IV SA/Po 627/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędziowie WSA Maciej Busz WSA Józef Maleszewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 października 2022 r. sprawy ze skargi K. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany prawa do dodatku osłonowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy K. z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r. znak: [...] Burmistrz Miasta i Gminy K. odmówił K. O. zmiany prawa do dodatku osłonowego przyznanego informacją Burmistrza Miasta i Gminy K. z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w wysokości [...] zł rocznie za okres od dnia 1.1.2022 r. do dnia 31.12.2022 r. w dwóch ratach tj. pierwsza rata wypłacona do dnia 31 marca 2022 r. i druga płatna do dnia 2 grudnia 2022 r. W dniu 17 maja 2022 r. wnioskodawca złożył wniosek, w którym wskazał, że nie zgadza się z przyznaną wysokością dodatku, z uwagi na fakt, iż jest ona zbyt niska, gdyż mieszkanie jest ogrzewane węglem - piec kaflowy. W związku z tym organ wszczął postępowanie w sprawie. W ocenie organu brak jest jednak podstaw do zmiany wysokości przyznanego dodatku z uwagi na fakt, iż na dzień wydania informacji o wysokości przyznanego świadczenia organ nie dysponował ani zgłoszeniem ze strony wnioskodawcy źródła ogrzewania gospodarstwa domowego do centralnej ewidencji emisyjności budynków, ani też deklaracją dotyczącą źródeł ciepła i spalania paliw. Odwołanie od tej decyzji złożył K. O. podnosząc, że nie zgadza się z wysokością przyznanego dodatku i wnosi o zmianę decyzji w tym zakresie. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 lipca 2022r., Nr [...] utrzymano zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu swojej decyzji SKO wskazało, że warunki nabywania prawa do dodatku osłonowego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz.U. z 2022 poz. 1 ze zm.) zwanej dalej "ustawą" lub "u.d.o.". Zgodnie z treścią art. 2 ust. 5 pkt 3 i ust. 6 ww. ustawy dodatek osłonowy wynosi rocznie 850 zł dla gospodarstwa domowego składającego się z 4 do 5 osób. W przypadku natomiast, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane węglem lub paliwami węglopochodnymi, zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2021 r. poz. 554, 1162 i 1243) dodatek osłonowy wynosi rocznie dla gospodarstwa domowego składającego się z 4 do 5 osób 1.062,50 zł. Podczas przeprowadzonego w tej sprawie postępowania organ ustalił, iż łączny dochód gospodarstwa K. O. wyniósł [...] zł, co stanowiło kwotę [...]zł miesięcznie. Warunkiem uzyskania przedmiotowego świadczenia w wyższej wysokości tj. 1.062,50 zł było do dnia 29 stycznia 2022 r. posiadanie wpisu do centralnej emisyjności budynków. Po nowelizacji ww. ustawy tj. art. 2 ust. 6 w zakresie wykorzystywanych źródeł ogrzewania zmieniono słowo "wpisane" na "zgłoszone", co w praktyce oznacza, iż od dnia 29 stycznia 2022 r. aby uzyskać dodatek osłonowy ww. kwocie konieczne było złożenie samej deklaracji dotyczącej wykorzystywanych źródeł ciepła i źródeł spalania paliw. Kolegium wskazało, że K. O. co prawda we wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia wskazał, że głównym źródłem ogrzewania jego gospodarstwa domowego jest piec kaflowy na paliwo stałe, ale nie spełnił na dzień wydania rozstrzygnięcia tej sprawie tj. 25 marca 2022 r. dodatkowego wymogu w postaci przedłożenia deklaracji dotyczącej wykorzystywanych źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, co oznacza, iż organ zasadnie przyjął, iż odwołującemu przysługuje dodatek osłonowy w kwocie [...]zł. Deklaracja ta została bowiem złożona w dniu 19 maja 2022 r., a dodatek osłonowy o podwyższonej wartości przysługuje wnioskodawcy, który dokonał złożenia swojego źródła ogrzewania do CEEB przed złożeniem wniosku o wypłatę dodatku osłonowego. Jeśli źródło ogrzewania gospodarstwa domowego nie zostało zgłoszone do CEEB, wnioskodawca może otrzymać dodatek osłonowy w podstawowej wysokości tak jak ma to miejsce w omawianym przypadku. Skargę na powyższą decyzję wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu K. O., wnosząc o jej zmianę oraz przyznanie dodatku osłonowego w podwyższonej wysokości. Skarżący wskazał, ze w dniu składania wniosku o dodatek osłonowy, nie był świadomy tego, że Gmina K. nie potwierdziła jeszcze, iż w mieszkaniu posiada piec kaflowy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. W sprawie zastosowanie miały przepisy ustawy z 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 1 ze zm.). Dodatek osłonowy jest świadczeniem przyznawanym na wniosek osoby zainteresowanej, której przeciętne miesięczne dochody gospodarstwa domowego jednoosobowego lub wieloosobowego w zależności od tego, czy osoba ubiegająca się jest osobą samotnie zamieszkująca i gospodarującą, czy członkiem gospodarstwa domowego wieloosobowego, nie przekraczają kwot określonych w art. 2 ust. 1 ustawy. Przywołany przepis stanowi, że dodatek osłonowy przysługuje: 1) osobie w gospodarstwie domowym jednoosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111 oraz z 2021 r. poz. 1162, 1981, 2105 i 2270) nie przekracza kwoty 2100 zł, oraz osobie w gospodarstwie domowym wieloosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie przekracza kwoty 1500 zł na osobę; 2) osobie, o której mowa w pkt 1, w przypadku gdy wysokość jej przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych na osobę przekracza kwotę, o której mowa w pkt 1, w wysokości różnicy między kwotą dodatku osłonowego a kwotą, o którą został przekroczony przeciętny miesięczny dochód w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych na osobę. "Podstawowa" kwota dodatku osłonowego w zależności od liczebności gospodarstwa domowego spełniającego kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 u.d.o., została określona w art. 2 ust. 5 u.d.o. Przepis ten stanowi, że dodatek osłonowy wynosi rocznie: 1) 400 zł dla gospodarstwa domowego jednoosobowego; 2) 600 zł dla gospodarstwa domowego składającego się z 2 do 3 osób; 3) 850 zł dla gospodarstwa domowego składającego się z 4 do 5 osób; 4) 1150 zł dla gospodarstwa domowego składającego się z co najmniej 6 osób. "Podwyższona" kwota dodatku osłonowego została uregulowana w treści art. 2 ust. 6 u.d.o. Przepis ten stanowi, że dodatek osłonowy w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane węglem lub paliwami węglopochodnymi, zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2021 r. poz. 554, 1162 i 1243), wynosi rocznie: 1) 500 zł dla gospodarstwa domowego jednoosobowego; 2) 750 zł dla gospodarstwa domowego składającego się z 2 do 3 osób; 3) 1062,50 zł dla gospodarstwa domowego składającego się z 4 do 5 osób; 4) 1437,50 zł dla gospodarstwa domowego składającego się z co najmniej 6 osób. W świetle cytowanego przepisu do dodatku osłonowego w podwyższonej wysokości uprawnia zgłoszenie do CEEB głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego, tj. kotła na paliwo stałe, kominka, kozy, ogrzewacza powietrza, trzonu kuchennego, piecokuchni, kuchni węglowej lub pieca kaflowego na paliwo stałe, zasilanego węglem lub paliwami węglopochodnymi. Od 29 stycznia 2022 r. wpisanie, czyli zarejestrowanie ww. głównych źródeł ogrzewania do CEEB nie jest wymagane. Zgodnie z art. 2 ust. 14 u.d.o., do ustalenia przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta prawa do dodatku osłonowego, o którym mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio art. 411 ust. 10j-10o oraz 10r ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2021 r. poz. 1973, 2127 i 2269) - dalej u.p.o.ś. Z art. 441 ust. 10n u.p.o.ś., wynika, że do postępowania w sprawie wydania zaświadczenia, o którym mowa w ust. 10g: 1) stosuje się przepisy art. 23 ust. 2a i ust. 4 pkt 1 i 3 lit. f ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, przy czym ilekroć w tych przepisach jest mowa o rodzinie, rozumie się przez to gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 10j; 2) przepisy art. 23 ust. 7, art. 23b ust. 1 pkt 1, 1a, 1b, 2 w zakresie danych, o których mowa w art. 23 ust. 8 pkt 1 lit. a i e, oraz pkt 3, ust. 4 i 5, art. 24a ust. 1 i 2, art. 25 ust. 3 i 4 i art. 29 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych stosuje się odpowiednio. Powyższe oznacza, że w sprawach o wypłatę dodatku osłonowego zastosowanie mają powyżej wskazane przepisy szczegółowe ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.) - dalej u.ś.r., w tym art. 24a ust. 1 i 2 u.ś.r., art. 25 ust. 3 u.ś.r. W art. 24a ust. 1 u.ś.r. wskazano, że w przypadku złożenia nieprawidłowo wypełnionego wniosku podmiot realizujący świadczenia wzywa pisemnie osobę ubiegającą się o świadczenia do poprawienia lub uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. W art. 24a ust. 2 u.ś.r., jest mowa, że w przypadku złożenia nieprawidłowo wypełnionego wniosku podmiot realizujący świadczenia wzywa pisemnie osobę ubiegającą się o świadczenia do poprawienia lub uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. Na podstawie art. 25 ust. 3 u.ś.r. osoby otrzymujące świadczenia rodzinne, instytucje publiczne i organizacje pozarządowe są obowiązane do udzielania, na żądanie organu właściwego lub wojewody, wyjaśnień oraz informacji co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Skarżący we wniosku o wypłatę dodatku osłonowego z dnia 19 stycznia 2022 r. wskazał, iż głównym źródłem ogrzewania jego gospodarstwa domowego jest piec kaflowy na paliwo stałe. Skarżący otrzymał Informację z dnia 25 marca 2022 r. o przyznaniu dodatku osłonowego w wysokości [...] zł rocznie. Pismem z 17 maja 2022 r. wnioskodawca zwrócił się do organu o przyznanie dodatku w podwyższonej wysokości, ponieważ mieszkanie ogrzewane jest przez piec kaflowy. W ocenie Sądu, mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić należy, że organ winien był wezwać wnioskodawcę ubiegającego się o wypłatę dodatku osłonowego w podwyższonej wysokości do poprawienia lub uzupełnienia wniosku oraz złożenia wyjaśnień - czy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego zgłoszone zostało do CEEB oraz udokumentowania tej okoliczności, a nastepnie podjąć indywidualne rozstrzygnięcie zgodnie z ustaleniami stanu faktycznego. Powyższych okoliczności organ nie wyjaśnił, co świadczy o naruszeniu przez organy przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów - art. 80 k.p.a.). Po przeprowadzonym postępowaniu, jeśli sprawa jest dostatecznie wyjaśniona oraz taką formę rozstrzygnięcia przewidują odpowiednie przepisy, organ wydaje decyzję, uwzględniając wytyczne co do jej elementów składowych, wskazanych w art. 107 k.p.a., przedstawiając m.in. przyjęty w sprawie stan faktyczny (art. 107 § 3 k.p.a.). Stosownie natomiast do art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Ta istotna wadliwość postępowania zakończonego wydaniem informacji z dnia 25 marca 2022 r. winna zostać skorygowana przez organ w postępowaniu toczącym się na skutek złożenia przez skarżącego wniosku z dnia 17 maja 2022 r. Należy w tym miejscu podkreślić, że podjęcie przez organ przed wydaniem informacji czynności w celu wyjaśnienia kwestii zgłoszenia źródła ogrzewania do ewidencji umożliwiłoby skarżącemu odpowiednią reakcję i doprowadzenie do takiego zgłoszenia bądź cofnięcie wniosku z dnia 21 stycznia 2022 r. i ponowne złożenie go po zgłoszeniu źródła ogrzewania do ewidencji. Mając powyższe na uwadze, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, i art. 135 p.p.s.a. Rozpatrując ponownie sprawę, organy uwzględnią przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu ocenę prawną.