie związane ze stanem zdrowia. Skoro tego nie uczynił, to prawidłowo przyjął organ, że podnoszone kwestie nie mogą być przedmiotem rozpoznania w ramach zgłoszonego zarzutu. Podkreślić bowiem należy, że skarżący wnosząc zarzuty na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania (okoliczność faktyczna) lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa (przedawnienie) lub czynności prawnych (uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku). Stanowisko takie prezentowane jest zarówno w judykaturze (zob. wyroki NSA: z dnia 11 lipca 2017 r. sygn. akt II FSK 1836/15, Lex nr 2351644; z dnia 18 października 2018 r. sygn. akt II OSK 2639/16, Lex nr 2582331), jak również w doktrynie (zob. C. Kulesza, Komentarz do art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Lex). W ocenie Sądu zasadność obciążenia skarżącego omawianą opłatą wynika z wyżej omówionych dokumentów. Rację ma zatem organ, że skoro skarżącego przyjęto do izby wytrzeźwień o godz. [...], a o godz. [...] następnego dnia został z niej zwolniony z uwagi na konieczność hospitalizacji, to przez ten okres przebywał w tej palcówce, co uzasadnia obciążenie go kosztami za pobyt w trybie art. 422 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy. Powyższe rozważania świadczą o tym, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym był wymagalny i podlegał egzekucji. Skarżący zaś spełnia przesłanki do określenia go jako zobowiązanego na podstawie art. 1a pkt 20 u.p.e.a., zgodnie z którym przez ilekroć w ustawie jest mowa o zobowiązanym rozumie się przez to osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym - również osobę lub jednostkę, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają. Zdaniem Sądu, organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut zgłoszony przez skarżącego dotyczący ww. tytułu wykonawczego. Natomiast podnoszona argumentacja mogła być przedmiotem zażalenia wniesionego do sądu powszechnego na podstawie art. 40 ust. 6 ww. ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Mają powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.