IV SA/Po 245/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędziowie: WSA Maciej Busz WSA Józef Maleszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 06 października 2022 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 04 lutego 2022 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę w całości. UZASADNIENIE Pismem z dnia 26 marca 2022 r. (data nadania w placówce pocztowej – 26 marca 2022 r., data wpływu do WSA w Poznaniu 30 marca 2022 r.) A. P. (dalej również jako: "skarżący") wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu pismo zatytułowane "zażalenie/skarga". W piśmie z dnia 26 marca 2022 r. wniesionym bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (w nagłówku adresat pisma określony jako Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu) zatytułowanym "zażalenie/skarga". skarżący wskazał, że Kolegium w L. wydało postanowienie o sygnaturze [...] i [...] r., na które skarżący składa zażalenie (skarga) – dotyczy ono jego skargi na informację Prezydenta – [...], która według skarżącego powinna być przesłana do WSA w Poznaniu – kierownik Wydziału Lokalowego M. (nazwisko nieczytelne) błędnie przekazał ją do SKO w L., mimo iż skarżący wskazał, że ma być przekazana do właściwego organu, czyli do WSA w Poznaniu. Skarżący podał w piśmie, że SKO bezprawnie rozpatrzyło jego skargę do WSA (jako zażalenie do SKO). Skarżący zażądał przekazania jej według właściwości do WSA w Poznaniu. Pismem z dnia 07 kwietnia 2022 r., sygn. akt IV DK/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny, Wydział IV zgodnie z art. 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) przesłał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę A. P.. Korespondencja z WSA w Poznaniu zawierająca przekazanie skargi złożonej bezpośrednio do Sądu z pominięciem pośrednictwa organu została nadana w dniu 08 kwietnia 2022 r. (data nadania w Polskiej placówce pocztowej operatora publicznego), a wpłynęła do SKO w L. w dniu 11 kwietnia 2022 r. (L.Dz. [...]). W dniu 04 lutego 2022 r. SKO w L. wydało decyzję nr [...] (decyzja organu) w której: "postanowiło umorzyć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia SKO w L. z dnia 21 lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia" – decyzji tej dotyczy pismo A. P. z dnia 26 marca 2022 r. wniesione bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zatytułowane "zażalenie/skarga". We wskazanej decyzji SKO przedstawiło dotychczasowy stan faktyczny sprawy: W dniu 21 lipca 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem nr [...] orzekło o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia na informację (pismo) Kierownika Biura Gospodarki Lokalowej UM L. z 28 kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie niezakwalifikowania skarżącego w 2021r. do wynajmu lokalu mieszkalnego z mieszkaniowego zasobu miasta L.. W dniu 10 sierpnia 2021 r. skarżący złożył skargę na ww. postanowienie do WSA w Poznaniu. W dniu 10 sierpnia 2021 r. skarżący, w wykonaniu wezwania Kolegium do sprecyzowania wniosku o stwierdzenie nieważności z 20.07.2021 r. podał, iż domaga się stwierdzenia nieważności "decyzji z [...] r. nr [...]". Pismem z dnia 18 sierpnia 2021 r. SKO w L. zawiadomiło skarżącego o wszczęciu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 21 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Postanowieniem z 19 sierpnia 2021 r. SKO w L. zawiesiło na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego. Postępowanie przed WSA w Poznaniu w ww. sprawie zakończyło się wyrokiem z dnia 9 listopada 2021 r. oddalającym skargę na postanowienie Kolegium. Wyrok ten jest prawomocny – sygn. akt IV SA/Po 750/21. Postanowieniem z dnia 3 lutego 2022 r. SKO w L. podjęło zawieszone postępowanie. W uzasadnieniu decyzji z dnia 04 lutego 2022 r., nr [...] SKO w L. wskazało, że w art. 105 k.p.a. zawarto dwa powody, dla których można umorzyć postępowanie administracyjne. Po pierwsze, zgodnie z treścią § 1 art. 105 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe (bezprzedmiotowe w całości albo bezprzedmiotowe jedynie w części), organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania (odpowiednio w całości albo w części). Po drugie, zgodnie z § 2 art. 105 k.p.a., organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym. W ocenie składu orzekającego Kolegium postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 21 lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia stało się bezprzedmiotowe. Skład orzekający Kolegium wskazał, iż kwestionowane postanowienie, tj. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 21 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia podlegało już kontroli Sądu. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 9 listopada 2021 r. w sprawie IV SA/Po 750/21 oddalono skargę na kwestionowane postanowienie Kolegium. Organ przywołał uchwałę składu 7 Sędziów NSA z 7 grudnia 2009 r., I OPS 6/09 (Lex nr 530338) wedle której żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 K.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W uzasadnieniu decyzji SKO zawarło również pouczenie o następującej treści: "Strona niezadowolona z niniejszej decyzji może się zwrócić do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji (art. 127 § 3 i 129 § 2 k.p.a.), przy czym zgodnie z treścią art. 127a § 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., Strona może zrzec się prawa do wniesienia wniosku kierując stosowne oświadczenie do Kolegium. W razie złożenia takiego oświadczenia, decyzja Kolegium stanie się prawomocna (art. 16 § 3 k.p.a.). Jednakże, zgodnie z treścią przepisu art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), strona może w terminie 30 dni wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z siedzibą przy ul. Ratajczaka 10/12, za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego - bez skorzystania z prawa złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać: 1) wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności; 2) oznaczenie organu, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy; 3) określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strona nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Kolegium wskazuje, że istnieje możliwość ubiegania się przez Stronę o zwolnienie od kosztów sądowych albo przyznanie prawa pomocy". Decyzja SKO w L. z dnia 04 lutego 2022 r., nr [...] została doręczona skarżącemu w dniu 25 lutego 2022 r. (ZPO w aktach administracyjnych). Skargę na w/w decyzję skarżący wniósł bezpośrednio do WSA w Poznaniu w dniu 26 marca 2022 r. (data nadania w placówce pocztowej). Skarga ta, po przekazaniu wedle właściwości przez Sąd wpłynęła do organu w dniu 11 kwietnia 2022 r. (data nadania korespondencji sądowej 08 kwietnia 2022 r). W odpowiedzi na skargę, pismem z dnia 21 kwietnia 2022 r. SKO w L. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 21 lipca 2021 r., [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia stało się bezprzedmiotowe, bowiem postanowienie to podlegało już kontroli sądowej, a skarga została prawomocnie oddalona. Ponadto, Kolegium wskazało, że skarga A. P. została złożona z uchybieniem terminu do jej wniesienia i wniosło o jej odrzucenie, a w razie nieuwzględnienia stanowiska w tym zakresie Kolegium podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc o oddalenie skargi. Kolegium wniosło także, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Postanowieniem starszego referendarza sądowego z dnia 09 sierpnia 2022 r., sygn. akt IV SPP/Po [...] przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, którego wyznaczyła Okręgowa Rada Adwokacka w P. w osobie ad R.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga okazała się niezasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 Nr 153, poz. 1270, t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako: "p.p.s.a.") sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na podstawie zarządzenia przewodniczącego Wydziału IV stosowanie do art. 119 pkt 2 Ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 Nr 153, poz. 1270, t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako: "p.p.s.a."). Na podstawie art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym Sąd dokonał rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja SKO w L. z dnia 04 lutego 2022 r., w której SKO: "postanowiło umorzyć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia SKO w L. z dnia 21 lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia". Podstawę prawną wydanej decyzji stanowił przepis art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W uzasadnieniu swej decyzji Kolegium przytoczyło, że nastąpiła bezprzedmiotowość postępowania, kwestionowane postanowienie, tj. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 21 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia podlegało już kontroli Sądu. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 9 listopada 2021 r. w sprawie IV SA/Po 750/21 oddalono skargę na kwestionowane postanowienie Kolegium, orzeczenie to jest prawomocne. W literaturze wskazuje się, że bezprzedmiotowość postępowania wynikać będzie z kilku różnych przyczyn, które można podzielić na podmiotowe (co nie kłóci się z formułą przepisu stanowiącego o "bezprzedmiotowości") oraz przedmiotowe. Przyczyny te mogą powstać na skutek faktów naturalnych lub na skutek zdarzeń prawnych, chodzić będzie o śmierć osoby fizycznej lub o utratę przez nią zdolności do nabycia uprawnień o charakterze osobistym, ustanie bytu prawnego osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej, zmianę tytułu własności rzeczy, jej zniszczenie, o zniesienie danej kategorii uprawnień lub obowiązków, uchylenie podstaw prawnych do działania administracji publicznej w formach władczych w określonych sprawach, czy też niedopuszczalność wzruszenia decyzji w trybach nadzwyczajnych wynikającą z przepisów odrębnych (np. na żądanie strony w sprawach ochrony konkurencji i konsumentów) albo z oceny prawnej orzeczenia sądu administracyjnego (Komentarz do art. 105 k.p.a. Adamiak 2022, wyd. 18/Borkowski/Adamiak, Legalis). Zgodnie natomiast z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego (7 sędziów) z dnia 7 grudnia 2009 r., I OPS 6/09, żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 K.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 K.p.a. Art. 157 § 3 k.p.a. został co prawda uchylony, jednak zdaniem Sądu zasada ogólna wyrażona w tej uchwale zachowuje swoją aktualność, zmienił się tylko sposób w jaki organ powinien zakończyć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności. W ocenie Sądu należy zgodzić się z przyjętą przez organ interpretacją, że zachodzi przeszkoda przedmiotowa. I tak uprzednio wydany wyrok Sądu dotyczył skargi A. P. na postanowienie SKO w L. z dnia 21 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności zażalenia. Wyrok ten zapadał 09 listopada 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 750/21. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności zostało zainicjowane wnioskiem A. P. z dnia 10 sierpnia 2021 r. – dotyczył on stwierdzenia nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 21 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Pismem z dnia 18 sierpnia 2021 r. SKO zawiadomiło skarżącego o wszczęciu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tegoż postanowienia. Z uwagi na toczące się postepowanie przed Sądem SKO zawiesił na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowanie o stwierdzenie nieważności. Wyrok Sądu dotyczący postanowienia nr [...] zapadł w dniu 09 listopada 2021 r., co doprowadziło do podjęcia przez SKO zawieszonego postępowania o stwierdzenie nieważności, a następnie wydanie decyzji o umorzeniu postępowania nieważnościowego objętej skargą. Skoro odnośnie tego samego postanowienia SKO nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia zainicjowane zostały równolegle postępowanie sądowoadministracyjne – skarga do WSA rozstrzygnięta wspomnianym wyrokiem o sygn. akt IV SA/Po 750/21 oraz postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, to zachodzi tożsamość. W ocenie Sądu należy przyjąć, że można stwierdzić, że oddalenie skargi o sygn. akt IV SA/Po 750/21 nastąpiło w wyniku rozważenia przez Sąd administracyjny w tamtej sprawie także okoliczności odpowiadających przesłankom do wzruszenia decyzji (postanowienia) - art. 156 § 1 k.p.a., gdyż zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 p.p.s.a. Sąd administracyjny bada z urzędu przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji i stwierdziłby nieważność (postanowienia) jeśli zachodziłyby przyczyny określone w art. 156 k.p.a. W sytuacji więc oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem złożonej na to samo postanowienie, co objęte postępowaniem o stwierdzenie nieważności, SKO było uprawnione do tego by przyjąć, że zachodzi przedmiotowa przyczyna bezprzedmiotowości postępowania, zasadnie powołując się na w/w/ uchwałę NSA. Wobec uchylenia przepisu art. 157 § 3 k.p.a. zasadnym było więc umorzenie przez organ postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia SKO w L. z dnia 21 lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. Z powyższych względów, skarga nie mogła podlegać uwzględnieniu i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł o jej oddaleniu w całości.