II FSK 1021/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA del. Grażyna Jarmasz (sprawozdawca), Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 3 kwietnia 2007 r. sygn. akt I SA/Rz 500/06 w sprawie ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 1 czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie podatku rolnego za 2006 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz adwokata W. S. - ustanowionego z urzędu - koszty nieopłaconej pomocy prawnej w kwocie 30 (trzydzieści) złotych podwyższonej o należny podatek od towarów i usług. UZASADNIENIE 1. Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2007 roku, sygn. akt I SA/Rz 500/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę E.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 1 czerwca 2006 roku nr (...), utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy L. z dnia 15 lutego 2006 roku nr (...), którą to ustalono K. i E. P.- właścicielom gruntów rolnych o pow. 0,5 ha, zobowiązanie w podatku rolnym za 2006 rok. 2. W uzasadnienia w/w wyroku WSA podał, że organ pierwszej instancji wysokość podatku rolnego w kwocie 43, 21zł ustalił na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków oraz informacji o gruntach. We wniesionym odwołaniu E.P. zarzucił bezpodstawność roszczeń podatkowych gminy, gdyż na skutek niewłaściwych zapisów w planie zagospodarowania przestrzennego został on, jako właściciel nieruchomości, pozbawiony możliwości realizacji planów inwestycyjnych na tymże gruncie. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, wskazał, że obowiązek ponoszenia obciążeń podatkowych w postaci podatku rolnego wynika z samego faktu posiadania nieruchomości, sklasyfikowanej jako użytek rolny i jest niezależny od kwestii możliwości gospodarczego wykorzystania posiadanych nieruchomości. Dlatego też, podnoszony przez podatnika, brak możliwości modernizacji oraz rozbudowy istniejących na opodatkowanej nieruchomości budynków nie ma znaczenia w niniejszym postępowaniu. Poza tym irrelewantny pozostaje również fakt wyłącznej własności opodatkowanych gruntów, albowiem dla celów podatkowych wiążące są dane zawarte w ewidencji gruntów. Zaś podatnik chcąc je zakwestionować winien wystąpić do właściwego miejscowo starosty z odpowiednim wnioskiem i stosownymi dokumentami potwierdzającymi zmianę stanu prawnego. We wniesionej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie skardze E.P. podtrzymał zarzuty z odwołania. Poza tym w postępowaniu przed Sądem poinformował o dopuszczeniu się wobec niego przestępstw, polegających na zerwaniu blachy z pokrycia dachowego dworu w D., wyrębu drzewostanu parkowego, podpaleniu domu w S. Dołączył także kserokopie dokumentacji fotograficznej, korespondencje z Rzeszowskim Zakładem Energetycznym S.A., oświadczenie z 7 marca 2007r. wraz z kserokopią skierowanego do Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie oświadczenia K. P. dotyczącego zrzeczenia się współwłasności gospodarstwa w S. Na zakończenie skarżący podniósł, iż działania gminy spowodowały utratę wartości nieruchomości i pozbawiły go możliwości faktycznego wykonywania prawa własności. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie nie dopatrzył się ani naruszenia prawa materialnego ani procesowego, mogących skutkować uchyleniem zaskarżonych decyzji. W uzasadnieniu Sąd I instancji zaznaczył, iż sądy administracyjne nie zastępują organów administracyjnych w rozpoznawaniu spraw, a jedynie sprawują kontrolę decyzji administracyjnych w zakresie ich legalności. Nie posiadają więc uprawnień do dokonywania ustaleń faktycznych, stanowiących podstawy rozstrzygnięcia administracyjnego. W niniejszej sprawie stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym (Dz.U. z 1993 r. Nr 94, poz.431ze zm.) - zwanej dalej u.p.r., opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Dalej art. 3 ust 1 powołanej ustawy wymienia podatników podatku rolnego, w tym m. in. osoby fizyczne, będące właścicielami gruntów. Z powołanych norm wynika zatem majątkowy charakter podatku rolnego, którego wymiar związany jest jedynie z własnością bądź posiadaniem użytków rolnych. Ze znajdującego się w aktach sprawy wypisu z ewidencji gruntów wynika natomiast, iż E. i K. P. byli w 2006r. współwłaścicielami gruntów, oznaczonych jako działka nr (...) położona w S. o powierzchni 0,50 ha, sklasyfikowanych jako użytki rolne. Z ustaleń organu podatkowego nie wynika też, aby grunty te znajdowały się w użytkowaniu bądź w posiadaniu samoistnym lub zależnym innych osób. Wobec powyższego, skoro na podstawie art. 3 ust 5 u.p.r. obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach gruntów, a jak słusznie zauważył organ odwoławczy, przy wymiarze podatków organy podatkowe związane są danymi z ewidencji gruntów - zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne Dz.U. z 2005r.,Nr 240, poz. 2027 ze zm. ), należało decyzję wymiarową skierować do obojga małżonków. Dlatego też podnoszone przez E.P. w skardze zarzuty, dotyczące ograniczenia w korzystaniu z gruntu przez władze Gminy L., z uwagi na zapisy w planie zagospodarowania przestrzennego, uniemożliwiające modernizację i rozbudowę, nie mogą być uwzględnione. Okoliczności te bowiem nie mają żadnego znaczenia dla ustalenia wysokości podatku rolnego, którego wymiar jest niezależny od tego czy grunt przynosi jakiekolwiek korzyści i w jaki sposób można go zagospodarować. Wobec tego WSA na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a. - skargę oddalił. 4. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. P., zaskarżając wyrok WSA w Rzeszowie w całości, domagał się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenia kosztów według norm przepisanych. Podatnik zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 210 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez nie uchylenie zaskarżonych decyzji pomimo tego, że decyzja Wójta Gminy L. nie zawiera określenia pełnej podstawy prawnej ustalenia podatku rolnego, a także art. 134 § 1 i 135 P.p.s.a. poprzez nie zbadanie decyzji organów w aspekcie obowiązku wskazania podstawy prawnej decyzji. W uzasadnieniu E. P. podniósł, że w decyzji Wójta Gminy L. jako podstawę prawną, oprócz przepisów Ordynacji podatkowej, podano tylko ustawę z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym, nie określając jednak szczegółowo o jakie przepisy chodzi. A więc, zdaniem autora skargi kasacyjnej, doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., gdyż WSA winien uchylić decyzję, jeżeli stwierdzi inne naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy, a tym innym naruszeniem przepisów postępowania jest w sprawie art. 210 ust. 4 ustawy Ordynacja podatkowa. Zgodnie z tym ostatnim przepisem decyzja winna zawierać powołanie podstawy prawnej. Zdaniem skarżącego takie uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ są róże sposoby ustalania wysokości podatku rolnego, według hektara przeliczeniowego lub fizycznego w zależności od podstawy opodatkowania. Brak precyzyjnego podania podstawy prawnej nie pozwolił zatem na ustalenie, dlaczego podatek został naliczony i czy wysokość kwoty podatku jest prawidłowa. W związku z czym, chociaż przedmiotowy zarzut związany z przepisem art. 210 Ordynacji podatkowej, nie był w skardze podniesiony, Sąd z urzędu winien był zbadać sprawę w omawianym kontekście i uchylić wadliwe decyzje, czym jednak, jak dowodzi uzasadnienie, w ogóle nawet się nie zajął. Zatem naruszył, przywołane w uzasadnieniu środka zaskarżenia, przepisy art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 183 § 1 zdanie 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny - poza przypadkami nieważności postępowania wymienionymi w art. 183 § 2 P.p.s.a. - rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie Sądu kasacyjnego podstawami zaskarżenia oraz zakresem tego zaskarżenia. W konsekwencji Sąd kasacyjny - rozstrzygając w granicach środka odwoławczego - nie jest uprawniony do uzupełniania lub poprawiania podstaw skargi kasacyjnej, czy też samodzielnego formułowania jej zarzutów. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił Sąd, uzasadnienia ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Kasacja nie odpowiadająca tym wymogom uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Powyższe regulacje przesądzają o znacznym stopniu sformalizowania postępowania kasacyjnego. Ponadto należy stwierdzić, że unormowania art. 174 P.p.s.a. wskazują, iż skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Zaś w myśl art. 176 tej ustawy skarga kasacyjna powinna, między innymi, zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Mając na uwadze przedstawione na wstępie wywody na temat istoty i sposobów formułowania zarzutów skargi kasacyjnej, przechodząc na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że pierwszy z zarzutów pod adresem WSA naruszenia przepisu postępowania sądowoadministracyjnego art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. został powiązany z "art. 210" O.p.. Zaś w samym uzasadnieniu tego środka zaskarżenia wskazano "art. 210 ust. 4" tej ustawy. Powołany artykuł 210 Ordynacji podatkowej dzieli się na paragrafy, a pierwszy z paragrafów na 8 punktów. Odwołując się zatem do wyżej przywoływanego przepisu art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, stwierdza, że nie może domniemywać, jakiego przepisu dotyczy skarga kasacyjna. Wobec tak ogólnego i wadliwego określenia omawianego przepisu przez autora wniesionego środka zaskarżenia należy uznać, że zrzut ten nie zawiera wskazania konkretnego przepisu naruszonego przez organy, a którego to naruszenia nie dostrzegł Sąd I instancji. W tych okolicznościach zarzut tak wyartykułowany nie może zostać rozpoznany przez Naczelny Sąd Administracyjny ( patrz wyroki NSA: z 10 maja 2006r., sygn. akt II OSK 1356/05, czy z 10 lipca 2007r., sygn. akt I OSK 1134/06). W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w części odnoszącej się do powyższej kwestii innych naruszeń przez WSA przepisów postępowania, podano, że chodzi o brak w decyzjach organów podstawy prawnej, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż są przecież różne sposoby ustalania wysokości podatku rolnego, a brak podstawy rozstrzygnięcia " w zasadzie nie pozwala na ustalenie dlaczego podatek został naliczony, czy wysokość kwoty podatku jest prawidłowa itp.". Nie jest rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonywanie wyjaśnień treści decyzji organów administracyjnych. Temu celowi służy instytucja przewidziana w art. 215 O.p. wyjaśnienia przez organ, z urzędu lub na żądanie strony, wątpliwości, co do treści decyzji w przypadku, gdy treść ta budzi wątpliwości co do istoty rozstrzygnięcia, czy powoduje trudności w ustaleniu zakresu obowiązków, bądź przysługujących uprawnień ( wyrok NSA w Warszawie z 3 stycznia 2002r., sygn. akt III SA 1760/00) W związku z powyższymi rozważaniami należy ocenić zarzut naruszenia przez WSA przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. także jako pozbawiony podstaw. Co do naruszenia przez Sąd I instancji art. 135 P.p.s.a., stanowiącego, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, stwierdzić trzeba, że zarzut taki mógłby odnieść pożądany przez autora skargi kasacyjnej skutek, gdyby wykazano, że WSA zastosował w swoim rozstrzygnięciu środki nie przewidziane przez ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zarzutów takich nie wskazano. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w postępowaniu kasacyjnym z urzędu orzeczono zgodnie z przepisami § 19, § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b) oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).