II SA/Gl 1024/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 listopada 2022r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...], ul. [...], ul. [...] w Z. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 19 maja 2022 r. nr IFXIV.7840.6.102.2021 w przedmiocie pozwolenia na rozbiórkę obiektu budowlanego oddala skargę. UZASADNIENIE Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia 27 października 2021 r., Nr [...], działając m. in. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: k.p.a.), art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r – Prawo budowlane (obecnie j.t. Dz.U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm., dalej: p.b.), po rozpatrzeniu wniosku odmówił Zarządowi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...], ul. [...], ul. [...] w Z., udzielenia pozwolenia na rozbiórkę komórek gospodarczych przy ul. [...], ul. [...] , ul. [...] w Z., obręb [...]. W uzasadnieniu organ wskazał m. in., że osiedle to należy do największych i najstarszych założeń patronackich, znajdujących się na obszarze miasta Z., a także Górnego Śląska i jest przykładem rozwoju myśli urbanistycznej i architektonicznej. Przedmiotowa zabudowa gospodarcza znajduje się pomiędzy zabytkowymi budynkami mieszkalnymi. W chwili obecnej widoczne jest zjawisko zanikania pierwotnej zabudowy, zwłaszcza towarzyszącej budynkom mieszkalnym zabudowy gospodarczej. Wraz z wyburzeniami komórek, będącymi istotnymi elementami tożsamości osiedla, pojawią się niekorzystne zmiany w układzie urbanistycznym. W konsekwencji będzie ono powodować trwałe zmiany w pierwotnej strukturze osiedla, które jest zaliczane do jednych z najlepiej zachowanych osiedli robotniczych na Górnym Śląsku. Na przedmiotowym terenie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta Z. dla terenów osiedla [...] - Etap I, przyjęty uchwałą Rady Miasta Z. z dnia [...] r., Nr [...] (Dz. Urz. Woj. Śl. z [...] r., poz. [...] – dalej m.p.z.p.). Przedmiotowe komórki gospodarcze zostały wyszczególnione zarówno w tekście planu, jak i na rysunkach, jako obiekty podlegające ochronie konserwatorskiej. Odwołanie złożył Zarząd Wspólnoty jw. (dalej: strona, skarżąca), działając przez pełnomocnika i zaskarżając powyższą decyzję w całości. Zarzucono naruszenie: 1) art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie oraz brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a to nieustalenie, w jakim stanie technicznym są przedmiotowe budynki, czy ich odbudowa jest w ogóle możliwa oraz czy zachodzą wskazane w art. 67 ust. 1 p.b. przesłanki uzasadniające przeprowadzenie rozbiórki; 2) art. 80 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz niedoniesienie się do podniesionych przez skarżącą w swym wniosku argumentów przemawiających za rozbiórką; 3) naruszenie art. 79a § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i niewskazanie przesłanek w ocenie organu zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co mogło skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony, podczas gdy strona mogła podjąć działania zmierzające do wykazania, iż ze względu na koszt odbudowy – znacznie przekraczający wartość przedmiotowych budynków – rozbiórka jest zasadna; 4) art. 39 ust. 3 p.b., poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji bez jej uzgodnienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Decyzją z dnia 19 maja 2022 r., nr IFXIV.7840.6.102.2021, Wojewoda Śląski na mocy art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano m. in., że ww. komórki nie są wpisane do rejestru zabytków; zespół zabudowy osiedla jw. został ujęty w gminnej ewidencji zabytków Miasta Z.. Przedmiotowe komórki są chronione ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Prezydent Miasta Z., mając na względzie art. 12 k.p.a., telefonicznie wystąpił do Miejskiego Konserwatora Zabytków w Z. (MKZ; prowadzi on niektóre zadania Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w drodze porozumienia) z wnioskiem o uzgodnienie przedmiotowej rozbiórki. MKZ nie uzgodnił przedmiotowej rozbiórki. Brak uzgodnienia rozbiórki w trybie art. 39 ust. 3 p.b. jest podstawą do wydania decyzji odmownej. Zabytki nieruchome, będące w szczególności układami urbanistycznymi i zespołami budowlanymi, podlegają ochronie bez względu na stan ich zachowania. Powyższa decyzja została zaskarżona przez pełnomocnika Zarządu reprezentującego Wspólnotę jw. Zarzucono naruszenie: – art. 6 ust. 1 pkt 1b ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 840 – dalej u.o.z.), polegającą na przyjęciu, iż ww. przepis jest przepisem nadrzędnym nad przepisem art. 67 ust. 1 p.b. i nawet w razie stwierdzenia wystąpienia przesłanek z art. 67 ust. 1 p.b. wyłączona jest możliwość rozbiórki; – art. 39 ust. 3 p.b., polegające na przyjęciu, że Prezydent Miasta Z. jest bezwzględnie związany stanowiskiem Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, podczas gdy ww. przepis wymaga jedynie uzgodnienia rozbiórki z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, nie zaś jego zgody na rozbiórkę, a także niezależnie od powyższego – pominięcie, iż decyzja organu I instancji została wydana bez takowego uzgodnienia z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, zaś telefoniczne uzgodnienie nie pozwala skarżącej na dokonanie oceny prawidłowości takiej czynności; – art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie oraz brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a to nieustalenie w jakim stanie technicznym są przedmiotowe budynki, czy ich odbudowa jest w ogóle możliwa oraz czy zachodzą wskazane w art. 67 ust. 1 p.b. przesłanki uzasadniające przeprowadzenie rozbiórki; – art. 80 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz niedoniesienie się do podniesionych przez skarżącą we wniosku o pozwolenie na rozbiórkę argumentów, a także przedłożonych dokumentów, w tym ekspertyz przemawiających za rozbiórką i w konsekwencji błędne przyjęcie, że nie zachodzi potrzeba rozbiórki budynków. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie decyzji obu instancji w całości i o zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazano m. in., że sam ustawodawca w art. 67 ust. 3 p.b. dopuszcza możliwość przeprowadzenia rozbiórki obiektów niewpisanych do rejestru zabytków. Nie ustosunkowano się do przedstawionych przez stronę argumentów dotyczących złego stanu technicznego budynku oraz wysokich kosztów odbudowy tych budynków, znacząco przewyższających wartość komórek. Strona uważa, że organy powinny były ustalić stan techniczny obiektów oraz czy ich odbudowa jest w ogóle możliwa. Mając do czynienia z jedynie szczątkową konstrukcją komórek, pozostałą po dawnej zabytkowej zabudowie, zdaniem skarżącej nie można odmawiać rozbiórki. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej obecnie decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2022 roku, poz. 329 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Zgodnie z treścią art. 30b ust. 1 i 2 p.b. rozbiórkę można rozpocząć po uzyskaniu decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę. Decyzję o pozwoleniu na rozbiórkę wydaje na wniosek organ administracji architektoniczno-budowlanej. W stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje organ administracji architektoniczno-budowlanej w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków (art. 39 ust. 3 p.b.). Przepis zatem mówi jasno, że uzgodnienia wymaga wydanie decyzji o "pozwoleniu na rozbiórkę" obiektu budowlanego, a w niniejszym przypadku odmówiono wydania decyzji dla strony pozytywnej i to z powodu zapisów m.p.z.p. Przez to forma stanowiska organu ochrony zabytków (telefoniczna, bądź pisemna) traci na znaczeniu, bowiem to przepisy prawa miejscowego wprowadzają ochronę takich obiektów i konkretne wymogi, niezależne od stanowiska organu ochrony zabytków. W §6 ust. 2 pkt 12 – 14 m.p.z.p. wskazano, że dopuszcza się adaptacje istniejących budynków gospodarczych - komórek gospodarczych na inne cele niż dotychczasowe, związane z funkcją podstawową w tym: garażowe, gospodarcze służące utrzymaniu porządku – śmietniki. Dopuszcza się prace nienaruszające historycznego wyglądu budynków polegające na przebudowie, montażu, remoncie. Dopuszcza się również odbudowę historycznych budynków i obiektów. W taki sposób realizowane są wymogi art. 6 ust. 1 pkt 1 u.o.z. Przedmiotowe osiedle należy do najstarszych założeń patronackich, znajdujących się na obszarze miasta Z., a także Górnego Śląska i jest przykładem rozwoju myśli urbanistycznej i architektonicznej. Początki takich osiedli wiążą się przede wszystkim z uprzemysłowieniem Górnego Śląska, które wpłynęło na gwałtowny rozwój tego regionu. Wznoszone domy mieszkalne dla pracowników zakładów przemysłowych były lokowane w ich bezpośrednim sąsiedztwie. Zabudowa gospodarcza znajduje się pomiędzy zabytkowymi budynkami mieszkalnymi. Wraz z wyburzeniami komórek, będącymi istotnymi elementami tożsamości osiedla, pojawią się niekorzystne zmiany w układzie urbanistycznym. Przedmiotowe komórki gospodarcze zostały wyszczególnione w m.p.z.p., jako obiekty podlegające ochronie prawnej (§6 ust. 1 pkt 2, 9 m.p.z.p.). Kwestia jej kosztów nie jest dla niniejszej sprawy istotna. Art. 67 ust. 1 p.b., wprowadzając przesłanki wydania nakazu rozbiórki obiektu, mówi o kompetencji organu nadzoru budowlanego, a nie organu administracji architektoniczno – budowlanej. Ten ostatni organ nie stosuje ww. przepisu (por. art. 80 ust. 1 i 2 oraz art. 83 ust. 1 p.b.). Skoro nie zostało przeprowadzone postępowanie w trybie art. 67 ust. 1 p.b. przed właściwym organem nadzoru budowlanego, skoro nie zakwestionowano również w odrębnym postępowaniu treści m.p.z.p., stąd dalsze ustosunkowywanie się do tego rodzaju kwestii jest bezprzedmiotowe. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 77 §1, 80, 107 §1 i 3, 138 §1 pkt 1 k.p.a., 39 ust. 3, 67 ust. 1 p.b., 6 ust. 1 pkt 1 u.o.z., ani też innych przepisów, w tym wyżej wymienionych, uzasadniających uwzględnienie skargi. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.