II SO/Gd 8/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak po rozpoznaniu w dniu 19 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 15 czerwca 2022 r., nr SKO.421.264.2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: odmówić skarżącej I. Ś. przywrócenia terminu do wniesienia skargi. UZASADNIENIE I. Ś. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 15 czerwca 2022 r., nr SKO.421.264.2022, w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Do wniosku skarżąca dołączyła skargę na wskazaną decyzję Kolegium. Zaskarżona decyzja Kolegium została doręczona profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącej w dniu 8 lipca 2022 r., zatem trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 7 sierpnia 2022 r., jednakże z uwagi na fakt, że dzień ten przypadał w niedzielę, termin na wniesienie skargi upłynął w dniu 8 sierpnia 2022 r. Bezsporne jest, że w tym terminie nie wniesiono skargi, natomiast 10 sierpnia 2022 r. skarżąca wystąpiła o przywrócenie terminu do jej wniesienia wskazując, że odpis decyzji otrzymała od reprezentującej ją kancelarii w dniu 3 sierpnia 2022 r., a uchybienie terminu nastąpiło przez zaniedbanie kancelarii oraz jej niewiedzę, albowiem strona powzięła informację, że odpis decyzji został doręczony do kancelarii 8 lipca 2022 r. i od tej daty należy liczyć 30 dniowy termin na wniesienie skargi. Nadto, skarżąca oświadczyła, że pobiera rentę, a stan jej zdrowia okresowo się pogarsza, zwłaszcza po śmierci ojca. Skarżąca przedłożyła skargę oraz kopię pisma z J. Sp. z o.o. z 29 lipca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 15 czerwca 2022 r. nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329), zwanej dalej p.p.s.a. stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, przy czym postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie przy tym do treści art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1), jednakże wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (§ 3). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Z powołanej regulacji wynika, że tylko kumulatywne zaistnienie przywołanych przesłanek może stanowić podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zgodnie natomiast z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy (art. 83 § 2 p.p.s.a.). W okolicznościach niniejszej sprawy, termin na wniesienie skargi upływał w dniu 8 lipca 2022 r., bezspornym jest zatem, że skarżąca tego terminu nie zachowała. Uwzględnić jednak należy, że wnioskując w dniu 10 sierpnia 2022 r. o przywrócenie terminu I. Ś. dopełniła czynności, której terminowi uchybiła. Wniosek o przywrócenie terminu został złożony przy tym w ciągu 7 dni od ustania wskazanej przez skarżącą przyczyny uchybienia terminu, gdyż skarżąca oświadczyła, że otrzymała decyzję Kolegium od pełnomocnika w dniu 3 sierpnia 2022 r. i w następstwie tego otrzymała także informację o doręczeniu decyzji pełnomocnikowi w dniu 8 lipca 2022 r. i rozpoczęciu biegu terminu do wniesienia skargi od tego dnia. W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała jednak głównej przesłanki umożliwiającej przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, tj. nie wykazała braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 15 czerwca 2022 r. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić bowiem tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 3 września 2010 r., I OZ 655/10, LexPolonica nr 2387928). Brak winy w uchybieniu terminu podlega przy tym ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne takie jak: problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe czy nagła choroba strony lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inna osobą czy też mylne poinformowanie strony przez sąd o terminie i trybie wniesienia środka zaskarżenia (zob. postanowienie NSA z 28 marca 2014 r., II FSZ 279/14, niepubl.). Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (zob. postanowienie NSA z 12 listopada 2015 r., II OZ 1075/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przywrócenie terminu nie jest zaś dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. wyrok NSA z 22 maja 1997 r., SA/Sz 630/96, Lex nr 30748). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, nieznajomość prawa, w tym również w zakresie obliczania terminów, "przeoczenie" wynikające ze słabej znajomości procedury, brak staranności strony w zapoznaniu się z treścią pouczenia zawartego w doręczonej decyzji, oczekiwanie na poradę profesjonalisty, tym bardziej gdy strona została pouczona o terminach i innych okolicznościach mających wpływ na jej sytuację prawną (por. np. wyrok NSA z 1 września 2015 r., II OSK 36/14; postanowienie NSA z 9 czerwca 2011 r., I OZ 402/11, dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze, w świetle okoliczności przedstawionych przez skarżącą, jak i wynikających z akt niniejszej sprawy, nie można uznać, aby niedotrzymanie przez skarżącą terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 15 czerwca 2022 r. było następstwem okoliczności niezależnych od skarżącej. Przede wszystkim zauważyć bowiem należy, że w postępowaniu administracyjnym wszczętym na wniosek skarżącej z 7 grudnia 2020 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad ojcem, skarżąca była reprezentowana przez pełnomocnika. Skarżąca osobiście odebrała decyzję Prezydenta Miasta Słupska z 11 marca 2022 r., orzekającą o odmowie przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Skarżąca samodzielnie wniosła przy tym odwołanie od tej decyzji, w dniu jej odebrania tj. 15 marca 2022 r., w następstwie czego organ I instancji odstąpił od doręczenia decyzji pełnomocnikowi strony. Podkreślenia wymaga, że pismem z 1 czerwca 2022 r. I. Ś. poinformowała Kolegium, że pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu M. M. nadal obowiązuje i wniosła o doręczanie korespondencji pełnomocnikowi. Z uwagi na powyższe, zaskarżona decyzja Kolegium doręczona została ustanowionemu pełnomocnikowi. Decyzja ta zawierała przy tym pouczenie o treści art. 53 § 1 i art. 54 § 1 p.p.s.a., tj. o możliwości wniesienia na nią skargi do sądu w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącej rozstrzygnięcia za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi. W dniu 10 sierpnia 2022 r. strona złożyła osobiście wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wskazując, że odpis decyzji Kolegium otrzymała od kancelarii w dniu 3 sierpnia 2022 r., a uchybienie terminu nastąpiło przez zaniedbanie Kancelarii oraz jej niewiedzę - strona powzięła informację, że decyzję doręczono do Kancelarii w dniu 8 lipca 2022 r. i od tej daty należy liczyć 30 dniowy termin na wniesienie skargi. Wskazać należy, że skarżąca była reprezentowana przed organami obu instancji przez profesjonalnego pełnomocnika, radcę prawnego M. M. Nadto, zakres udzielonego w dniu 18 września 2020 r. pełnomocnictwa obejmował także umocowanie do reprezentowania skarżącej przed sądami administracyjnymi. Skarżąca oświadczyła przy tym, że niedochowanie terminu było skutkiem zaniedbania reprezentującego ją pełnomocnika. Zatem skoro uchybienie terminu nie było skutkiem jej działań bądź zaniechań, na ocenę winy w niniejszej sprawie nie wpływa pobieranie przez skarżącą renty, a także okresowe pogorszenie zdrowia po śmierci ojca. Zauważyć należy, że radca prawny podlega dodatkowym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu radcy prawnego, zatem należy od niego oczekiwać należytej staranności wynikającej z zawodowego charakteru prowadzonej działalności. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika (por. postanowienie NSA z 4 lipca 2008 r., I OZ 496/08, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1166) radca prawny wykonuje zawód ze starannością wynikającą z wiedzy prawniczej oraz zasad etyki radcy prawnego. Staranne wykonywanie zawodu ma na celu reprezentowanie swoich klientów w taki sposób, aby minimalizować możliwości wystąpienia sytuacji, kiedy klient bez swej winy nie może dochodzić swoich praw. W ten sposób najpełniej będzie realizowana dbałość o dobro i interesy klienta. W związku z tym zaniedbania osób, którymi posługuje się profesjonalny pełnomocnik, obciążają jego samego, a jednocześnie nie uwalniają strony od poniesienia procesowej odpowiedzialności za takie działania bądź zaniechania. Bez znaczenia jest przy tym okoliczność czy w ramach prowadzonej działalności radca prawny korzysta usług zatrudnionego personelu, pracowników kancelarii, czy też osób, którymi są członkowie jego rodziny. Zawodowy charakter działalności radcy prawnego powoduje, że odpowiedzialność pełnomocnika obejmuje działania wszystkich osób, którymi posługuje się wykonując swój zawód (por. postanowienie NSA z 11 czerwca 2014 r. I FZ 149/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że w przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika oraz to, że zaniedbania osób, którymi on się posługuje, obciążają jego samego, a zatem nie uwalniają one strony od winy w niezachowaniu terminu (por. wyrok NSA z 12 kwietnia 2002 r., I SA/Gd 1676/99, POP 2002, nr 12, poz. 148). Pełnomocnik ma obowiązek działania na korzyść osoby, którą reprezentuje. To strona ponosi odpowiedzialność za wybór osoby pełnomocnika, toteż działania lub brak działania po stronie pełnomocnika obciążają negatywnymi skutkami mocodawcę, w tym przede wszystkim w zakresie zawinionych działań pełnomocnika (por. wyrok NSA z 16 stycznia 2015 r., II OSK 3031/13; wyrok NSA z 2 czerwca 2015 r., II OSK 2677/13, dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Swoboda wyboru pełnomocnika oznacza, że jego działania lub zaniechania są traktowane jako czynności strony, natomiast błędy lub uchybienia w tym zakresie są mogą być przedmiotem wzajemnych rozliczeń pomiędzy pełnomocnikiem, a stroną (zob. wyrok NSA z 6 marca 2019 r., I OSK 559/17, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tego powodu Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 15 czerwca 2022 r. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.